KHÁM PHÁ XỨ NGHỆ AN
Những cảm nhận sâu sắc, những mối tình bền chặt
Tin đăng ngày: 5/10/2017 - Xem: 2463
 

Hà Văn Tải

 Nghệ An và Xiêng Khoảng (Lào) là hai tỉnh láng giềng, cùng chung biên giới của dãy núi Trường Sơn, có quan hệ gắn bó lâu đời. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, hai tỉnh đã nương tựa, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau. Hồi đó, ông Nu-hắc Phum-xa-vằn (vợ là Lam người thành phố Vinh), chúng ta đã giúp đỡ làm lễ cưới ở Đô Lương. Phum-xa-vằn đã thay mặt Ban Chỉ huy Mặt trận Đông Lào và Chính phủ kháng chiến Lào ký với Khu 4 (gồm các tỉnh biên giới) một Hiệp ước 7 điểm nhằm tăng cường mối quan hệ Việt - Lào trong kháng chiến chống Pháp.

Nhận lời mời của Ủy ban hành chính tỉnh Nghệ An, ngày 10/3/1969, Đoàn đại biểu tỉnh Xiêng Khoảng đã đến thăm và làm việc tại Nghệ An. Đoàn có 9 người do ông Xổm-văng-xa-thít, Tỉnh trưởng làm Trưởng đoàn. Đoàn đại biểu của tỉnh Nghệ An có 9 người do ông Chu Mạnh, Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh làm Trưởng đoàn. Hai đoàn đã đánh giá tình hình thực hiện hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau trong kinh tế - văn hóa thời gian qua và đi đến nhất trí:

Nghệ An giúp đỡ Xiêng Khoảng trên các mặt nông nghiệp, thủy lợi, lâm nghiệp, giao thông vận tải, thương nghiệp, y tế, giáo dục, văn hóa và một số vấn đề khác, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho Xiêng Khoảng phát triển toàn diện. Xiêng Khoảng cung cấp cho Nghệ An một số cây đào ngọt, cây lê và 50 con ngựa.

Từ tháng 1/1976, sau khi hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh hợp nhất thành Nghệ Tĩnh, Ban Hợp tác Kinh tế - Văn hóa với Lào của Nghệ Tĩnh là cơ quan tham mưu giúp Tỉnh ủy, Ủy ban chỉ đạo, kiểm tra việc hợp tác giữa Nghệ Tĩnh và Xiêng Khoảng, Bô-li-khăm-xây càng được phát triển trên các lĩnh vực: nông nghiệp, thủy lợi, lâm nghiệp, thương mại, công nghiệp, giao thông vận tải, y tế, giáo dục, văn hóa. Tình cảm đoàn kết giữa 3 tỉnh kết nghĩa đã thể hiện:

Nghệ Tĩnh - Bô-li-khăm-xây

Cùng với Xiêng Khoảng ba cây giữa rừng

Bao năm chua ngọt đã từng

Đường lên thắng lợi vui mừng sẻ đôi

Trường Sơn chung đỉnh mình ơi

Bên ni bên nớ nhớ lời thiết tha

“Việt - Lào hai nước chúng ta

Tình sâu hơn nước Hồng Hà - Cửu Long”

(Thơ HVT)

Có một điều mới, rất mới là vào cuối năm 1983, Tỉnh ủy và Ủy ban chính quyền tỉnh Xiêng Khoảng yêu cầu tỉnh Nghệ Tĩnh cho đoàn cán bộ văn phòng sang giúp đào tạo, bồi dưỡng công tác văn phòng cho cán bộ tỉnh và huyện. Ban thường vụ Tỉnh ủy Nghệ Tĩnh quyết định cử tôi (Hà Văn Tải, Tỉnh ủy viên, Chánh Văn phòng) cùng 4 cán bộ khác sang giúp bạn. Đây là một loại công việc nghiệp vụ có tính khoa học, có nhiều khó khăn, chưa có nhiều kinh nghiệm, trong lúc tình hình ở tỉnh bạn, mình chưa có hiểu biết, chưa một lần đặt chân tới. Chúng tôi rất lo lắng và đã tìm đến Ban Hợp tác Kinh tế - Văn hóa với Lào của Nghệ Tĩnh, gặp gỡ một số cán bộ đã từng công tác ở Lào để tìm hiểu những vấn đề cơ bản của Lào và tỉnh Xiêng Khoảng. Tôi ra Hà Nội gặp các đồng chí lãnh đạo Văn phòng Trung ương Đảng để xin ý kiến, Chánh Văn phòng Trung ương Nguyễn Khánh đã gặp tôi vào ngày 10/2/1984, cho nhiều ý kiến chỉ dẫn quan trọng. Đồng chí Nguyễn Khánh đã nói nhiều về quan hệ giữa hai Đảng, hai Nhà nước, hai tỉnh Nghệ An - Xiêng Khoảng, về mối quan hệ giữa Văn phòng hai nước. Về Đoàn cán bộ Văn phòng Nghệ Tĩnh sang giúp tỉnh Xiêng Khoảng, đồng chí Nguyễn Khánh nói đại ý: Ta giúp bạn không phải là đưa của, đưa người sang xây dựng cho Bạn mà phải đào tạo cán bộ tại chỗ cho Bạn, giúp Bạn tiến lên một cách đúng hướng. Cách làm việc quan trọng nhất là trao đổi kinh nghiệm với các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của văn phòng Bạn. Nói đúng việc mình làm để Bạn rút kinh nghiệm. Nói theo lối kể chuyện. Làm sao cho Bạn thấy Việt Nam giúp cái gì cũng thiết thực, nói ít mà thiết thực.

Từ những ý kiến chỉ dẫn của đồng chí Nguyễn Khánh và các đồng chí lãnh đạo tỉnh nhà, chúng tôi đã chuẩn bị 9 vấn đề bằng văn bản và lên đường giúp Bạn với tinh thần trách nhiệm cao, đầy tự tin vượt qua mọi khó khăn, đáp ứng lòng tin cậy của Bạn. Vậy là, lần thứ nhất, tôi làm Trưởng đoàn Văn phòng tỉnh Nghệ Tĩnh trong hai tháng (3 và 4/1984), lần thứ hai sang giúp Bạn cũng trong hai tháng (3 và 4/1988). Lần thứ ba, Bạn chỉ mời một mình tôi sang giúp hoàn chỉnh tổ chức bộ máy Văn phòng tỉnh và huyện sau khi kiện toàn, bồi dưỡng nội dung và phương pháp làm việc của từng bộ phận, từng thành viên ở Văn phòng tỉnh, kiểm tra công tác văn phòng ở huyện điểm Mường Khun. Lần này Bạn mời cả bà nhà tôi sang thăm, nghỉ ngơi, Bạn muốn tôi ở lại một năm và bà nhà tôi ở lại giúp việc cho tôi. Nhưng bà nhà tôi chỉ ở lại một tuần lễ, tôi cũng chỉ ở lại giúp Bạn 3 tháng (tháng 4-5-6/1991).

Qua những lần sang giúp Bạn, tôi cảm nhận nhiều điều sâu sắc, nhiều mối tình bền chặt:

Vào thời điểm những năm 70 - 80 của thế kỷ XX, tình hình nước bạn Lào nói chung, tỉnh Xiêng Khoảng nói riêng còn gặp nhiều khó khăn, bọn phỉ hoạt động mạnh, an ninh trật tự có nhiều phức tạp, kinh tế và đời sống của nhân dân có nhiều thiếu thốn. Thế nhưng, Tỉnh ủy và Ủy ban chính quyền tỉnh Xiêng Khoảng, do đồng chí U-đôm Khắt Thị Nhạ, Ủy viên Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào làm Bí thư Tỉnh ủy lại mời chúng tôi sang trao đổi kinh nghiệm và đào tạo cán bộ văn phòng cho cấp tỉnh và huyện, biểu hiện một niềm tin vào tiền đồ phát triển của đất nước Lào và tỉnh Xiêng Khoảng. Bạn đã coi công tác văn phòng là một nghiệp vụ có tính khoa học của thời kỳ mới xây dựng đất nước khác với thời kháng chiến trước đây. Với tầm nhìn ấy, Bạn đã đón tiếp Đoàn chúng tôi rất tận tình, đã chủ động đề ra chương trình mở lớp học cho cán bộ tỉnh và cán bộ huyện. Bạn bảo chúng tôi: phải mở lớp học phân minh, học viên phải ghi chép phân minh, có thu hoạch phân minh, xếp loại phân minh... Và quả thật, trong lớp bồi dưỡng đầu tiên một tuần lễ vào đầu tháng 4/1984, chúng tôi thấy toàn ban Tỉnh ủy, Ủy ban và trưởng các ban ngành cấp tỉnh đều đến dự đông đủ kể cả đồng chí U-đôm Khắt Thị Nhạ, Bí thư Tỉnh ủy và đồng chí Dông Dìa (dân tộc Mông), Chủ tịch Ủy ban chính quyền tỉnh. Không chỉ trong lớp học mà khi chúng tôi nghỉ ở Nhà khách đặc biệt của tỉnh, nhiều cán bộ Bạn đã đến gặp và thân tình trao đổi nhiều vấn đề như: việc gì thì Tỉnh ủy bàn, việc gì thì Ủy ban bàn; ở Xiêng Khoảng chỉ có một bộ máy văn phòng chung, vậy quan hệ giữa văn phòng với cấp ủy, với ủy ban như thế nào?...

Tổ chức cơ sở của tỉnh Bạn là bản, mỗi bản hoặc nhiều bản có chung một chi bộ đảng, bí thư chi bộ đồng thời là trưởng bản. Chúng tôi vô cùng cảm động khi nhiều bí thư chi bộ bản nói: “cấp trên bảo chúng tôi phải báo cáo thật đúng, thật đầy đủ mọi tình hình với Đoàn cán bộ Văn phòng Nghệ Tĩnh kể cả tình hình hoạt động của bọn phỉ; phải coi các đồng chí ấy là người trong nhà, không được dấu giếm gì, có vậy các đồng chí ấy mới giúp được một cách thiết thực”. Chúng tôi thật vui mừng nhận được những câu hỏi: công việc gì thì chi bộ bàn, công việc gì thì bản bàn; ở chi bộ cần có sổ sách gì?...

Sau mỗi đợt công tác giúp Bạn ở Xiêng Khoảng, Bạn đã tổ chức cho Đoàn chúng tôi đi Viêng Chăn, thủ đô xinh đẹp “như mặt trăng tròn” của nước Lào. Tại đây, đã hai lần cố đồng chí Xỉ Xăm Phon Lò Văn Xây, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban tổ chức Đảng Nhân dân cách mạng Lào đã mời tôi đến gặp. Cả hai lần đều có đồng chí Trần Đình Đúc, chuyên gia của Việt Nam làm cố vấn. Tôi vô cùng cảm động lần nào cũng tự tay cụ Lò Văn Xây lấy ấm tự rót nước vào chén mời tôi uống. Lần thứ nhất vào tối ngày 18/4/1984. Cụ nói đại ý: Khăm Muộn chia hai tỉnh rồi. Phía Bô Li Khăm Xây không khó lắm mà khó là khó bên Căm Kớt. Bây giờ đang khó khăn nhưng khả năng khai thác, trao đổi lâm, thổ sản sẵn có. Nên lập cửa hàng mậu dịch ở Kim Cương do huyện Hương Sơn quản lý cũng được để dân mua đổi hàng. Đề nghị Nghệ Tĩnh giúp chuyên gia để làm thủy lợi Nậm Khiếu, giúp chỉ đạo kỹ thuật trồng lạc, vừng, chế biến gỗ. Làm sao cho hai huyện Hương Sơn - Căm Kớt gắn lại với nhau, cùng nhau đi lên. Tôi cứ nhớ mãi câu nói của Cụ: “Cho tôi nói bằng tiếng Việt, nói theo tinh thần người trong nhà”. Lần thứ hai, Cụ lại mời gặp tôi vào tối ngày 10/4/1988. Lần này, Cụ tỏ ra băn khoăn, lo lắng nhiều về tình hình kết nghĩa giữa Nghệ Tĩnh và Xiêng Khoảng, Bô Li Khăm Xây vì lúc này có một số người Việt Nam qua biên giới để khai thác trái phép trầm hương, gây nhiều bất ổn trật tự an ninh cho một số tỉnh của Lào. Anh (cụ gọi tôi bằng anh) về cần báo cáo với Tỉnh ủy, Ủy ban Nghệ Tĩnh bố trí lại lực lượng để bảo vệ biên giới, bảo vệ an ninh vừa khai thác được lâm thổ sản. Về hợp tác kinh doanh sao cho hai bên đều có lợi: Nghệ Tĩnh nhận thầu làm công trình cho các tỉnh Lào rồi chia nhau quyền lợi; có cái Nghệ Tĩnh giúp chuyên gia, có cái cả hai bên bỏ vốn để kinh doanh. Bô Li Khăm Xây thì không biết làm mà Nghệ Tĩnh thì nể, cả hai bên đều phải rút kinh nghiệm. Trình độ cán bộ ở đây khác với ở Xiêng Khoảng mà hiện đã có 20 công ty bên ngoài thâm nhập nên gặp khó khăn, phức tạp. Tôi mong Nghệ Tĩnh giúp đỡ, hợp tác cả trước mắt và lâu dài. Vì gỗ, trầm hương rồi cũng hết, cần cùng nhau bàn kế hoạch sản xuất lạc, cà phê, hồ tiêu,... để xuất khẩu.

Trong đợt thứ ba sang giúp Xiêng Khoảng, tôi may mắn và vinh dự đến chào cụ Phu Mi Vông Vi Chít, quyền Chủ tịch nước Lào về công tác tại tỉnh quê hương của Cụ. Tôi vừa bước chân tới nhà khách đặc biệt của tỉnh Xiêng Khoảng, Cụ đã ra tận cửa bắt tay tôi. Cụ nói tiếng Việt rất thông thạo nên buổi chiều 11/6/1991 ấy, câu chuyện được trao đổi thân tình, ấm cúng. Hồi đó tôi có mang 5 con mực khô, 1 gói chè Kim Liên, gọi là cây nhà lá vườn và đặc sản biển để biếu Cụ. Cụ cảm động đỡ gói quà và nói: “Đồng chí sang giúp Xiêng Khoảng phải chịu nhiều khó khăn gian khổ, còn quà cáp gì nữa”. Rồi cụ nói cho tôi nghe một số tình hình ở Lào và Xiêng Khoảng. Tôi nhớ mãi không quên câu nói của Cụ: “Ở Lào có nhiều dân tộc, trình độ dân trí còn thấp nên mọi việc quan trọng Mặt trận và các đoàn thể phải đi trước, chính quyền đi sau”. Tôi coi đó là một bài học quý về công tác vận động quần chúng.

Tháng 3/1988, khi được tin đồng chí Phạm Hùng, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước CHXHCN Việt Nam qua đời, lãnh đạo tỉnh Xiêng Khoảng đã tổ chức lễ đài rất trang trọng để cán bộ và bà con các dân tộc Lào cũng như các cán bộ, chuyên gia, công dân Việt Nam đến viếng và dự lễ truy điệu. Chúng tôi thật vô cùng cảm động về tấm lòng của Bạn.

Ở thủ đô Viêng Chăn, chúng tôi may mắn đến tham quan những công trình kinh tế như nhà máy thuốc lá, nhà máy gỗ dán, thăm các di tích văn hóa như Nhà bảo tàng cách mạng, Bảo tàng Cay Xỏn Phôm Vi Hản, Thạt Luồng, Vườn Phật, Chùa Phà Keo. Chúng tôi được tham quan Cánh Đồng Chum, ở đây có hàng ngàn cái chum to nhỏ trên cao nguyên mà du khách đã hết lời ca ngợi đầu óc thông minh và bàn tay khéo léo của các dân tộc Lào từ ngàn xưa. Nơi đây cũng là một bảo tàng cách mạng lưu giữ 12 chiếc máy bay Mỹ do quân dân Lào bắn hạ trong cuộc kháng chiến anh hùng. Chúng tôi đã nhiều lần cảm kích trước phong tục “lễ thắt chỉ cổ tay” với lời khấn của vị thầy cúng của Lào “đi đường gặp rắn rết thì rắn rết phải chạy, vào rừng gặp thú dữ thì thú dữ phải lùi”. Trong dịp đón tết Hốt Nậm vào ngày 15/4, các cán bộ cấp cao đến người dân thường đều đi lễ ở chùa. Tại đây, người ta đã dùng nước thơm để tắm cho các vị sư và tưới nước mát cho nhau. Chúng tôi dù bị ướt sũng nhưng đó là một niềm vui, nềm hạnh phúc. Được biết ở Lào, nhân dân đón tết Hốt Nậm không có mâm cỗ mà chỉ đi té nước cho nhau và múa hát Lăm Vông.

Chúng tôi nghỉ ở nhà khách của Bạn nhưng khi đi vắng không phải khóa cửa. Hình như câu tục ngữ của Lào đã thấm sâu vào tim óc và nếp sống của mỗi người: “Đừng ăn thỏa đói, đừng nói thỏa giận. Mất tiền còn kiếm được, mất tình nghĩa khó kiếm” “thấy mặt đừng nói dối, thấy túi đừng tham”.

Đặc biệt khi đi về các bản, đồng chí và bà con biết chúng tôi là người Nghệ Tĩnh - quê hương của Bác Hồ, họ tỏ rõ một mối tình trân trọng khôn xiết. Nhiều cụ bà và các em ở huyện Mường Khun đã ôm chầm lấy chúng tôi, tặng hoa đầy xe của chúng tôi. Một bà mẹ Mường Khun tóc bạc trắng, nước mắt rưng rưng, nói: không bao giờ quên ơn nghĩa của Việt Nam, của Nghệ Tĩnh nhất là bà con huyện Con Cuông đã che chở, thương yêu những năm tháng mẹ và bà con huyện Mường Khun sang sơ tán thời chống Mỹ, nhờ “hạt gạo cắn đôi, cọng rau bẻ nửa” của đồng bào Con Cuông mới sống đến hôm nay. Rồi mẹ khóc nức nở.

Giờ đây tôi đã ở tuổi 88 nhưng mỗi khi nhìn tấm Huân chương lao động hạng 3 mà Chính phủ Lào trao tặng, lòng tôi vô cùng cảm kích trước mối tình đặc biệt “cao hơn núi, dài hơn sông” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng đồng chí Tổng Bí thư Cay Xỏn Phôm Vi Hản và Chủ tịch Xu Pha Nu Vông từng dày công vun đắp. Tôi tin tưởng chắc chắn rằng mối tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt ấy “mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững”.

Khám phá xứ Nghệ An khác:
30 năm hải chiến Gạc Ma, Trường Sa: Tháng Ba khắc khoải (14/3/2018)
Kỷ niệm 50 năm cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968: Ảnh hưởng quốc tế và hoạt động ngoại giao của cuộc tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968 (1/3/2018)
KH&CN Nghệ An - Dấu ấn năm 2017 (19/12/2017)
Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh Phan Bội Châu (26/12/1867-26/12/2017): Phan Bội Châu trong lịch sử và văn chương Việt Nam đầu thế kỷ XX(1) (19/12/2017)
Tình hình nghiên cứu về Phan Bội Châu ở nước ngoài từ trước tới nay (4/12/2017)
Cách mạng tháng Mười - Văn học Xô Viết và văn học Việt Nam (31/10/2017)
Những cảm nhận sâu sắc, những mối tình bền chặt (5/10/2017)
Tuyên ngôn độc lập 1945 - Những giá trị về quyền con người và quyền độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam (7/9/2017)
Những năm tháng "Ăn cơm nhà, làm việc nhà" trên đất bạn (7/9/2017)
Ghi chép của người 6 lần được gặp Bác Hồ (3/7/2017)
Một số luận điểm của Hồ Chí Minh về kinh tế nhiều thành phần (3/7/2017)
Biết bao nhiêu tình... (3/7/2017)
Về vấn đề "Một nước hai chế độ" của Trung Quốc (3/7/2017)
Viết nhân ngày sinh lần thứ 127 của Chủ tịch Hồ Chí Minh (23/5/2017)
VĂN HỌC TRONG HAI CUỘC CHIẾN TRANH VÀ MỘT ĐỘI NGŨ NHÀ VĂN CẦM SÚNG (31/3/2017)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Nghĩa Lộc (1953-2017)
Giới thiệu sách: Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Nghĩa Lộc (1953-2017)
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,476 | Tất cả: 1,553,052
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp