GIỚI THIỆU CHUNG
Kim Vân Kiều tân truyện Trong “Kho sách xưa” của Trường Đại học Yale
Tin đăng ngày: 26/9/2017 - Xem: 373
 

 

 Bùi Văn Chất (phiên âm, khảo cứu)

       Hai bản Kiều: Bản A, “Bản Cổ Nhất - Khắc in năm 1866, gia bảo của Cụ Thị, Dinh Chu, Đại Đồng, Thanh Chương, Nghệ An, do Nguyễn Khắc Bảo - Nguyễn Trí Sơn phiên âm và khảo đính 10 bản Kiều Nôm cổ, Nhà xuất bản Nghệ An, ấn hành năm 2004 và Bản B, bản “ Kim Vân Kiều tân truyện”, một “Thi phẩm Viêt Nam” mà Abel des Michels, giáo sư trường Ngôn ngữ Phương Đông hiện đại, dịch sang tiếng Pháp và phát hành làn đầu, do Nhà xuất bản Hiệu sách Á Châu, Trường Ngôn ngữ Phương Đông hiện đại, dường Bonaparte, 28, Pari, ấn hành năm 1884, hiện có trong Kho Sách xưa của Trường Đại học Yale - Mỹ Nhìn nét chữ Nôm, bản B là bản chép tay bằng bút thép, chữ chân phương nhưng không có dáng chữ của nhà Nho ta thuở trước.

Upload

 

     Bìa 1

Cả hai bản đều mở đầu bằng bài thơ chữ Hán của Phạm Qúy Thích (1760 - 1825) bạn thân của Nguyễn Du, soạn khi ông, lần đầu tiên, ấn hành Truyện Kiều

 Nguyên văn: 詩云

                佳人不是到錢塘 / 半世煙花債未償

                玉面豈應埋水國 / 冰心自可對金郎

                 斷腸夢裡根緣了/ 箔命琴終怨恨長

                 一片才情千古累/ 新聲到底為誰傷

Phiên: Thi vân:

                 Giai nhân bất thị đáo Tiền Đường

                 Bán thế yên hoa “*” trái vị thường

                Ngọc diện khởi ưng mai thủy quốc

                 Băng tâm tự khả đối Kim lang

                Đoạn trường mộng lý căn duyên liễu

               Bạc mệnh cầm chung oán hận trường

               Nhất phiến tài tình thiên cổ lụy /

               Tân thanh “**” đáo để “***” vị thùy thương

 Hoa Đường Phạm tiên sinh soạn

              “*”: Yên hoa: Khói và hoa, chỉ người kỹ nữ

              “**”: Tân thanh: Bài thơ hoặc khúc đàn mới

              “***” Đáo để: Đến cùng, tuyệt đỉnh…

Bản dịch trong Bản A Thơ rằng

                             Giai nhân ví chẳng đến sông Tiền

                             Cái nợ khói sương khéo chửa đền

                              Mặt ngọc nỡ đành gieo đáy nước

                             Lòng trinh bghix chẳng đối chàng Kim

                             Đoạn trường tỉnh mộng duyên đà dứt

                             Bạc mệnh ngưng đàn hận chẳng quên

                             Một mảy tài tình lay lắt mãi

                             Khen ai vui chuyện đặt cho nên

Nguyễn Khắc Bảo dịch

 Bản dịch khác: Thơ rằng

                             Giai nhân ví chẳng đến Tiền Đường

                            Nửa gánh khói hoa hẳn đã thường

                             Mặt ngọc sao đành chôn đáy nước

                             Lòng băng âu dễ trả Kim lang

                             Đoạn trường trong mộng căn duyên dứt

                              Bạc mệnh sau đàn oán hân đương

                                Một mảnh tài tình muôn thuở lụy

                           Áng thơ tuyệt phẩm tâm lòng thương….

BVC dịch

Upload

     Trang thơ Phạm tiên sinh

 

Về số câu, được cho là bằng nhau. Tuy nhiên, ở bản B, từ câu thứ 1067, còn có 4 câu (Dòng chữ nghiêng và nét đậm dưới đây, xen vào giữa), trong bản A không thấy. Đó là 2 câu thứ 1067 -1068 và 2 câu thứ 1073-1074.

“Quế trong trăng hương trên trời / Hạc bay nợ để cho đày đọa hoa

Tiếc điều lầm chẳng biết ta/ Vẽ châu vớt ngọc đễ đà như choi”. Rồi chua thêm “又一本云” (Lại một bản rằng):

“Giá đành trong nguyệt trên mây/ Hoa sao hoa khéo đọa đầy bấy hoa.

Thuyền quyên ví biết anh hùng / Ra tay tháo cũi sổ lồng như chơi”

Ấy là 4 câu 1067 - 1070 trong Bản A. Từ đây về sau, số thứ tự câu của Bản B tương ứng với câu mang số thứ tự của Bản A+4. Ngoài ra còn có nhiều chỗ khác nhau (âu cũng là điều dĩ nhiên, dễ thấy ở các dị bản) liệt kê kê sau đây

 

Câu

 Bản A 1866 Nxb NA. 2004

Bản B 1884 A.Michets

Thơ

Lương Đường Phạm Tiên sinh soạn

Hoa Đường Pham Tiên sinh soạn

20

Khuôn trăng đầy đẵn

Tư phong (姿丰 ) đầy đẵn

23

 Kiều càng sắc sảo

Kiều xem sắc sảo

25

Làn thu thủy thấp xuân sơn

Gương thu thủy nét xuân sơn

27

Một đôi nghiêng nước

Một hai nghiêng nước

30

Pha nghề cầm sắt

Vẹn nghề cầm sắt

31

 …. làu bậc ngũ âm

,,,,, làu bậc năm âm

33

…. khéo lựa nên chương

…. khéo lựa nên xoang

36

 …. tới tuần cập kê

…. lên tuần cập kê

39

Tiết vừa con én

Ngày xuân con én

48

Ngựa xe như nước

Mã xa như nước

61

Vương Quan mới dẫn

Chàng Quan mới dẫn

77

Sắm sanh nếp tử (梓)

Sắm sanh nếp chỉ(紙)

82

Thốt nghe Kiều đã

Thôt nghe Kiều thốt

88

Khéo thay thác xuông

Hại thay nằm xuống

106

Khéo dư nước mắt

Cũng dư nước mắt

114

…. dặm hòe còn xa

…. dặm về còn xa

162

Xuân lan

Xuân hương

170

…. bóng chiều thướt tha

…. bóng chiều tha ra

177

Một mình lặng ngắm

Đăm đăm lặng ngắm

186

Tựa ngồi bên triện

 Tựa lưng bên triện

190

Nhạc vàng đãng đãng

 Trên vàng lãng đãng

191

Rước mừng đon hỏi

Chào mừng đon hỏi

220

Biết duyên mình / biết phận mình / thế thôi

Biết đâu / mình biết phận mình / thế thôi

246

… bên lòng biếng khuây

… bên lòng canh khuya

253

Buồng văn hơi lạnh

Buồng văn hơi giá

288

… bóng hồng vào ra

… bóng hồng nào ra

299

Hương còn thơm nứa

Hương còn ngát ngát

318

Xuyến vàng đôi chiếc

Xuyến vàng hai chiếc

327

Tháng tròn như gửi

Năm tròn như gửi

 

 

 

371

… sắm sửa áo xiêm

… sắm áo sửa xiêm

391

Sấn tay mở khóa

 Giơ ngang mở mặt

417

… lại ngắm đến ta

… lại ngắm vào ta

448

… tóc vàng chia hai

… tóc vàng chia đôi

449

… vằng vặc trong trời

… vằng vặc giữa trời

450

Đinh ninh hai miêng

 hai mặt

470

… lòng này lắm thân

… lòng này lam ru

484

Tiếng mau phay phảy

Tiếng mau ( 立立)

492

Thật lòng mình cũng

Xót lòng mình cũng

515

Trong khi tựa cánh

Trong khi bày cánh

522

Còn thân ắt lại

Còn thân còn ngãi

529

Cửa sài

Cửa ngoài

550

… đã sầu pha phôi

… đã sầu chia phôi

 

 

 

566

Đầu cành quyên nhặt

 cuối trời nhạn thưa

Tiếng cây quyên nhặt

 bóng trời nhạn thưa

567

cự gió tuần mưa

giãi gió dầm mưa

568

… tương tư một ngày

… tương tư một người

582

Rụng rời giọt liễu tan tành cội mai

Rụng rời khung dệt tan tành

615

Thương lòng con trẻ

Thương nàng con trẻ

634

lệ hoa mấy hàng

giọt hoa mấy hàng

645

Mối rằng: Đáng giá

Mối rằng phát giá

661

Phủ cân bao quản

Phủ đao bao quản

662

… càng oan thác già

… càng oan khối già

681

Cũng đừng tính quẩn toan quanh

 Cũng đừng tính quẩn tính quanh

717

Cớ chi ngồi nhẫn tàn canh

Một mình ngồi nhẫn

720

Tơ duyên còn vướng

Cuộn tơ còn vướng

740

gương nguyền ngày xưa

hương nguyền ngày

748

Rưới xin giọt lệ

Rưới xin giót lệ

754

… nước chảy hoa trôi

… nước chảy bèo trôi

760

Một nhà vây lớp

Một nhà chật ních

777

Xiết bao kẻ nỗi tâm sầu

Xiết đâu trong nỗi thảm sầu

798

Còn mang lấy kiếp

Còn ôm lấy kiếp

799

Trên yên sẵn có con dao

Trên yên phát thấy thanh đao

800

… gói vào áo khăn

… gói vào chiếc khăn

802

… với thân sau này

… với thân phận này

803

Đêm thu một khắc

Đêm sầu một khắc

813

… mở một ngôi hàng

… mở một cửa hàng

827

từ trước bẻ hoa

nước trước bẻ hoa

829

Hẳn ba trăm lạng kém đâu

Ba bốn trăm lạng biết đâu

836

Chơi hoa đã dẽ

Chơi hoa chưa đẽ

863

Nỗi mình âu cũng giãn dần

Đánh liều âu cũng đến dần

867

Lầu mai vừa rúc

Lầu mai vừa lúc

877

Hổ sinh ra phận

 Vả sinh ra phận

925

Trước xe lơi lả ra chào

Trước xe hớn hở than chào

930

Trên treo một tượng

Treo tranh quan thánh

937

Đổi hoa lót xuống

 Đệm hoa lót xuống

939

Kiều còn ngơ ngẩn

Kiều còn thơ thẩn

964

Thôi đà cướp sống của min đi rồi

Thôi đà cướp của chồng min đi rồi

969

 ở bất nhân

 ở nhân

974

Chẳng roi vào mặt mà mày lại nghe

Chẳng văng vào mặt mà mày đành nghe

1006

Hoa xuân đang nhụy

Hoa xuân phát nhụy

1012

Tìm nơi xứng đáng

Tìm nói xứng để

1033

Trước sau ngưng biếc

Trước lầu Ngưng Bích

1048

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm

Thuyền ai thẳng cánh dong buồm

1092

Gía trà mi đã

Đóa trà mi đã

1094

Sở Khanh lẻn vào

Sở Khanh bước vào

1096

Lạy thôi nàng mới

Đoạn thôi nàng mới

1101

Lặng ngồi tủm tỉm ngấc đầu

Lặng ngồi giả lẻn gật đầu

1143

Bây giờ sống chết

 Bây giờ sống thác

1202

Làng chơi ta phải

Con người ta phải

1206

Người ta ai mất

 Người ta ai

1216

 mới là người soi

 mới là người chơi

1221

Tủi mình cửa các

Xót mình cửa các

1242

Nửa rèm mây ngỏ tư mùa trăng thâu

Nửa rèm tuyết ngấn bốn mùa trăng thâu

1314

Tả tình tay thảo

Ngụ tình tay thảo

1315

 “ Vâng biết lòng chàng

 “ Vâng biết ý chàng

1363

Đường dài chớ ngại

Đường xa chớ ngại

1388

Gối yên đã thấy

Xe bồ đã thấy

1390

Nặng lòng e ấp

 Xót lòng e ấp

1391

Phải sao chịu tót

Quyết nghe biện bạch

1469

Thương vì hạnh

Thương vì nết

1471

Huệ hương sực nức

Huệ lan sực nức

1484

trong khuôn phép

vào khuôn phép

1530

1538

 tên là Hoạn Thư

Trách người đen bạc

 gọi là Hoạn Thư

Giận người đen bạc

1548

 lại bò đi đâu

  bò đi đâu

1559

Chồng tao nào phải

Lang quân nào phải

1565

Buồng đào khuya sớm

Buồng thêu khuya sớm

1593

Non quê thuần vược

Non xuân thuần vược

1616

Hãy đem giây thẵm

Hãy đem giây xích

1636

Nguyên:’Liêu’nhà cung Quảng

Phiên: Cửa nhà

 

Liệu như

1640

Nỗi lòng khấn hết mọi lời vân vân

Nỗi lòng khẩn chửa hết lời vân vân

1668

 nào là tang trai

 nào là tế trai

1695

Bột cung đang mắc

Mệnh cung đang mắc

1711

Gĩã đò lên trước

Đến bến lên trước

1718

Sảnh đường mảng tiếng

Sảnh trên mảng tiếng

1723

Ban ngày sáp thắp

Ban ngày đèn thắp

1744

Phòng đào dạy ép

Phong thêu dạy ép

1759

Nàng càng giọt ngọc

Nang càng đổ ngọc

1793

Mày xanh trăng mới in hằn

 Mây xanh trăng mới in ngần

1799

 nhớ cảnh gia hương

 nhớ đến gia hương

1832

 đau lòng chung thiên

 đau lòng đông thiên

1842

 dạm bài lảng ra

 tính bài lảng ra

1856

Người ngoài cười dáng

Người ngoài cười nụ

1865

Giọt rồng

Khúc rồng

1873

Bây giờ mới rõ tăm hơi

Đến nay mới biết đầu đuôi

1877

 một vực một trời

 một đất một trời

1880

Gỡ cho ra

 Gỡ sao ra

1894

Đánh liều mới sẽ

Phô sòng mới sẽ

1896

Thân (申) cung

Bạch (白) cung

1912

Nguyên: Cũng cho khỏi lũy

Phiên: Cũng cho nghĩ ngợi

 

Cũng cho cho nghỉ

1919

Nguyên: Đưa nàng

Phiên: Đưa chàng

 

Đưa nàng

1925

Nàng từ lánh dấu

Nàng từ lánh gót

1926

 dường xa bụi hồng

 đường xa bụi hồng

1938

 gấp mười quan san

 bây mười quan san

1945

Đã cam chịu bạc

Rằng cam chịu bạc

1950

 thiệt đời xuân xanh

 thiệt thòi xuân xanh

1958

Nổi chìm cũng mặc

Phù trầm cũng mặc

1971

Liệu mà cao chạy xa bay

Liệu mà xa chạy cao bay

1988

Nguyên: Hương đình nào thua

Phiên: Lan đình nào thua

 

Hương đình nào thua

1991

Nguyên: Thuyền trà

Phiên: Thiền trà

 

Thuyền trà

2006

Nghĩ càng thêm nỗi

Nghĩ càng thêm nghĩ

2021

Nguyên: quê quán

Phiên: quê khách

 

 quê khách

2029

 dặm cát đồi cây

 dặm cát lối cây

2039

Thấy âu ăn mặc

Thấy mầu ăn mặc

2051

Chỉn e đường sá

Hèn đồ đường sá

2078

 thế cũng thương

 thế thì cũng thương

2092

Nàng đà lớn sợ

Nàng đà nhớn nhác

2168

Nguyên: Vai năm tấc rộng

Phiên: Vai năm vừng rộng

 

Vai đôi thứoc rông

2179

 tâm phúc tương cờ

 tâm đảm tương kỳ

2182

Mắt xanh chưa để ai vào không

 chưa để ai vào đỗng không

2187

Đốt than chọn đá

Chút trinh chọn đá

2232

Đêmthâu đằng đặng ngày cài then mây

Ngày thâu đằng đặng nhặt cài then mây

2245

Tấc lòng cố quốc

Tấc niềm cố quốc

2253

Người quen kẻ thuộc xung quanh

Người quen thuộc, kẻ xung quanh

2119

Nguyên: Nàng rằng

Phiên: Nàng từ

 

Nàng rằng

2425

Nguyên: Nát xương chép dạ

Phiên: Khắc xương

 

Khảm xương

2439

 trúc chẻ ngói tan

 trúc chẻ đá tan

2547

Nàng càng tủi ngọc

Nàng càng đổ ngọc

2556

Dấn mình

Đem mình

2557

Khéo khuyên kể lấy làm công

Hại chồng kể lây

2638

 chìm hương cho rồi

 chim hương đã rồi

2640

Khéo thay mang lấy

Hại thay mang lấy

2654

Kiếp sao chịu những

Kiếp sao trót những

2666

Lại tìm những lối

Lại tìm những chốn

2703

 gieo xuống duềnh ngân

 gieo xuống dòng ngân

2724

Duyền xưa đầy đặn

Duyên xưa tròn trặn

2741

 muôn dặm phù tang

 muôn dặm trì tang

2749

Xập xè én liệng nền không

Quê hoa én liệng rường không

2792

 con thì đi đâu

 con thì đâu

2808

 đến đàn với hương

 đến đàn đến hương

2842

 xuân đương vừa thì

 xuân đương gặp thì

2842

Tuy rằng vui chữ

Dẫu rằng vui chữ

2853

 bên chái bên thềm

 trên nậu trước thềm

2859

Chế khoa gặp hội

Đến khoa gặp hội

2867

Chàng từ nhẹ bước

Chàng càng nhẹ bước

2987

 gieo ngọc trầm châu

 gieo ngọc đáy sâu

2999

Minh dương đôi ngả

Âm dương đôi ngả

3009

Trông xem đủ mặt

Nhìn xem đủ mặt

3016

Mừng mưng tủi tủi

Mừng mừng sợ sợ

3045

Sự đời đã tắt lòng

Sự đời đã tắt lửa lòng

3072

Khuôn thiêng lừa lọc

Khuôn thiêng lừa nẻo

3086

Nguyên:Dưới trời có đất trên cao có

Phiên: Dưới dày có đất trên cao có trời

 

Dưới trời coa đất trên cao có trời

3122

Tan sương biết ngõ

Tan sương biết tỏ

3171

Chừng xuân tơ liễu

Vườn xuân tơ liễu

3189

Thêm nến giá nối hương bình

Thêm nồng giá, nổi hường bình

3229

Đến nơi đóng cửa

Đến thì đóng cửa

2340

Vầy xuân một cửa

Vườn xuân một cửa

3253

Lời quê nhặt gói

Lờ quê nhặt kiếm

3254

Mua vui cũng đươc (Câu thứ 3254)

Mua vui cũng đươc (Câu thứ 3258)

Kim Vân Kiều truyện quyển hoàn

   Đọc bản Kiều Nôm của ông bạn từ xa gửi về, rất vui và rất tự hào về một thi phẩm Việt được người nước ngoài, từ hơn 100 năm trước, đã dịch và phổ biến rộng khắp. So với những bản đã được đọc, bản này hầu hết là tương đồng, song còn có chỗ dị biệt, xin lược kê để chia sẻ cùng bạn đọc và mong bạn đọc chỉ cho những chỗ thiếu sót.

 

 Chú thích

“#”: Tư liệu do ông Đăng Văn Định, con trai Cụ Phó bảng Đặng Văn Oánh, người làng Nho Lâm, xã Diễn Thọ, huyện Diễn Châu, sưu tầm cung cấp.

                         

 

 
Tên bạn
Email
Số điện thoại
Địa chỉ
Chủ đề
Nội dung
Mã kiểm tra Thay đổi hình ảnh mã số
Nhập mã kiểm tra (Nhập mã số kiểm tra vào ô này)
Giới thiệu chung khác:
Di sản tài liệu Hán Nôm họ Nguyễn Khắc Hồng Long, Nam Đàn (13/4/2018)
Người Nghệ đỗ cử nhân năm Tuất (2/3/2018)
Di sản Hán Nôm với hệ thống di tích Tây Yên Tử (19/12/2017)
Khảo lại ba bản dịch Hai bài Văn bia đền Cuông (6/10/2017)
Kim Vân Kiều tân truyện Trong “Kho sách xưa” của Trường Đại học Yale (26/9/2017)
Bốn chuyến bay không thể nào quên (11/9/2017)
Sa mu dầu - Di sản Nghệ An trong top 10 cây lớn nhất trái đất? (8/9/2017)
Hợp tác KH&CN Việt – Lào hướng đến tầm cao mới (3/7/2017)
Bàn thêm 16 chữ vàng (Tứ tôn châm) của Hoàng giáp Nguyễn Khắc Niêm (3/7/2017)
Công tác tuần tiểu, kiểm soát vùng biển miền Trung qua một số tư liệu Châu bản triều Nguyễn (3/7/2017)
Bàn về những suy diễn tùy tiện trong “Bản lý lịch di tích” đền Bạch Vân (31/3/2017)
THỬ BÀN THÊM VỀ MỘT SỐ KÝ HIỆU NGHỆ THUẬT TRONG CÁC TÁC PHẨM VIẾT VỀ TÂY NGUYÊN (31/3/2017)
CỬ NHÂN ĐẤT NGHỆ ĐỖ Ở CÁC KHOA NĂM DẬU (20/1/2017)
CÁC VỊ ĐẠI KHOA XỨ NGHỆ TRONG KHOA THI TIẾN SĨ CUỐI CÙNG (KỶ MÙI – KHẢI ĐỊNH THỨ 4 (1919)) (20/1/2017)
BA TRANG, BẢY TRẠI BÂY GIỜ LÀ ĐÂU? (20/1/2017)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Đồ Sứ Ký Kiểu Thời Nguyễn
(Commissioned Patterned Porcelains in the Nguyễn Era)
Giới thiệu sách: Đồ Sứ Ký Kiểu Thời Nguyễn (Commissioned Patterned Porcelains in the Nguyễn Era)
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 860 | Tất cả: 1,267,957
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75A - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn