ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ
Tổng Bí thư Lê Hồng Phong và sứ mệnh phục hồi Đảng
Tin đăng ngày: 7/9/2017 - Xem: 679
 

Thái Huy Bích

Câu lạc bộ Hán Nôm Nghệ An

 

 

Upload

 

Nhà lưu niệm của cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong

 

Trong lịch sử hình thành và phát triển Đảng ta, nếu Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc làm sứ mệnh sáng lập Đảng thì Lãnh tụ Lê Hồng Phong là người nhận sứ mệnh phục hồi Đảng trong giai đoạn thoái trào.

Sau khi Đảng ra đời (3-2-1930), Ban Chấp hành Trung ương (BCH TW) lâm thời hoạt động trong điều kiện bị mật thám Pháp truy lùng ráo riết. Nhiều Ủy viên TW bị địch bắt. Hội nghị BCH TW lâm thời tháng 10-1930 đã bầu ra BCH TW chính thức do đồng chí Trần Phú làm Tổng Bí thư. Nhưng chỉ nửa năm sau, “cuối tháng 3-1931, Ngô Đức Trì bị bắt và khai báo với mật thám Pháp về các cán bộ và cơ sở Đảng. Do sự phản bội của y, ngày 18-4-1931, Tổng Bí thư Trần Phú bị bắt tại Sài Gòn. Hầu hết các ủy viên Trung ương, các xứ ủy Bắc kỳ, Trung kỳ và Nam kỳ lần lượt sa lưới địch(1). Ở nước ngoài, ngày 6-6-1931, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc bị thực dân Anh bắt giam tại Hồng Kông. Các đồng chí Hồ Tùng Mậu, Trương Văn Lĩnh, Nguyễn Thị Minh Khai, Lê Hồng Sơn, Đỗ Phiếm Chu cũng bị bắt. Các cơ sở của Đảng ở Quảng Châu, Thượng Hải bị lục soát. Từ cuối 1931, phong trào cách mạng Việt Nam thiếu hẳn người lãnh đạo, đi vào thoái trào. Trong thư gửi các đồng chí cộng sản Pháp, tháng 4-1932, một số đồng chí đã lấy danh nghĩa Trung ương lâm thời chấp ủy Đảng Cộng sản Đông Dương cho rằng: “Tương quan lực lượng có lúc lợi cho quần chúng Đông Dương nay nghiêng về phía chủ nghĩa đế quốc. Quần chúng công nhân bị lung lay trước những cú sốc liên tiếp của những thất bại của Đảng, dần dần rời bỏ tranh đấu. Những cuộc biểu tình quy thuận của nông dân ở Cao Lãnh và Nghệ Tĩnh mà người ta ngờ là do chủ nghĩa đế quốc bày đặt ra cũng là một dấu hiệu chứng tỏ cuộc đấu tranh của quần chúng đang đi xuống(2).

Lịch sử đất nước đang cần người nắm vững đường lối xây dựng Đảng của Nguyễn Ái Quốc để lãnh đạo Cách mạng Việt Nam tiếp tục tiến lên. Dường như Lê Hồng Phong là người đã được chuẩn bị kỹ để gánh vác sứ mệnh thiêng liêng đó.

Ông sinh ngày 6-9-1902, trong gia đình có truyền thống Nho học. Bản thân ông thuở nhỏ được học chữ Hán, lớn lên học trường Pháp - Việt. Sau khi thi đậu bằng Sơ học yếu lược, không may cha ông qua đời. Ông bỏ học đi làm thợ, sau đó giác ngộ cách mạng. Năm 1924, ông được người của cụ Phan Bội Châu dẫn đường, trốn nhà sang Xiêm (Thái Lan), rồi sang Quảng Châu (Trung Quốc). Tại đây ông tham gia tổ chức yêu nước “Tâm tâm xã”. Ngày 19-6-1924 ông hộ tống Phạm Hồng Thái đánh bom tên Toàn quyền Méclanh ở Sa Điện. Sự việc bất thành, Phạm Hồng Thái hy sinh. Các chiến sỹ Cách mạng Việt Nam, trong đó có Lê Hồng Phong bị truy lùng ráo riết. Anh trai ông là Nguyễn Huy Soạn ở quê nhà (xã Thông Lãng, phủ Hưng Nguyên) bị Pháp bắt giam. Trong lúc đang tìm phương kế sống sót và tiếp tục làm cách mạng, thì biết tin Trường Quân sự Hoàng Phố chiêu sinh khóa II, khai giảng vào ngày 14-8-1924. Được sự giúp đỡ của cụ Phan Bội Châu, ông quyết định thi vào học tại trường này. Khoảng tháng 12-1924, ông lần đầu tiên được gặp Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Được giảng giải về con đường cứu nước, ông quyết tâm lựa chọn con đường cách mạng của Nguyễn Ái Quốc. Tháng 2-1925, ông được Người chọn vào nhóm Cộng sản Đoàn, tháng 6-1925 tham gia Hội Việt Nam cách mạng thanh niên. Tháng 1-1926, sau khi tốt nghiệp Trường Quân sự Hoàng Phố, ông thi vào học Trường Hàng không Quảng Châu. Do kết quả học tập tốt và được Nguyễn Ái Quốc giới thiệu, tháng 10-1926, ông được Chính phủ cách mạng Quảng Châu cử sang học tập tại Trường Lý luận Quân sự không quân ở thành phố Lêningrát (tức Xanh Pêtécbua - Liên bang Nga), với tên mới là Lítvinốp. Tháng 12-1927, sau khi tốt nghiệp Trường Lý luận Quân sự, ông thi tiếp vào Trường Hàng không Quân sự BBC cũng ở Lêningrát. Lúc này cách mạng Đông Dương đang cần một nhà lãnh đạo cách mạng, ông được Quốc tế cộng sản bố trí vào học năm thứ 1 tại Trường Đại học Phương Đông, khoá học 3 năm (1928-1931). Sau khi tốt nghiệp ông tiếp tục học nghiên cứu sinh tại trường.

Trong số thanh niên Việt Nam thời ấy, chỉ có Lê Hồng Phong là người từng làm công nhân, được học tập liên tục qua 6 trường lớp chính trị, quân sự; đã tham gia các lớp huấn luyện do Nguyễn Ái Quốc tổ chức; thành thạo cả tiếng Nga và tiếng Trung. Ban phương Đông Quốc tế cộng sản nhận thấy ông có đủ bản lĩnh chính trị của nhà cách mạng chuyên nghiệp nên đã quyết định cử Lê Hồng Phong về Đông Dương, giữ cương vị là cán bộ của BCH TW Đảng, chủ trì công việc khôi phục hệ thống tổ chức và xây dựng đường lối của Đảng Cộng sản Đông Dương trong tình hình mới.

Tháng 4-1932, sau khi tìm được cơ sở cách mạng, ông vào làm thợ nguội tại Xưởng cơ khí Nam Hưng, một cơ sở của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên. Ông thiết lập đường dây liên lạc với tổ chức Đảng gần biên giới, liên hệ với cơ sở cách mạng tại Xiêm, triệu tập một số đồng chí ở Long Châu đến Nam Ninh họp bàn. Ông tranh thủ huấn luyện cho một số thanh niên yêu nước đang làm việc và học tập tại Nam Ninh; về nước bắt liên lạc với cơ sở Đảng qua đường Cao Bằng.

Tháng 6-1932, sau khi chương trình hành động của Đảng Cộng sản Đông Dương được Quốc tế Cộng sản công bố, ông là người trực tiếp vận dụng sáng tạo và truyền bá Chương trình này về nước. Tháng 3-1934, Ban Chỉ huy ở ngoài được thành lập gồm 3 người: Lê Hồng Phong (thư ký), Hà Huy Tập và Nguyễn Văn Dựt. Ban Chỉ huy ở ngoài có vai trò lãnh đạo các tổ chức của Đảng và tổ chức lại cơ quan TW của Đảng. Tháng 6-1934, ông chủ trì Hội nghị các đại biểu tổ chức Đảng trong nước và Ban Chỉ huy ở ngoài. Hội nghị đã quyết định nhiều nội dung quan trọng, một trong số đó là “tới tháng 1-1935 phải thành lập xong tất cả các Xứ uỷ và các Xứ uỷ sẽ cử đại biểu đi dự Đại hội Đảng vào mùa xuân 1935”(3). Nhờ sự nỗ lực của Ban chỉ huy ở ngoài và sự giúp đỡ có hiệu quả của Quốc tế cộng sản, Đại hội lần thứ I Đảng Cộng sản Đông Dương từ ngày 27 đến 31- 3 - 1935 đã thành công. Đồng chí Lê Hồng Phong được Đại hội bầu làm Tổng Bí thư BCH TW Đảng.

Đại hội lần thứ nhất của Đảng là sự kiện có ý nghĩa to lớn của Cách mạng Việt Nam, đánh dấu sự phục hồi của Đảng, ghi nhận công lao to lớn của Ban Chỉ huy ở ngoài, đặc biệt vai trò người đứng đầu là Tổng Bí thư Lê Hồng Phong.

Tại Đại hội VII Quốc tế Cộng sản, họp từ 25-7 đến 21-8-1935, Lê Hồng Phong được bầu vào Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản. Từ đó, ông vừa hoạt động trên cương vị Tổng Bí thư, vừa trên cương vị Trưởng Ban Chỉ huy ở ngoài; đồng thời còn đảm nhiệm chức vụ Ủy viên Ban Chấp hành Quốc tế cộng sản, trực tiếp chỉ đạo Đảng Cộng sản Đông Dương.

Tháng 7-1936, Lê Hồng Phong rời Mátxcơva đi Thượng Hải. Ông triệu tập hội nghị BCH TW và Ban Chỉ huy ở ngoài. Hội nghị đã bầu đồng chí Hà Huy Tập làm Tổng Bí thư BCH TW Đảng Cộng sản Đông Dương, và trở về nước hoạt động. Đồng chí Lê Hồng Phong đảm nhiệm Trưởng Ban Chỉ huy ở ngoài. Sau khi BCH TW Đảng được thành lập trong nước (12-10-1936) do đồng chí Hà Huy Tập làm Tổng Bí thư, tình hình cách mạng có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên giữa hai ban lãnh đạo Đảng trong và ngoài nước có khác biệt lớn về thực hiện đường lối. Ban Chỉ huy ở ngoài quán triệt đường lối mới của Quốc tế Cộng sản tại Đại hội VII. Còn Ban Chấp hành TW ở trong nước vẫn theo đường lối “tả khuynh” từ Quốc tế VI về trước.     

Biểu hiện “tả khuynh” đầu tiên là tại Hội nghị BCH TW tháng 10-1930 đã phê phán tên Đảng, một số nội dung trong các văn kiện do Nguyễn Ái Quốc khởi thảo và được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng 8 tháng trước đó. Hội nghị ra Nghị quyết đổi tên “Đảng Cộng sản Việt Nam” thành “Đảng Cộng sản Đông Dương” và thủ tiêu các văn kiện đã được thông qua tại hội nghị thành lập Đảng dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc(4). Trong tác phẩm “Sơ thảo lịch sử phong trào Cộng sản ở Đông Dương”, năm 1933, Hồng Thế Công (Hà Huy Tập), bên cạnh việc đánh giá các sáng kiến hợp nhất các tổ chức cộng sản thành Đảng Cộng sản Việt Nam của Nguyễn Ái Quốc, đã cho rằng Nguyễn Ái Quốc “mang nặng tàn tích chủ nghĩa quốc gia”, “không đề cao nhiệm vụ chống phong kiến là sai lầm”, “không thấy tính chất giai cấp nên làm cho tính Đảng bị lu mờ”,... Báo cáo tại Đại hội lần thứ I của Đảng, còn nhận định “tàn dư của tư tưởng dân tộc cách mạng pha trộn với chủ nghĩa cải lương, chủ nghĩa duy tâm của Đảng, của các đồng chí Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, những tàn dư ấy rất mạnh và tạo thành một chướng ngại nghiêm trọng cho sự phát triển của chủ nghĩa cộng sản... Chúng tôi đề nghị đồng chí Lin (tức Nguyễn Ái Quốc - TG) viết một cuốn sách để tự phê bình những khuyết điểm đã qua”(5). Tác hại của những phê phán “tả khuynh” này đã cản trở việc tập hợp lực lượng cách mạng của Đảng.      

Ngày 10-3-1937, đồng chí Lê Hồng Phong biên soạn cuốn Sách lược mới và tổ chức quần chúng gửi về nước làm tài liệu huấn luyện. Nhưng “BCH TW Đảng đã biên soạn và xuất bản ở trong nước cuốn Chủ trương tổ chức mới của Đảng nhằm thay thế cuốn sách của đồng chí Lê Hồng Phong”(6).

Để khắc phục tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” này, đồng chí Lê Hồng Phong xin phép Ban Bí thư Quốc tế cộng sản trở về nước hoạt động. Tháng 11-1937, ông bí mật về Sài Gòn, lấy tên là La Anh, một giáo sư khoa Sinh ngữ, người Trung Quốc, sát cánh cùng người bạn đời là Nguyễn Thị Minh Khai và các ủy viên BCH TW, đi tìm hiểu tình hình thực tế, bí mật chuẩn bị nhân sự chủ chốt cho Đảng.

 Với tư cách Ủy viên Quốc tế Cộng sản, Lê Hồng Phong triệu tập Hội nghị BCH TW tại Hóc Môn, Gia Định, tháng 3-1938. Tại Hội nghị này đồng chí Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư. Ban Bí thư có ba người: Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập, Lê Hồng Phong. Dưới sự lãnh đạo tài tình của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, Đảng đã thành công trong việc xây dựng sự thống nhất về đường lối và tư tưởng, chống bệnh “tả khuynh”, thành lập Mặt trận Dân chủ thống nhất, cách mạng nước ta có bước phát triển mới.

Sau hội nghị BCH TW tháng 3-1938, đồng chí Lê Hồng Phong thường bí mật đến dự và phát biểu ý kiến tại các cuộc họp, mở các lớp huấn luyện ngắn ngày. Đồng thời tích cực viết báo, tài liệu tuyên truyền quan điểm của Đảng, phê phán bệnh cô độc, hẹp hòi, “tả khuynh”, vạch mặt phản cách mạng của bọn Tơrốtkit.

Ngày 22-6-1939, Lê Hồng Phong bị mật thám Pháp bắt tại Sài Gòn. Tòa án thực dân Pháp kết án ông 6 tháng tù vì dùng thẻ căn cước mang tên người khác. Hết hạn tù, cảnh sát áp giải về quê tại làng Đông, tổng Thông Lãng. Nhưng không lâu sau, mật thám Pháp lại bắt ông dẫn vào Sài Gòn và kết án 5 năm tù giam. Cuối năm 1940, ông bị thực dân Pháp đày ra Côn Đảo, tìm cách hãm hại bằng mọi thủ đoạn dã man và hèn hạ, dẫn đến kiệt sức. Trưa ngày 6-9-1942, trước lúc nhắm mắt Lê Hồng Phong cố gắng nhắn lại: “Xin chào tất cả các đồng chí. Nhờ các đồng chí nói với Đảng rằng, tới giờ phút cuối cùng Lê Hồng Phong vẫn một lòng tin tưởng ở thắng lợi vẻ vang của cách mạng”. Đồng chí Lê Hồng Phong đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh phục hồi Đảng và để lại cho hậu thế một tấm gương sáng ngời của Người cộng sản kiên trung bất khuất.

Đầu năm 1941, đồng chí Nguyễn Ái Quốc về nước. Người đã triệu tập và chủ trì Hội nghị BCH TW Đảng Cộng sản Đông Dương vào tháng 5-1941. Hội nghị đã xác định cuộc cách mạng ở Đông Dương trong giai đoạn hiện tại là cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, và chủ trương thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất riêng cho mỗi nước Việt Nam, Lào, Campuchia. Theo đề nghị của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Việt Minh, do Đảng Cộng sản Đông Dương và Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh lãnh đạo.

 

Chú thích       

(1). Lê Hồng Phong - Tiểu sử, Nxb Chính trị Quốc gia - 2007, tr.78.

(2). Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 4, tr.32.

(3). Lê Hồng Phong - Tiểu sử, Sđd, tr.100.

(4). Văn kiện Đảng toàn tập, Sđd, t.2, tr.112-113.

(5). Văn kiện Đảng toàn tập, Sđd, t.5, tr203-204.

(6). Lê Hồng Phong - Tiểu sử, Sđd, tr.169

Tài liệu tham khảo

  1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002.
  2. Chương trình viết tiểu sử các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước: Lê Hồng Phong - Tiểu sử, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2007.
 
Tên bạn
Email
Số điện thoại
Địa chỉ
Chủ đề
Nội dung
Mã kiểm tra Thay đổi hình ảnh mã số
Nhập mã kiểm tra (Nhập mã số kiểm tra vào ô này)
Đất và người xứ Nghệ khác:
Núi Dũng Quyết nơi hội tụ khí thiêng sông núi, một vùng du lịch đặc biệt (9/7/2018)
"Nguyễn Thu Đà" làng Mỹ Dụ - Bề dày truyền thống yêu nước, cách mạng (2/7/2018)
Văn Thành - Những dấu ấn còn lại về một vùng đất cổ (29/6/2018)
Giáo sư Phan Huy Lê: Nhân cách một nhà sử học chân chính (28/6/2018)
GS. Phan Huy Lê: chuyên gia hàng đầu về Lịch sử Việt Nam (26/6/2018)
Những bức ảnh đẹp về Bác Hồ (30/5/2018)
Để phát huy tiềm năng lợi thế Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Tây Nghệ An (21/5/2018)
Đền thờ Đức Hoàng Mười ở xứ Nghệ vấn đề văn hóa tâm linh (17/5/2018)
Đền Chín Gian với thực hành tâm linh của người Thái Nghệ An (11/4/2018)
Phan Kính - Người học trò xuất sắc và thành đạt của đất Lam Hồng (2/3/2018)
Mối quan hệ giữa Phan Bội Châu và Nguyễn Ái Quốc (31/1/2018)
Nhạc sĩ Vy Phong với dân ca Nghệ Tĩnh (giai đoạn 1975 - 2000) (19/12/2017)
Đại thi hào Nguyễn Du là hậu duệ Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí (19/12/2017)
Nhân vật khoa bảng qua tư liệu địa phương chí Hán Nôm của tỉnh Nghệ An (4/12/2017)
Hiệu buôn Yên Xuân và những người con tiêu biểu của xã Linh Sơn (7/11/2017)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách
Con người dân tộc và các nền văn hóa chung sống trong thời đại toàn cầu hóa
Giới thiệu sách Con người dân tộc và các nền văn hóa chung sống trong thời đại toàn cầu hóa
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,527 | Tất cả: 1,301,703
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn