NGHIÊN CỨU KHXH&NV
“CỤC MÁU ĐÔNG” NỢ XẤU VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC
Tin đăng ngày: 27/3/2017 - Xem: 481
 

Từ tháng 12/2011, nợ xấu (NX) đã trở thành vấn đề “quốc sự” của Việt Nam. Lúc này cả nước có 1.309 doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) với tổng vốn 1.800.000 tỷ đồng. Lợi nhuận 162.000 tỷ đồng, đóng góp 27 – 30% GDP. Nhưng tổng nợ xấu của các DNNN đã vượt ngưỡng 200.000 tỷ đồng. Cuộc chiến với NX bắt đầu từ đó và ngày càng quyết liệt hơn.

*BẢN CHẤT CỦA NỢ XẤU         

NX là khoản nợ quá hạn trả lãi, gốc. Khả năng thu hồi vốn của chủ nợ giảm dần theo thời gian. Bản chất của NX là một khoản tiền cho vay, đầu tư mà chủ nợ là ngân hàng (NH) phải xóa khỏi danh sách các khoản nợ phải thu hồi do doanh nghiệp (DN) (khách hàng / còn nợ) sản xuất kinh doanh đình đốn, thua lỗ, chuẩn bị phá sản hoặc phá sản. NX làm cho tính thanh khoản của NH giảm, tiền tệ lưu thông ngưng trệ, phản ánh sự trì trệ, khó khăn trong sản xuất, kinh doanh của DN, cản trở quá trình tăng trưởng, quá trình tái cơ cấu của NH và DN. Làm giảm niềm tin của nhân dân vào vai trò quản lý điều hành của Chính phủ và sự nghiêm minh của pháp luật.

NX là tất yếu, khách quan trong quá trình sản xuất, kinh doanh, quốc gia nào cũng có nợ xấu, 10 nước giàu  nhất thế giới đều có NX từ 30 – 60%, điển hình là Mỹ NX lên đến 59% GDP. Vấn đề là tỷ lệ phải được giới hạn để đảm bảo an ninh tiền tệ, an toàn hệ thống NH và nền kinh tế. Ở thời điểm 2011, NX Việt Nam đã có dấu hiệu vượt ngưỡng với tốc độ nhanh và được xem là “cục máu đông trong huyết quản” của nền kinh tế Việt Nam lúc này.

*NHỮNG CON NỢ KHỦNG

Tháng 12/2012, NHNN công bố: NX của các ngân hàng thương mại (NHTM) là 8,8%, tập trung chủ yếu vào các DNNN trên hai lĩnh vực bất động sản và chứng khoán. Tỷ trọng NX của DNNN là 70% số NX của toàn bộ hệ thống. Trước tình hình đó NHNN đã xây dựng Đề án “Tái cấu trúc khu vực DNNN năm 2012”. Đề án chỉ rõ: Dư nợ của 80 / 96 Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước là 872.000 tỷ đồng bằng 1.6 lần vốn sở hữu. Tính đến tháng 9/2012 dư nợ vay của DNNN là 415.000 tỷ bằng 17% nợ tín dụng các ngân hàng. Trong đó nợ của 12 tập đoàn kinh tế Nhà nước lên đến 218.740 tỷ đồng. Dư nợ lớn nhất là Tập đoàn Dầu khí (PVN) 72.000 tỷ, tiếp là Tập đoàn Điện lực (EVN) 62.8000 tỷ, thứ ba là Tập đoàn Than – Khoáng sản (Vi-na-cô-min) 19.000 tỷ đồng.

Đặc điểm nổi bật của NX thời gian qua là NX gắn liền với khu vực bất động sản, kinh doanh ngoài ngành nghề. Dư nợ của khu vực này tuy chiếm dưới 16% nhưng các tài sản thế chấp là bất động sản chiếm 80% tổng giá trị thế chấp. Và khi bất động sản đóng băng nguồn vốn trên lĩnh vực này đặc biệt là khối tài sản thế chấp càng tụt giá trị, góp phần trầm trọng thêm tình trạng NX, làm cho vấn đề giải quyết NX đi vào bế tắc. Khi nền kinh tế có dấu hiệu phục hồi, các NH thanh lý mạnh tay tài sản thế chấp (là bất động sản) sẽ tiếp tục làm cho cung bất động sản lớn hơn nhiều cầu và tiếp tục làm cho giá bất động sản quay đầu trở lại tiếp tục gia tăng tình trạng căng thẳng của nền kinh tế. Đặc điểm này làm cho vấn đề giải quyết NX của các DN tiếp tục khó khăn, dòng vốn trong các NH tiếp tục khê đọng. Các con nợ vẫn là con nợ khủng, mở tài sản thế chấp vẫn nằm nguyên trên giấy không có khả năng di chuyển thành tiền để xư lý NX. Cục máu đông NX trong huyết quản vẫn đông đặc cản, trở quá trình đưa máu về tim nuôi cơ thể.

*THẢM HỌA KÉP CỦA CHỦ NỢ

Khi vướng vào NX thì không chỉ ở Việt Nam mà các quốc gia đều có tình trạng số liệu NX cách biệt giữa các cơ quan Nhà nước. Theo Thống đốc Nhà nước trong báo cáo trước Quốc hội 12/2013 NX / Tổng dư nợ của các NHTM là 10%. Cơ quan thanh tra NH cho rằng con số đó là 8,6% tương đương 200.000 tỷ. Ủy ban giám sát tài chính quốc gia cho rằng tỷ lệ này là 11,8% tương đương 270.000 tỷ.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Mùi trên “Tạp chí Tài chính” tháng 1/2014 thì sự khác biệt về tỷ lệ NX có mấy nguyên nhân: -Cách phân loại NX của các NH không thống nhất – Việc so sánh đánh giá cùng 1 khách hàng của nhiều NH có sự khác nhau (điều này chứng tỏ thị trường nhân lực của NH thiếu hụt nghiêm trọng các chuyên gia có kiến thức, thực tiễn sâu sắc về mô hình xếp hàng tín dụng (Modelling) nên chưa tiếp cận được dữ liệu thống kê lịch sử và phân tích mô hình kinh tế lượng theo chuẩn mức quốc về và thông tin về khách hàng vừa thiếu, vừa không chuẩn xác). - DN và NH có “mối sở hữu chéo” nên nguồn lực dễ bị phân bổ sai, bất hợp lý, cho vay bất chấp quy định an toàn vốn. - Một số cán bộ ngân hàng thoái hóa, cho vay bất chấp điều kiện để kiếm lợi ích riêng (tiền bôi trơn), phá bỏ quy định.- Hiệu quả thanh tra, kiểm tra, giám sát còn nhiều hạn chế, không kịp thời xử lý các vi phạm, quy định về hạn chế cấp tín dụng và đầu tư một số lĩnh vực rủi ro cao.

Tỷ lệ NX không giảm các chủ nợ (NHTM) đang đứng trước thảm họa: nợ cũ không thu hồi được tiền mới nằm nguyên trong két không thể giải ngân. NH buộc giảm lãi suất cho vay và hệ lụy tiếp là phải giảm lãi suất huy động. Trần lãi suất huy động là 8% trước đây nay phải giảm xuống 5%. Lãi suất thấp người có tiền  chọn kênh đầu tư khác không gửi vào NH, vòng quay tiền tệ trong cộng đồng đã “kẹt” càng thêm “kẹt”. NH lúng túng cả hai phía “thu”, “chi”. Điều quan trọng hơn là khi NH không hút được tiền nhàn rỗi trong nhân dân, các kênh đầu tư nhỏ, rối rắm, manh mún trong tiền tệ tiếp tục gây nên hiện tượng tiêu cực khác trong tổng thế nền kinh tế. NX từ 2008 đến hết quý 3/2013 cho thấy diễn biến kinh doanh ở các NH hết sức phức tạp, khó khăn:

Báo cáo tổng hợp NX trong hoạt động của một số NH của NHNN:

         Năm

NH

2008

2009

2010

2011

2012

Q3/2013

VCB

3,87

2,00,

2,91

2,10

3,21

2,80

BIDV

4,80

2,82

2,60

2,80

2,67

,2,78

CTG

1,02

0,61

1,27

0,74

1,46

2,10

ABC

0,08

0,4

1,07

0,89

2,10

2,98

STB

0,23

0,69

0,52

0,57

1040

2,51

TEB

1,40

2,00

2,29

2,83

2,94

5,20

AGR

2,72

3,97

2,60

6,67

6,14

6,54

MB

1,10

1,66

1,30

1,59

1,84

2,44

 

Các ông chủ nợ (NH) đang đứng trước thảm họa kép. “Cục máu đông” trong huyết quản nền kinh tế đang gây những hệ lụy khó lường.

Tại nhiều NH, tỷ lệ NX tăng cao là do các khoản nợ trước đây chưa xấu nay đã bắt đầu xấu. Theo báo cáo tài chính của Vietcombank thời điểm bắt đầu năm 2013 tỷ lệ nợ xấu là 2,4% nay NX đã tăng lên 2,98% tổng dư nợ. Trong đó nợ có khẳ năng mất vốn là 2.683 tỷ đồng (tăng 85%). Cũng trong Q3/2013, Viettinbank có 8.158 tỷ đồng NX so với năm 2012 tăng khoảng 70%. Bên cạnh đó, thời điểm cuối Q3/2013 Ngân hàng quân đội cũng có 2.073 tỷ đồng NX tăng 50% so  với năm 2012. Nợ xấu tăng cao, lợi nhuận đổ hết vào quỹ tính lập dự phòng rủi ro, có ngân hàng NX “ăn” hết lợi nhuận như Navibank. Khốn khó đang đến tay của các ông chủ nợ là khốn khó kép: Bi nợ nần chất đống mà tiền trong két lại thừa; nợ đang tốt tháng ngày thành NX.

*GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC NỢ XẤU

Khắc phục NX đang là một vấn đề thời sự của nền kinh tế. Nếu không có biện pháp   mạnh, “cục máu đông” sẽ gây nhiều tai biến khó lường cho nền kinh tế. Bốn năm qua quyết liệt giải quyết NX, NX đã có chiều hướng quay đầu lại. Tại phiên họp Chính phủ tháng 10/2014, lãnh đạo NHNN cho biết: việc  quyết liệt xử lý NX những năm qua đã thu được nhiều kết quả. Tính đến hết tháng 9/2014, NX trong hệ thống tín dụng là 5,43% và đến hết năm 2015 có thể đưa về mức 3% (Giới hạn an toàn). Tăng trưởng tín dụng có những cải thiện trong những tháng gần đây. Cụ thể đến ngày 20/8/2014  tăng 4,07%, đến ngày 20/9 tăng 6,62%, đến ngày 20/10 tăng 7,46%. Tuy vậy trong cuộc họp báo gần đây của WB (Ngân hàng thế giới) báo cáo cập nhật kinh tế Đông Á và Thái Bình Dương vấn đề NX của Việt Nam vẫn được xem là “nút thắt cổ chai” đang kéo lùi tăng trưởng và phục hồi của nền kinh tế nên tuy môi trường vĩ mô đã ổn định trở lại song tăng trưởng vẫn dưới xa tiềm năng, những rủi ro liên quan đến tổng cầu còn luôn rình rập.

Xây dựng bộ giải pháp đồng bộ để khắc phục NX đã và đang là một vấn đề quyết liệt của cả lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức điều hành của Nhà nước và nhân dân ta trong 4 năm qua. Bước đầu xin được mạo muội rút ra 8 bài học hay 8 giải pháp từ thực tế cuộc chiến NX của đất nước.

1.Về vĩ mô theo Nghị định 52/2013 NĐ – CP Chính phủ cho phép Ngân hàng Nhà nước thành lập công ty TNHH một thành viên quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng (W.AMC) từ ngày 9/7/2013 với vốn điều lệ 500 tỷ để mua, bán NX. Đến hết tháng 9/2014, công ty này đã mua vào 125.000 tỷ đồng NX và phấn đấu hết năm 2014 mua từ 130 – 150.000 tỷ đồng NX và đang tiếp tục bán NX ra khi thị trường có lợi nhất. Thực tiễn hoạt động của WAMC đang đòi hỏi NHNN tham mưu cho Chính phủ tiếp tục sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật liên quan, tạo hành lang pháp lý và công cụ cho WAMC làm tốt hơn nhiệm vụ đi đầu trong xử lý NX không dùng ngân sách Nhà nước;  2. Các ngân hàng phải tăng cường trích lập quỹ dự phòng rủi ro theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ. Đồng thời xử lý nghiêm với các NH báo cáo không trung thực tình hình NX; 3. Tập trung đầu tư để nâng cao năng lực quản lý rủi ro trong hệ thống ngân hàng. Các NH phải chủ động xử lý NX bằng cách xây dựng các nguyên tắc trong quản lý rủi ro như chất lượng công tác tín dụng, thẩm định giá, xác định tỷ lệ cho vay, đánh giá phân loại khách hàng, thẩm định phương án sản xuất kinh doanh....; 4. Có cơ chế kiểm soát để các NH phân loại NX theo đúng tiêu chí để có những biện pháp thích hợp với từng loại. Các NH phải xác định được quy mô và tính chất của NX để có hướng xử lý phù hợp; 5. Triển khai nhiều phương án kích cầu, khai thông thị trường bất động sản, chứng khoán và giảm lượng hàng tồn kho của các doanh nghiệp, đẩy mạnh đầu tư, tăng tiêu dùng trong nhân dân; 6. Đẩy mạnh tiến độ sát nhập hay hợp nhất các NH nhỏ, yếu kém với các NH lớn. Cho phép NH nước ngoài có tiềm lực tài chính mua lại các NH nhỏ để phát triển; 7. Nhà nước khuyến khích các NH chuyển NX thành góp vốn cổ phần của các doanh nghiệp, chuyển các NH từ chủ nợ thành cổ đông. Biện pháp này giúp các doanh nghiệp giảm được áp lực thanh toán nợ, giảm chi phí lãi vay, cải thiện rõ rệt môi trường tài chính trong kinh doanh của doanh nghiệp; 8. Ban hành các chính sách giảm nợ, đặc biệt là các loại nợ trung và dài hạn để các doanh nghiệp cơ cấu lại, đẩy mạnh sản xuất kinh doanh thu lãi về trở nợ đồng thời không để các doanh nghiệp phải đi vào con đường phá sản.

*       *

*

Bốn năm vào cuộc quyết liệt, NX của Việt Nam đã và đang có chiều hướng giảm dần nhưng vấn đề NX còn là vấn đề “quốc sự” bởi lẽ đó là nguyên nhân đầu tiên làm cho tăng trưởng dưới tiềm năng. Tăng cường quản lý Nhà nước, đẩy mạnh sản xuất kinh doanh theo đúng pháp luật với nền quản trị tiên tiến của cả NH và doanh nghiệp vẫn đang là một thách thức.

Nguồn:

1.Nguyễn Đăng Đờn: Giáo trình quản trị NHTM hiện đại. Nxb Phương Đông – SG – 2013; 2. Các công báo của NHNN 2013, 2014; 3. Thời báo kinh tế Việt Nam số 9, 10,11 (2013), số 1,2,3,4 (2014).

Nguyễn Khắc Thiện

Nghiên cứu KHXH&NV khác:
Đi tìm một bản sử thi "Khun Chương" đầy đủ (10/9/2018)
Vấn đề Hồ Xuân Hương - Thử tiếp cận những bài thơ có gốc nguồn văn bản (31/8/2018)
Khoa học & công nghệ trong nông nghiệp ở Nghệ An: Cần có những tác động mới (31/8/2018)
Đội ngũ cán bộ không chuyên trách ở Nghệ An Thực trạng và giải pháp (31/8/2018)
Nghệ An cần tập trung phát triển chợ đầu mối (20/8/2018)
Hội thảo khoa học Phát triển thương mại - dịch vụ Nghệ An đến năm 2020, định hướng 2025 (20/8/2018)
Nghệ An cần làm gì để khoa học - công nghệ thành động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh phát triển mới? (15/8/2018)
Hội thảo khoa học Phát triển khoa học và công nghệ Nghệ An đến năm 2030 (15/8/2018)
Các bài văn cúng thông dụng của người xưa (13/8/2018)
Hội thảo Hình thức trình bày Tạp chí theo chuẩn quốc tế (8/8/2018)
Hội thảo khoa học: Những vấn đề lý luận và khung phân tích về biến đổi văn hóa, quản lý Nhà nước về văn hóa các tộc người thiểu số ở Việt Nam (8/8/2018)
Hội thảo phát triển nguồn nhân lực và xây dựng con người văn hoá Nghệ An đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển (6/8/2018)
Hội thảo khoa học “Giải pháp ứng dụng tri thức bản địa của người Thái vào phát triển kinh tế - xã hội miền Tây Nghệ An” (10/7/2018)
Hiệu quả các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp nông thôn tỉnh Nghệ An (29/6/2018)
Hội thảo khoa học: Phát triển kinh tế xã hội miền Tây Nghệ An (22/6/2018)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 7/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 7/2018
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,152 | Tất cả: 1,419,006
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp