ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ
Nhà báo Quang Đạm
Tin đăng ngày: 3/7/2017 - Xem: 677
 

Quang Đạm là một nhà báo nổi tiếng, một học giả có nhiều công lao với cách mạng nhưng còn rất ít được nhân dân quê hương biết đến. Bài viết này bước đầu cung cấp một số tư liệu.

Upload

Vợ chồng cố nhà báo Quang Đạm hồi trẻ

1. Từ truyền thống độc đáo của gia đình

Ông sinh ngày 1/9/1913 tại làng Hoành Sơn, nay thuộc xã Khánh Sơn, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An trong một gia đình khoa bảng. Họ tên thật của ông là Tạ Quang Đệ. Ông nội là Cử nhân Tạ Quang Oánh (đậu năm 1891) nhưng không ra làm quan. Thân phụ là Tạ Quang Diễm (1884 - 1925) vốn là học trò xuất sắc của cụ Phó bảng Đặng Nguyên Cẩn (1867 - 1923), đậu cử nhân năm 1910, từng làm Giáo thụ phủ Tam Kỳ (Quảng Nam). Sau khi chính quyền thực dân bãi bỏ thi cử Nho học (1919), ông chuyển sang dạy chữ Hán và Việt văn cho một vài trường tiểu học. Thân mẫu là bà Nguyễn Thị Đào (1885 - 1975), cháu nội Thám hoa Nguyễn Đức Đạt (1825 - 1887) dạy nữ công và có thơ đăng rải rác trên các tờ Tiếng dân, Phụ nữ Thời đàm với bút danh Sầm Phố. Anh ruột ông là nhà bác học nổi tiếng, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp: GS. Tạ Quang Bửu (1910 - 1986)(1).

Họ Tạ có 3 truyền thống được giữ gìn suốt hơn 10 đời. Một là truyền thống “gia học” (học tại nhà, cha dạy con chứ không học trường lớp nào). Trong nhà thờ họ có bức hoành phi Phụ giáo tử đăng khoa (cha dạy con thi đỗ). Truyền thống thứ 2 là đàn ông không ai lấy hai vợ. Thứ 3 là trong nếp sống gia đình không thờ cúng quỷ thần, chỉ thờ cúng tổ tiên, ông bà và cha mẹ mà thôi(2).

Đó là những truyền thống hiếm có của một dòng họ khoa bảng danh giá trong xã hội phong kiến thực dân xưa. Cũng cần nói thêm: dù gia đình ông và cha đều đỗ cử nhân nhưng nhà vẫn rất nghèo. Sau này GS. Tạ Quang Bửu kể: “Bố tôi mất ngày mồng 6/4 âm lịchBố tôi mắc bệnh lao vì cảnh nhà túng bấn, khi qua đời chẳng có gì để lại cho mẹ tôi ngoài… vài trăm đồng bạc nợ! Các chủ nợ có ý đợi tôi sau này đỗ đạt ra làm quan rồi thì họ sẽ đòi nợ, hoặc sẽ “bắt” tôi phải “cưới” con gái họ!(3).

2. Đến những nẻo gập ghềnh hoạn lộ

Năm 1926 học xong tiểu học, đúng lúc phong trào đòi thả cụ Phan Bội Châu, để tang cụ Phan Châu Trinh đang sôi nổi trên cả nước, Tạ Quang Đệ tham gia bãi khóa theo lời kêu gọi của Võ Nguyên Giáp và Phan Thanh là hai học sinh giỏi đang học trường Quốc học Huế. Phong trào bị đàn áp, anh bỏ về quê. Cũng năm đó, người anh ruột là Tạ Quang Bửu thi đỗ thứ nhì bậc thành chung, (người đỗ đầu là Hoàng Xuân Hãn), rồi ra Hà Nội vào học trường Trung học Bảo hộ (Trường Bưởi). Lúc Phan Bội Châu an trí ở Huế, bà mẹ quyết định đưa anh đến nương nhờ cửa cụ, vừa làm học trò học thêm chữ Hán vừa làm thư ký cho cụ (Phan Bội Châu là học trò của ông nội bà). Chính nhờ được gần gũi ông già Bến Ngự gần một năm mà kiến thức Hán văn và lịch sử dân tộc của Tạ Quang Đệ được nâng lên rất nhiều. Ở đây anh thường giúp cụ Phan viết những bài báo tiếng Việt cho tờ Tiếng dân - tờ báo Quốc ngữ đầu tiên ở Trung kỳ do Cụ Huỳnh Thúc Kháng chủ trương. Hiện nay, tại nhà kỷ niệm Phan Bội Châu ở Huế, tấm hình Quang Đệ chụp chung với Cụ vẫn còn được lưu giữ. Sau đó, Tạ Quang Đệ thi đỗ vào trường Quốc Tử giám, đến năm 1932 tốt nghiệp được bổ làm Thừa phái ở huyện Thiệu Hóa, Thanh Hóa (4), rồi chuyển sang làm Lục sự chuyên lo việc lập và giữ giấy tờ sổ sách ở tòa án địa phương. Từ sau năm 1937 anh tham gia phong trào Hướng đạo do các Tổng ủy viên Tạ Quang Bửu, Hoàng Đạo Thúy phụ trách. Phong trào này có những hoạt động nhằm rèn luyện cho thanh niên, nhất là lớp trí thức trẻ tính tự lực, tháo vát, lòng ham thích làm việc tốt. Khoảng năm 1941 anh đã là thầy giáo huấn luyện cho các Hướng đạo sinh. Nhiều Hướng đạo sinh lần lượt gia nhập Việt Minh. Trước Tổng khởi nghĩa tháng Tám/1945 khá lâu, từ một “đề nghị” nào đó của đoàn thể, Tổng đốc Thanh Hóa Hà Văn Đại bổ Tạ Quang Đệ làm Tri phủ Hà Trung - vùng đất giáp ranh Thanh Hóa - Ninh Bình, là nơi có chiến khu Hòa - Ninh - Thanh (Hòa Bình - Ninh Bình - Thanh Hóa), rồi chiến khu Ngọc Trạo. Vừa thừa hành chức phận, anh vừa tìm mọi cách tiếp xúc với các cá nhân và tổ chức cách mạng. Trước ngày Cách mạng bùng nổ, anh đã liên hệ với Việt Minh, bàn giao con dấu, sổ sách, vũ khí… ngay sau đó ra Hà Nội dạy ở trường Thăng Long, rồi nhận công tác ở phòng tham mưu do Hoàng Văn Thái làm Trưởng phòng. Ngày 3/9/1945 Trưởng ban liên lạc của phòng tham mưu Hoàng Đạo Thúy chỉ định Tạ Quang Đệ làm Tổ trưởng tổ mật mã, trực tiếp chỉ đạo xây dựng và tổ chức phòng mật mã. Anh đã cùng đồng nghiệp thiết kế luật mật mã mới về vô tuyến điện được áp dụng trong toàn quân và được coi là một trong những người sáng lập ngành Mật mã Việt Nam(5).

Từ tháng 5/1946 Tạ Quang Đệ làm Thư ký riêng cho Bộ trưởng Võ Nguyên Giáp. Kháng chiến bùng nổ lại về làm việc tại văn phòng đồng chí Trường Chinh ở Chiến khu Việt Bắc. Ngày 10/5/1947 được kết nạp vào Đảng, người giới thiệu là  2 vị: Trường Chinh và Mười Hương, (ông Mười Hương sau này từng là Phó ban Tổ chức Trung ương Đảng). Tháng 12-1947 được chỉ định tham gia Ban Tuyên huấn Trung ương, làm Ủy viên Ban biên tập tờ Sự thật - cơ quan ngôn luận của Hội Nghiên cứu chủ nghĩa Mác do Trường Chinh phụ trách. Năm 1950 được bầu vào ủy viên Ban Chấp hành Hội những người viết báo Việt Nam - tiền thân của Hội Nhà báo Việt Nam. Đầu năm 1951 tham gia Ban Biên tập báo Nhân dân - cơ quan ngôn luận của Đảng Lao động Việt Nam vừa ra hoạt động công khai (số đầu tiên ra ngày 11/3/1951) và công tác ở đó cho đến ngày nghỉ hưu (9/1979)(6).

Điểm qua các bản tiểu sử thông thường của Quang Đạm ngỡ như bước đường đi theo cách mạng của một quan chức cũ khá hanh thông. Sự thật “nói vậy mà không phải vậy”!

Vào cuối những năm 60 thế kỷ trước, Quang Đạm bị tố cáo là thời làm Thừa phái ở Thiệu Hóa đã từng “dẫn các nhà chức trách lùng bắt cộng sản”. Theo lời Quang Đạm kể cho Thủy Trường - một học sinh cũ của ông thời Hướng đạo: “có việc ấy, nhưng đáng lẽ dẫn đường đi đến thôn, nơi có cộng sản họp, mình lại cho ô tô bóp còi, đi vòng vèo để cộng sản biết mà chạy thoát”. Quang Đạm bị chi bộ khai trừ, lưu Đảng “bằng miệng”, lương bị hạ và không được giao công tác. Cả gia đình ông hết sức đau lòng nhưng chưa tìm ra cách nào minh oan. Tuy vậy, vào những năm 70, 80 ông lại được mời tham gia một số hội nghị, hội thảo có giấy ghi rõ là chỉ giành riêng cho cán bộ cao cấp và lại được nhắc đến nhiều với tư cách một cây bút chính luận tài năng và uyên bác. Vào những năm 90 con trai ông là Tiến sĩ, kỹ sư chế tạo máy Tạ Quang Ngọc (sinh năm 1944) đã trở thành Thứ trưởng, rồi Bộ trưởng Bộ Thủy sản (từ 1996 - 2007), Ủy viên BCH Trung ương Đảng (khóa 8: 1996 - 2001, khóa 9: 2001 - 2006)). Khoảng năm 2000 - 2001 khi Quang Đạm đã về với tổ tiên, chính ông Mười Hương đã tìm mọi cách khôi phục danh dự cho người được chính ông giới thiệu vào Đảng từ năm 1947, nhưng khi ông và cả Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đến văn phòng Ban Tổ chức Trung ương tìm lại quyết định khai trừ Quang Đạm bằng văn bản thì hoàn toàn không có “quyết định miệng không có thủ tục khai trừ, chi bộ - liên chi bộ họp bao giờ, bao nhiêu đảng viên dự, chủ tịch, thư ký là ai ký vào…tất cả đều không có. Đã không có thì làm sao phục hồi được(7).
3.
Và một số đóng góp nổi bật

Đóng góp của Quang Đạm chủ yếu ở lĩnh vực báo chí. Ông đến với nghề báo rất ngẫu nhiên. Ông kể: “… Anh Trường Chinh bảo: Hôm nay là ngày thành lập Đảng (3/2/1947) mỗi đồng chí viết 1 bài cho báo liếp. Mọi người rất phấn khởi, hào hứng viết. Tôi cũng viết 1 bài. Điều này có ý nghĩa như một bước ngoặt trong cuộc đời tôi. Khi dán lên anh Trường Chinh đi xem hết lượt từng bài một, kỹ lắm. Đến bài tôi, anh đứng xem một chốc rồi bảo: “Bài này được”. Thôi, anh phụ trách tờ báo liếp này(8). Sau đó Trường Chinh quyết định đưa Quang Đạm vào Ban Biên tập tờ Sự thật dù lúc đó ông chưa là đảng viên. Một trong những kỷ niệm sâu sắc nhất trong đời làm báo của ông là lần ông được gặp Bác Hồ khi còn làm ở báo Sự thật. Bác hỏi: “Chú làm gì? Trước chú có viết báo không?... ... “Trước cháu làm hướng đạo, thời kỳ ở Cục Thông tin Bộ Tổng tham mưu, cháu làm mật mã”. Bác nói:Trước chú làm mật mã tức là chú viết cái gì mà ai không nắm được luật thì không hiểu được, không đọc được, không sử dụng được. Bây giờ làm báo Sự thật thì chú phải làm ngược lại. Chú phải viết thế nào cho ai cũng hiểu được”. Lời Bác dặn: “Chú phải viết thế nào cho ai cũng hiểu được” khiến ông “nhớ mãi và thường suy nghĩ để làm cho đúng như thế(9).

Buổi đầu viết bài trên tờ Sự thật ông ghép tên mình với tên 2 con đầu: Lam Ngọc Đệ hay nói lái là Lê Ngọc Đạm, hoặc tên 3 con: Điền Ngọc Lam hay Đàm Ngọc Liên làm bút danh. Một lần bản thảo gửi đến tòa soạn bị ướt nước mưa, bút danh Lê Ngọc Đạm chỉ còn đọc được chữ Đạm, thợ nhà in biết tác giả bài báo là Tạ Quang Đệ, bèn ghép thêm chữ Quang vào, từ đó bút danh Quang Đạm xuất hiện. Khi về báo Nhân dân, hầu như ông chỉ ký là Quang Đạm, hoặc QĐ. 

Giai đoạn viết báo Sự thật (1947 - 1950) Quang Đạm nổi tiếng với loạt bài luận chiến về quan điểm “Tư pháp với nhà nước”, tranh luận với luật sư Bộ trưởng Bộ Tư pháp Vũ Đình Hòe (1912 - 2011) và 1 số người khác viết bài đăng trên tờ Độc lập - cơ quan ngôn luận của Đảng Dân chủ. Giai đoạn 1954 - 1960 nhờ có tri thức uyên bác Quang Đạm viết nhiều bài lý luận sắc sảo như các bài phê phán nhóm Nhân văn Giai phẩm: Quan hệ giữa chính trị và văn nghệ, Giữ vững nguyên tắc dân chủ của chúng ta. Đặc biệt là một bài dài đăng suốt một tuần trên báo Nhân dân vào cuối năm 1957: Quan điểm báo chí vô sản và quan điểm báo chí tư sản, sau đó được tập hợp thành tài liệu giảng dạy cho cán bộ, đảng viên, dùng để đấu tranh trên mặt trận báo chí, tư tưởng.

Tiếp đó, vào những năm 60, cuộc đấu tranh với những người không đồng chính kiến diễn ra sôi nổi trên địa hạt văn học nghệ thuật và cả chính trị, tư tưởng. Quang Đạm có bài Đập nát chủ nghĩa xét lại hiện đại phê phán tư tưởng hữu khuynh, vạch mặt những kẻ cơ hội lợi dụng danh nghĩa cách mạng để chống phá cách mạng.

Các tác phẩm báo chí xuất sắc của Quang Đạm về sau được tập hợp trong cuốn Một nghề đáng quý (Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, H. 2011), có độ dày non một ngàn trang, gồm trên 50 bài của tác giả và một số bài viết, cảm tưởng của người thân, bạn bè, đồng nghiệp về cuộc đời, sự nghiệp báo chí, đạo đức, nhân cách của ông. Ở đây có những dòng tâm tình xúc động qua các bài: Một cuộc đời làm báo; Con đường báo chí theo Trường Chinh. Lại có bài có tính chất tổng kết một giai đoạn báo chí nước ta như: Báo chí Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám; hay khẳng định một chặng đường phấn đấu của báo Nhân dân như bài Hai mươi năm phấn đấu vẻ vang và những bài học kinh nghiệm. Là một học giả uyên bác, ông có những bài viết sâu sắc về văn hóa như Về văn trong văn hóa; về lịch sử như: Lịch sử, sử học, sử ký; về ngôn ngữ như Một số suy nghĩ về cuốn “Từ điển tiếng Việt”, Một vài suy nghĩ sau khi đọc cuốn “Chuẩn mực hóa và công thức hóa cấu trúc câu văn”. Đáng chú ý nhất là bài Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là kinh nghiệm nghề nghiệp quý báu đúc rút một đời của một nhà báo lão thành. Ông còn có một loạt bài về tư tưởng, triết học mang tính khoa học cao như: Từ “Chiếu dời đô” đến “Tuyên ngôn độc lập”; Tư tưởng Nguyễn Trãi và tinh hoa Việt Nam; Chủ nghĩa xã hội không tưởng của “Thánh hiền” Nho giáo và Chủ nghĩa xã hội khoa học của người cộng sản Hồ Chí Minh.v.v…

Quang Đạm rất xứng đáng là tấm gương sáng cho các nhà báo và cả những người cầm bút nói chung, đúng như nhận định của nhà báo lão thành Hoàng Tùng (1920 - 2010), nguyên Tổng Biên tập báo Nhân dân, nguyên Bí thư BCH Trung ương Đảng: “Đọc Quang Đạm ai cũng thấy phong cách một người viết nghiêm túc từ chiều sâu nội dung, kết cấu, ngôn ngữ, chính tả, chấm câu, xuống dòng…Phải là một người có trình độ học vấn cao, ý thức trách nhiệm đầy đủ trước người đọc mới có thể làm được như vậy. Ngày nay mặt bằng trí thức của xã hội ta đã khác ngày xưa rất nhiều, song phong cách, ý thức trách nhiệm của người viết báo vẫn phải như Quang Đạm(10).

Có thể xem Một nghề đáng quý là bản tổng kết cuộc đời một nhà báo tài năng say mê nghề nghiệp, có cái tâm trong sáng và tấm lòng tha thiết yêu mến quê hương đất nước.    

Những năm 80 Quang Đạm còn tham gia biên soạn từ điển. Ông là đồng tác giả cuốn Từ điển thuật ngữ xuất bản báo chí Nga, Anh, Việt, (Nxb Khoa học Xã hội, 1982); dịch các tác phẩm kinh điển và nghiên cứu Nho giáo: viết cuốn Nho giáo xưa và nay. Trước khi tác phẩm này được xuất bản, bài Nho giáo và gia đình đã được đưa vào sách Nho giáo xưa và nay do Vũ Khiêu chủ biên (Nxb Khoa học Xã hội, H.1991) và được dư luận chú ý. Cũng năm 1991, Nxb Khoa học Xã hội xuất bản cuốn Đại học - Trung dung do Quang Đạm dịch.

Mãi đến năm 1994, Nxb. Văn hóa mới cho ra mắt bạn đọc tác phẩm Nho giáo xưa và nay của Quang Đạm. Năm 2001 sách lại được Nxb Văn hóa Thông tin tái bản. Cho đến nay, việc nghiên cứu Nho giáo, Nho học và ảnh hưởng của nó đến đời sống chính trị, văn hóa, xã hội nước ta vẫn đang là vấn đề thời sự. Có thể một số nhận định của tác giả về các mặt tiến bộ và lỗi thời của Nho giáo còn cần phải điều chỉnh, nhưng cách đặt vấn đề của ông là chuẩn xác. Đó là việc chỉ ra mặt hạn chế của Nho giáo không phải để “truy tố”, “bắt đền” mà để nhìn rõ và loại trừ tận gốc một cách khách quan và khoa học những hậu quả cụ thể của nó trong hệ tư tưởng và trong cuộc sống; cũng như chỉ ra mặt tích cực không phải để “truy tặng” “khen thưởng” nó mà để giữ gìn và phát huy nhằm thúc đẩy sự nghiệp cách mạng tiến lên.

Nho giáo xưa và nay có những trang phân tích thấu đáo vai trò Nho giáo trong việc giáo dục con người nói chung và việc giáo dục con cái trong gia đình nói riêng, đặc biệt là bài Con người Nho giáo thuở trước và con người Việt Nam hiện nay. Tác giả còn có những kiến giải độc đáo và sâu sắc. Chẳng hạn, ông coi từ “nước” tương đương với từ “gia”. “Gia” vốn chỉ tương đương với từ “nhà” trong tiếng Việt. Nhưng trong lịch sử Trung Hoa cổ đại đã từng tồn tại những nước nhỏ do các quan đại phu cai trị và được gọi là “gia”. Nếu theo nghĩa này, khái niệm “nước”  và khái niệm “gia” gần như đồng nhất. Ngoài ra còn dùng từ ghép quốc gia để chỉ nước. Theo ông “Nhà là chỗ đứng vững chắc cần phải giữ vững trong mọi quan hệ giữa con người mình với đất nước và thiên hạ đó là một điểm rất cơ bản của hệ tư tưởng Nho giáo(11). Ý kiến này xác định rõ ràng chân lý của đạo Nho khi coi nhà là gốc của nước và thiên hạ. Hơn nữa, luận điểm “nhà là gốc của nước” thể hiện tính giai cấp rõ nét. Nho giáo không quan tâm tới mọi nhà, mọi gia đình trong nước, mà chỉ chú ý đến nhà của giai cấp thống trị (gia đình và gia tộc lớn: đại gia, thế gia)…

Quang Đạm còn là một bậc thầy được bao thế hệ sinh viên báo chí quý mến. Từ năm 1949 ông dạy môn ngôn ngữ báo chí cho lớp viết báo Huỳnh Thúc Kháng. Đầu những năm 1950 ông tiếp tục lên lớp tại trường Tuyên huấn Trung ương (nay là Phân viện Báo chí và Tuyên truyền). Tập bài giảng Quan điểm báo chí của ông là một trong số rất ít giáo trình, tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ báo chí đầu tiên ở nước ta. Ông còn được mời tới giảng bài và nói chuyện tại nhiều trung tâm khoa học lớn của miền Bắc và được Hoàng Tùng cùng nhiều nhà báo khác suy tôn là pho “từ điển sống”.

4. Thay lời kết

Bình sinh Quang Đạm luôn sống giản dị, cần cù học tập và công tác, mặc dù một thời gian dài chịu oan trái, ông vẫn một lòng một dạ trung thành với Đảng, với Bác Hồ và đã đem hết sức mình cống hiến cho cách mạng. Có được thành tựu, ông thấm thía công ơn của Đảng, trước hết là sự dìu dắt của hai đồng chí Trường Chinh và Mười Hương. Ông cũng vô cùng biết ơn người bạn đời của mình: bà Nguyễn Thị Sâm. Đây là lời ông tâm sự với người con gái út, kỹ sư Tạ Thị Điền: “Nếu gọi là may mắn, thì may mắn nhất đời cậu là có được mợ con (các con ông gọi cha mẹ là cậu mợ - HSH chú)… Mợ con, người bạn đời chung thủy, người bạn tâm tình cùng chia sẻ vui buồn, chăm lo động viên cậu cả cuộc đời. Mợ con, người phụ nữ dịu hiền và có đặc điểm khác biệt mà ít người phụ nữ khác có được, là đức hi sinh, không toan tính một điều gì cho riêng mình, tất cả vì người khác, vì gia đình, vì chồng con, mợ con xứng đáng với lời khen của mọi người(12). Người ta nói tử vi nhà báo Quang Đạm là “thân cư thê”. Thật ra thì mọi người đàn ông ít nhiều thành đạt hầu như đều thân cư thê cả!

Chú thích

(1), (3). Theo Hàm Châu (2002): Tạ Quang Bửu - Người thầy công tâm và thông thái trong sách: Người trí thức quê hương, tập 1, Nxb Giáo dục, tr.10-12. Dương Kỳ Anh: Học giả, nhà báo Quang Đạm: “từ điển sống” Việt Nam. Văn nghệ Công an online 13-7-2015.

(2). Dương Kỳ Anh: Học giả, nhà báo Quang Đạm: “từ điển sống” Việt Nam. Tài liệu đã dẫn.

(4).Theo Hàm Châu, Dương Kỳ Anh (tài liệu đã dẫn) & Thủy Trường: Từ một “vụ án” đã sáng tỏ đăng trên Blog Pham Ton tuần 2/10/2012… Thừa Phái là viên chức giúp việc ở phủ, huyện; có 8 hạng: hạng nhất hàm chánh thất phẩm, hạng nhì tòng thất phẩm, giảm dần cho đến hạng sáu là tòng cửu phẩm, hạng 7, 8 chưa được phong hàm.

(5). Nhờ những đóng góp này mà tháng 6/2001 gia đình ông đã được vinh dự đón nhận Bằng chứng nhận  Giải thưởng Nhà nước về Khoa học & Công nghệ) (Theo Mõ Làng: tiengmolang,blogspot. Com/2009/04/quang-dam-nha-bao-hoc-gia.html; & Thủy Trường: Từ một “vụ án” đã sáng tỏ đăng trên Blog Pham Ton tuần 2/10/2012…).

6). daitudien.net/lích-su/lich-su-ve-quang-dam,html.

(7). Thủy Trường: Từ một “vụ án” đã sáng tỏ đăng trên Blog Pham Ton tuần 2/10/2012.

(8). Quang Đạm (2011): Một nghề đáng quý, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật,H. 2011, tr.164.

(9) (10). Quang Đạm (2011): Một nghề đáng quý, Sđd, tr.165, tr.809.

(11). Quang Đạm(1994): Nho giáo xưa và nay, Nxb Văn hóa, tr.166.

(12). Dẫn lại theo Dương Kỳ Anh: Học giả, nhà báo Quang Đạm: “từ điển sống” Việt Nam, Tài liệu đã dẫn.

 
Tên bạn
Email
Số điện thoại
Địa chỉ
Chủ đề
Nội dung
Mã kiểm tra Thay đổi hình ảnh mã số
Nhập mã kiểm tra (Nhập mã số kiểm tra vào ô này)
Đất và người xứ Nghệ khác:
Đền Chín Gian với thực hành tâm linh của người Thái Nghệ An (11/4/2018)
Phan Kính - Người học trò xuất sắc và thành đạt của đất Lam Hồng (2/3/2018)
Mối quan hệ giữa Phan Bội Châu và Nguyễn Ái Quốc (31/1/2018)
Nhạc sĩ Vy Phong với dân ca Nghệ Tĩnh (giai đoạn 1975 - 2000) (19/12/2017)
Đại thi hào Nguyễn Du là hậu duệ Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí (19/12/2017)
Nhân vật khoa bảng qua tư liệu địa phương chí Hán Nôm của tỉnh Nghệ An (4/12/2017)
Hiệu buôn Yên Xuân và những người con tiêu biểu của xã Linh Sơn (7/11/2017)
Núi Lam Thành - xứ Nghệ, một huyền tích của lịch sử nước nhà! (7/11/2017)
Nhà giáo, học giả Bùi Dương Lịch (26/9/2017)
Làng Quỳnh - Làng văn hóa, cách mạng (11/9/2017)
Tổng Bí thư Lê Hồng Phong và sứ mệnh phục hồi Đảng (7/9/2017)
Nhà báo Quang Đạm (3/7/2017)
Hệ thống biểu tượng trong dân ca ví, giặm xứ Nghệ (Kỳ 1) (3/7/2017)
XUỐN CHẮN – VƯỜN ĐỊA ĐÀNG TRONG TÂM THỨC DÂN GIAN THÁI (31/3/2017)
CỤ NGUYỄN XUÂN ÔN – MỘT DANH NHÂN XỨ NGHỆ (31/3/2017)
CHUYÊN SAN KHXH & NV
Chuyên san KHXH&NV số 11/2017
Chuyên san KHXH&NV số 11/2017
SÁCH MỚI
Giới thiệu sách hay: Chămpa và khảo cổ học Mỹ Sơn
Giới thiệu sách hay: Chămpa và khảo cổ học Mỹ Sơn
VIDEO CLIPS
Loading the player...
Tạp chí Truyền hình KH-Cn số tháng 4/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 3/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 2/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 1/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 12/2017
TẠP CHÍ TRUYỀN HÌNH KH&CN SỐ 11/2017
Tạp chí truyền hình KH-CN số 10/2017
Tạp chí truyền hình tháng 9/2017
Chuyên đề truyền hình số 8/2017
Chuyên đề truyền hình số 7/2017
Tạp chí truyền hình KH&CN số 1/2007
Tạp chí truyền hình KH&CN số 12/2016
Tạp chí truyền hình KH&CN số 11/2016
Tạp chí truyền hình KH&CN số 10/2016
Tạp chí truyền hình KH&CN số 9/2016
Tạp chí truyền hình KH&CN số 8/2016
Tạp chí truyền hình KH&CN số 7/2016
TẠP CHÍ TRUYỀN HÌNH SỐ 6/2016
Tạp chí truyền hình KH&CN số 5/2016
Tạp chí truyền hình KH&CN số 4/2016
ALBUM ẢNH
Hôm nay: 260 | Tất cả: 1,184,466
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ
Nghiên cứu KH
Sách
Chuyên san
Tài liệu
LIÊN KẾT WEBSITE
THÔNG TIN CẦN BIẾT
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
Trang chủ | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Thông tin - Tư liệu | KHXH&NV trong & ngoài nước |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75A - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0913.076.389 - 0982.097.091
Email: khxhnvnghean@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn