CHỨC NĂNG NHIỆM VỤ
Dấu vết, di tích lịch sử của nghĩa quân Lê Lợi trên đất Anh Sơn
Tin đăng ngày: 4/7/2017 - Xem: 761
 

Nguyễn Thanh Tùng

Nhà nghiên cứu, Tp Vinh

Anh Sơn có một địa hình thuận lợi cho việc hoạt động quân sự, có núi cao, sông dài, bãi rộng, nhiều nơi hiểm trở giúp cho việc bố phòng chống giặc. Vì vậy, Lê Lợi đã chọn đây là một địa điểm hoạt động của nghĩa quân. Sau khi nghe Nguyễn Chính tâu: Nghệ An có thể là vùng đất lập cước, Lê Lợi đã chia quân ra hai ngả, một ngả theo đường biển, một ngả theo đường núi tiến vào Nghệ An do đích thân Lê Lợi chỉ huy. Vào đây một thời gian, quân lính luyện tập, một đội đi khảo sát, do thám tình hình và tiến hành một trận đánh lớn làm nên “Trận Bồ Đằng sấm vang, chớp giật”. Xong ở miền Tây Bắc thì nghĩa quân lại tiến về phía Tây Nam mà mục tiêu là thành Trà Long của quân Minh ở xã Bồng Khê, huyện Con Cuông ngày nay. Vào đất Anh Sơn thì gặp khó khăn là lương thực cạn. Biết vậy, nhân dân địa phương ở Khe Trằng, Thọ Sơn ngày nay dù nghèo cũng cố gắng giúp đỡ, trong đó, nổi lên tù tưởng Trương Hán, khi đã vét hết lương thực, ông cho hái quả khâu ở trong vườn trại để giúp. Ông còn cho người nhà và tổ chức cho dân bản vào rừng để đào củ mài, củ pủa và các thứ ăn được giúp nghĩa quân đủ sức vây thành phá đồn giặc, khiến cho tướng Cầm Bành phải bỏ chạy, rút về thành Nghệ An ở dưới xuôi. Lê Lợi đã nghĩ đến chuyện giặc sẽ đem quân lên chiếm lại Trà Long, nên đã bố trí một sơ đồ chiến lược, đưa quân về trung tâm Anh Sơn (Long Sơn ngày nay) ở hữu ngạn sông Lam, lấy làng Đa Văn làm lỵ sở, phía dưới là nơi hội quân ở làng Hội Quân xã Khai Sơn ngày nay, phía trên bên phải là nơi đóng quân ở Núi Nhất tự, Chợ Chai, phía ngoài bờ sông là bãi rộng làm nơi chăn ngựa (bãi Phụ Mã), xã Hội Sơn ngày nay. Đi lên một đoạn nữa là Cửa Gió hay là Cửa Lũy gồm một dãy núi đá, rừng già là nơi che chắn tạo sự an toàn cho nghĩa quân. Phía đối diện bên tả ngạn sông Lam, tướng công lại cho quân chốt chặn ở các vùng Tuần, Vĩnh Sơn ngày nay và Bồ Ải ở xã Đức Sơn ngày nay. Đúng như đoán định của Lê Lợi, quân Minh ở thành Nghệ An đã cho quân tiến lên chiếm lại thành Trà Long. Chúng chia quân theo hai cánh, một cánh theo đường thủy, một cánh theo đường bộ tiến lên. Khi chúng lọt vào vòng vây của ta, ta đã đánh cho một trận kinh hoàng bạt vía ở cồn Thây Ngô (sau này nhân dân nói chệch thành Thái Ngô, đặc biệt là ở Bồ Ải (bù Ải) v.v…. Ở đường bộ bên ngoài sông Sông, khi thuyền của chúng lọt vào đoạn Khả Lưu thì quân ta đổ ra đánh một trận hồn xiêu, phách lạc khiến tướng Hoàng Thành phải bỏ mạng, Đô ty Chu Kiệt và hơn 1000 tên lính bị bắt làm tù binh. Trần Trí thoát chết chạy về thành Nghệ An. Sách “Đại việt toàn thư” có chép: Quân giặc bị giết không biết bao nhiêu mà kể, thuyền giặc trôi ngổn ngang, thây chết đuối tắc cả sông. Khí giới bỏ chồng chất khắp núi (Dẫn theo “Lịch sử Nghệ Tĩnh”). Thế là đúng như Nguyễn Trãi viết trong “Bình Ngô đại cáo” rằng:

Miền Trà Lân tróc phá tro bay

Còn người dân vùng này ca ngợi:

Trèo lên đỉnh núi Kim Nhan

Quân reo Bồ Ải, sóng tràn Khả Lưu.

Hiện nay, vẫn còn tên đất của nghĩa quân Lê Lợi trú binh và chiến đấu như Hội Quần, Sở, bãi tập, bãi phu mã, núi Nhất tự, Chọ Chai, cửa Lũy ở bên Hữu Ngạn ở bên tả ngạn là Tuần, Thái Ngô (thây Ngô), Cồn Phướn, cột Cờ, Bù Ải …

Lại còn truyền thuyết kể rằng: Khi nghĩa quân đóng ở Nhất tự, Chọ Chai do không hợp với thủy thổ, khí hậu khắc nghiệt nên trong quân xảy ra dịch bệnh, đau ốm nhiều. Mọi người đều lo lắng không có phương thuốc cứu chữa, giữa lúc tình thế gay go đó một nữ y đã tự nguyện chăm sóc, tìm thuốc trong rừng về cho nghĩa quân. Nhờ đó mà nghĩa quân bình phục dần. Một lần cô đi tìm thuốc đến kiệt sức bèn ngồi dựa vào một gốc cây lớn để nghỉ và rồi qua đời ngay dưới gốc cây ấy. Nghĩa quân vô cùng đau xót, tiếc thương. Tướng quân bèn cho người an táng bên gốc cây trên cánh đồng vùng đất gần vọng gác Cửa Lũy. Sau này vùng đất ấy người ta gọi là cánh đồng Cô. Trong một lần, tướng quân cùng quân sĩ đi viếng mộ Cô về thì thấy một con chồn trắng chạy ra, chạy ba vòng quanh đoàn quân rồi biến mất. Lê Lợi cho rằng con chồn trắng chính là hồn ma của cô nữ y hiện về báo một tin chẳng lành, bèn cho quân sĩ tuần tra canh gác đề phòng cẩn mật. Sáng hôm sau, nghĩa quân đã bắt được một toán thám báo và biết được quân giặc sẽ bủa vây, lùng sục ở vùng này. Ít hôm sau, trong một trận giao chiến, tướng quân và quân sĩ phải ẩn nấp trong vạt rừng rậm. Quân giặc đã bủa vây và cho chó săn đánh hơi tìm kiếm. Trong tình thế hiểm nghèo ấy, con chồn trắng lại xuất hiệm từ trong bụi rậm chạy ra, chó đuổi theo. Giặc cho rằng chồn là con vật mà chó đánh hơi và lui quân. Thế là tướng công và binh lính thoát nạn. Và một lần nữa được cứu thoát do hồn thiêng của nữ y hiện hình cứu giúp. Sau khi bình định được vùng này, quân lính kéo về xuôi, đến vùng đất cuối cùng của Anh Sơn, đêm cho quân lính nghỉ tại vùng đất của kẻ Gay (Dương Xuân, Yên Lĩnh sau này và bây gờ là Cao Sơn, Lĩnh Sơn). Theo “Bách thần lục” kể rằng: Đêm khuya có một người trong làng tên là Lê Trọng Hoàng tiến đến nói rằng: “Ta là một Cao Sơn đại tướng khi phụng mệnh đi xuống nước Nam để an dân thì bị con lân đá tranh giành hãm hại. Cho ta là người trung thực, phong cho ta là “Nam quốc thượng đẳng phúc thần”. Nay tướng công giúp xuất chinh, xin phép đến giúp”. Nói xong thì biến mất. Sáng hôm sau, nghĩa quân tiến về Nam Đường xây thành Bình Ngô ở và phá được quân Minh ở hẻm bên chân núi Thiên Nhẫn để tiến tới bình định đất nước.

Sau khi thiên hạ đại định, Lê Thái Tổ đã đền ơn đáp nghĩa, ở Anh Sơn, vua đã ban thưởng cho Trương Hán, phong cho ông chức Khả Lam quốc công cai quản cả một vùng rộng lớn ở khe Trằng từ Thọ Sơn, huyện Anh Sơn và Tiên Kỳ, huyện Tân Kỳ, cho ông hưởng lộc “Tam Bách đỉnh sơn vô hữu thuế lê”. Khi ông qua đời, vua đã cho lập đền thờ, truy tặng Khả Lam quốc công. Vua còn cho lập đền thờ nữ y ở Cửa Lũy, cho tu sửa đền thờ Cao Sơn, Cao Các ở Kẻ Gay. Hiện nay, các di tích được bảo quản, sửa sang và ngày nay hương khói người các nơi đổ về dự lễ và cầu mong sự bình yên ngày càng đông.

Có thể nói rằng, trên đất Nghệ An có rất nhiều vết tích của Lê Lợi Anh Sơn là địa điểm đậm đặc vết tích của vị anh hùng dân tộc có công trong việc bình Minh, mở ra một thời kỳ mới cho dân tộc, đất nước. Đúng là ý kiến của Nguyễn Chính có thể là một ý kiến xác đáng mà chúng ta không thể quên.

Chức năng nhiệm vụ khác:
Vận dụng tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong công tác tuyên truyền, giáo dục quần chúng hiện nay (4/7/2017)
Phan Bội Châu - Phan Châu Trinh một thế kỷ nhìn lại (4/7/2017)
Đôi điều về công trình "Văn hóa phồn thực dân gian xứ Nghệ" (4/7/2017)
Kế thừa, phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp của gia đình truyền thống trong việc xây dựng gia đình Việt Nam hiện đại (4/7/2017)
Cúng bản (4/7/2017)
Dấu vết, di tích lịch sử của nghĩa quân Lê Lợi trên đất Anh Sơn (4/7/2017)
Rừng có phải là “vàng” của người Việt? (4/7/2017)
Bàn thêm cách dịch bài thơ "Thiết cảng" (4/7/2017)
Trung tâm KHXH&NV Nghệ An - Dấu ấn qua 10 năm và mô hình phát triển (23/5/2017)
Xây dựng Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn Nghệ An trở thành đầu mối khoa học của tỉnh, của vùng (23/5/2017)
Khoa học xã hội và nhân văn – mười năm phát triển và mấy giới hạn (23/5/2017)
MƯỜI NĂM HOẠT ĐỘNG - NHỮNG KẾT QUẢ ĐÁNG GHI NHẬN (Tiếp theo) (30/12/2016)
CHUYÊN SAN KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN NGHỆ AN - MỘT DIỄN ĐÀN KHOA HỌC TIN CẬY VỀ XỨ NGHỆ (30/12/2016)
KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN NGHỆ AN NĂM 2016 (29/12/2016)
MƯỜI NĂM TRUNG TÂM KHXH&NV NGHỆ AN VỚI VIỆC GIẢI PHÓNG TIỀM NĂNG KHXH&NV XỨ NGHỆ (29/11/2016)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 845 | Tất cả: 3,328,319
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Đặc san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp