Đồng chí Chu Văn Biên (1912 - 2006), người trực tiếp chỉ đạo cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám năm 1945 ở Vinh

Nguyễn Sơn
25/12/2021

Đồng chí Chu Văn Biên (1912 - 2006) là người được Đảng phân công chỉ đạo cuộc Khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám 1945 ở thị xã Vinh. Cho đến nay, rất ít người biết được tiểu sử của ông. Nhân dịp Kỷ niệm 76 năm Cách mạng tháng Tám, chúng tôi cung cấp một số thông tin chính về cuộc đời ông để bạn đọc biết.


Ông Chu Văn Biên sinh ngày 15/10/1912 tại xã Tràng Thành (nay là xã Hoa Thành), huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Ông được sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng có truyền thống yêu nước. Ngay từ nhỏ, ông đã được nghe kể những câu chuyện về các thủ lĩnh phong trào chống Pháp như Nguyễn Xuân Ôn, Lê Doãn Nhã và cuộc khởi nghĩa của ông Chu Trạc, một người bác ở cùng làng. Từ đó bắt đầu hình thành những tình cảm yêu nước trong trái tim non trẻ của ông.

Thuở nhỏ, Chu Văn Biên được học chữ Hán, sau đó chuyển sang học chữ Quốc ngữ ở Trường Tiểu học Yên Thành. Tiếp đó, ông thi vào Trường Quốc học Vinh học giữa lúc phong trào yêu nước của học sinh và trí thức do Hội Phục Việt phát động đang phát triển mạnh. Ông gia nhập Hội Phục Việt vào cuối năm 1926 và hoạt động rất tích cực. Một thời gian sau, Chu Văn Biên liên hệ với Phan Đăng Lưu rồi về Yên Thành xây dựng cơ sở ở các xã Tràng Thành, Kim Thành, Giai Lạc, Cự Phú, Công Trung.

Tháng 9 năm 1929, các tổ chức tiền thân của Đảng ra đời. Các Chi bộ của Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập ở Vinh và một số huyện khác. Chu Văn Biên được đồng chí Nguyễn Phong Sắc giới thiệu và kết nạp vào Đông Dương Cộng sản Đảng. Đến đầu năm 1930, ông được bổ sung vào xứ ủy Trung Kỳ phụ trách công tác tuyên truyền. Ông đã tích cực bám sát phong trào đấu tranh của quần chúng ở khu vực Trường Thi, Bến Thủy, Nam Đàn, Hưng Nguyên.

Cuối năm 1931, khi phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh bị địch đàn áp dã man, Chu Văn Biên bị bắt, bị giam ở nhà lao Vinh rồi bị kết án 7 năm tù khổ sai. Sau đó một năm, ông bị đày đi nhà tù Lao Bảo. Trong nhà tù, ông cùng các tù chính trị khác tổ chức thành lập Chi bộ Đảng và bản thân ông tiếp tục học tập lí luận cách mạng, tổ chức và giáo đục, động viên quần chúng đấu tranh chống lại chế độ nhà tù hà khắc. Ông đã bị kẻ địch xếp vào loại tù nguy hiểm, rồi từ án 7 năm, chúng tăng án của ông lên mức chung thân và đày ông lên Ban Mê Thuột. Tại Ban Mê Thuột, Chu Văn Biên liên lạc được với đồng chí Phan Đăng Lưu, tiếp tục đấu tranh chống chế độ nhà tù vô nhân đạo.

Năm 1943, Chu Văn Biên được trả lại tự do. Ngay sau khi ra tù, ông đã liên lạc với các đồng chí Tố Hữu, Nguyễn Xuân Linh và các cựu tù chính trị khác để chuẩn bị gây dựng cơ sở cách mạng, khôi phục lại phong trào.

Tháng 2/1945, Chu Văn Biên về xã Tràng Thành (huyện Yên Thành) cùng với đồng chí Mười Uyển khôi phục lại tổ chức, đưa thanh niên lên vùng Ngọc Luật, Đồng Yên tham gia đội vũ trang và tổ chức luyện tập quân sự.

Ngày 19/5/1945, Hội nghị thành lập Ban vận động Việt Minh liên tỉnh Nghệ Tĩnh được tổ chức tại nhà ông Mười Uyển ở thị xã Vinh, ông Chu Văn Biên được Hội nghị bầu làm Ủy viên Ban vận động Việt minh liên tỉnh Nghệ Tĩnh và được phân công chỉ đạo cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Vinh và các huyện phía Bắc Nghệ An. Ngày 21/8/1945, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Vinh đã thắng lợi. Chu Văn Biên được bầu vào Ủy ban Cách mạng Lâm thời tỉnh Nghệ An.

Tiếp đó, trong cuộc bầu cử Quốc hội vào ngày 6/1/1946, Chu Văn Biên được bầu làm đại biểu Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa khóa đầu tiên. Từ đó đến cuối nhữmg năm sáu mươi thế kỉ trước, Chu Văn Biên được giao giữ nhiều trọng trách của Đảng và Nhà nước như: Chính ủy Mặt trận Bình Trị Thiên, Chính ủy Quân khu 4, Bí thư Đảng ủy kiêm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học - kỹ thuật Nhà nước, Bí thư Thành Đoàn Hà Nội, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nông nghiệp Trung ương kiêm Hiệu trưởng Trường Đại học Nông nghiệp.

Ngày 17/10/1972, Chu Văn Biên được cử làm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Ấn Độ, kiêm nhiệm thêm làm Đại sứ nước ta tại Băng-la-đét và Sri-lan-ca.

Nhìn chung, ở bất kì công việc nào, ông cũng có nhiều công lao, đóng góp cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân. Vì vậy, ông đã được Nhà nước tặng thưởng nhiêu Huân chương, trong đó nổi bật là Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng nhất, Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng.

Ông Chu Văn Biên mất ngày 9/2/2006 tại Hà Nội, hưởng thọ 94 tuổi. Lễ tang được tổ chức trọng thể, do ông Nguyễn Tấn Dũng (lúc đó là Phó Thủ tướng của thường trực) làm Trưởng ban./.














CÙNG CHUYÊN MỤC

Non nước xứ Nghệ

Con người xứ Nghệ

Thương hiệu xứ Nghệ