KHXHNV & ĐỜI SỐNG
Nguyễn Tất Thành - Hồ Chí Minh đến làng Hậu Luật, Diễn Châu
Tin đăng ngày: 4/11/2021 - Xem: 106
 

Phan Xuân Thành

Xứ Nghệ một vùng địa linh nhân kiệt với nhiều nhà nho có khí tiết. Được cụ Hoàng Đường rèn dạy từ nhỏ, Nguyễn Sinh Sắc lớn lên thành một nhà nho có nhân cách, tiết tháo trong sạch. Sau khi đậu đạt, triều đình cử cụ đi làm quan nhưng cụ lấy lý do “bị bệnh ở lại quê quán uống thuốc” để từ chối. Năm 1904, cụ ra làng Hậu Luật xã Diễn Bình huyện Diễn Châu thăm cụ Võ Khang Tế, có đưa Nguyễn Tất Thành cùng đi.

Xã Diễn Bình xưa kia là một vùng quê đẹp, có các làng Văn Tập, Thanh Lý, Vân Hội, Hậu Luật với nhiều di tích lịch sử như đền Lùn, đền Hàng Khoán, đền Thanh Lý, đền thờ Bạch Y Nữ Thần, thần khai cơ Võ Chính Đạo. Tại đây có các nhà nho để lại tiếng thơm cho hậu thế: Ông Võ Phúc Tuy (thế kỷ XV) là võ tướng trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Cuối năm 1424 khi Lê Lợi kéo quân từ Thanh Hóa vào Nghệ An ông là người đầu tiên tham gia trong quân ngũ, đánh nhiều trận, nổi tiếng là trận đánh thành Diễn Châu. Năm 1428 thiên hạ đại định ông được phong tước Hùng Lễ Bá điều hành Quốc triều quân vụ. Ông Võ Sinh Châu (đầu thế kỷ XX) đã đi diễn tuồng ở các làng, sáng tác nhiều bài vè ca ngợi tình yêu, các bài nói về nạn đói năm Tân Vị, chuyện làng Hậu Luật làm đình. Ông Võ Văn Đém là người am hiểu nhiều về văn học dân gian.

Trên hành trình tìm bạn tâm giao yêu nước, cụ Nguyễn Sinh Sắc đã ra làng Phương Tích (Nghi Lộc) làng Quỳnh Đôi (Quỳnh Lưu) và “Ra huyện Diễn Châu thăm ông Võ Tất Đắc một tri huyện Thanh Hóa cáo quan về làng Vạn Phần (Din Vạn); thăm ông Võ Khang Tế ở làng Hu Luật (xã Diễn Bình), trước là tương tán quân vụ trong cuộc khởi nghĩa chống Pháp của cụ nghè Nguyễn Xuân Ôn”(l). Cụ Võ Khang Tế học chữ Hán nhiều năm, đã lều chõng đi thi, nhưng chỉ vào đến tam trường. Là người yêu nước nhiệt thành cụ đã cùng với Hoàng Xuân Hành, Phạm Văn Ngôn tham gia cuộc khởi nghĩa của Hoàng Hoa Thám ở Yên Thế, sau tham gia phong trào Đông Du. Nhà cụ là cơ sở của hội Duy Tân ở vùng tây Diễn Châu, Phan Bội Châu, Đội Quyên, Đội Phấn và cả Đặng Thái Thân nữa... thường lui tới. Thuộc phái Minh xã, Cụ chủ trương nâng cao dân trí, cổ vũ dân khí là chính. Cụ sáng tác nhiều văn thơ thức tỉnh hồn nước, như bài “Ngẫu hứng làm thơ". Bài thơ có đoạn viết:

“Cuộc đời như thế này ai mà không rơi nước mắt

Đua chen với danh lợi, phải làm sao đây! (2)

Cụ Võ Khang Tế có 4 người con trai, ông Võ Nguyên Hiến là con trai cả, cùng tuổi với Nguyễn Tất Thành (sinh năm 1890). Trong hồi ký của mình, ông Hiến kể: Tôi nhớ hồi còn nhỏ độ khoảng 14 tuổi, cụ Bảng Sắc có đến nhà chơi, cha tôi là Võ Khang Tế đi thi mấy khóa chỉ đậu tam trường, vì văn chương ông có tư tưởng không hợp tác với triều đình. Cha tôi đã từng đi theo cụ Nguyễn Xuân Ôn, có dự phần tham mưu trong việc lấy thành Diễn Châu. Nhiều người theo cụ Nguyễn Xuân Ôn như Đội Lung, Đội Tuỳnh, Đội Khoái, cụ Du, cố Quyền Thụy đều được phong chức. "Tôi nhớ cụ Bảng Sắc và cha tôi thường bàn chuyện Tây cướp nước, dân tình đói khổ. Các cụ lại bàn chuyện học, cho rằng học như ta là "Chi diệp chi văn” (trên cành, trên lá) là không n. Các cụ nói làm như cụ Xuân Ôn, cụ Đình phùng chống Pháp là đúng, nhưng lại để dân gội các cụ là quan trên. Đáng lẽ phải làm thế nào để dân tự nguyện đóng góp lương thực, tiền nong thì lại cho lính lấy về, như thế là các cụ tách rời quần chúng (3). Võ Nguyên Hiến là người thông minh, cần cù, có đôi bàn tay thợ tai hoa. Thời trẻ ông đi làm thợ khắp nơi kiếm sống, để lại nhiều tác phẩm điêu khắc đẹp. "Những ngày ở đây, Nguyễn Tất Thành thường ngm những bức tranh, bản vẻ của Võ Nguyên Hiến và nói với bạn rằng: Hoa thì phải có nhụy, đình thì có người đi trẩy hi, tiến s vinh qui, như vậy tranh mới có hồn. Bác Hồ và cụ Nguyễn Sinh Sc đã đến nhà bác Hiến, nhà ông Võ Khang Tế 2 lần, trong đó có một ln ra nhà th Đại Tôn họ Võ họp kín để bàn về con đường cứu nước"(4). Lần thứ nhất năm 1904 và lần thứ hai năm 1908. "Sau tham gia cuộc biểu tình chống thuế của đồng bào Thừa Thiên Huế hồi tháng 5/1908 Nguyễn Tất Thành có về quê Kim Liên Nam Đàn, sau đó thì ra Hậu Luật Diễn Châu"(5). Năm 1925 ông Võ Nguyên Hiến tham gia xây dựng hiệu buôn Yên Xuân (Anh Sơn) để hoạt động cách mạng. Năm 1928 ông cùng Võ Mai sang Xiêm (Thái Lan) hoạt động, Từ năm 1933- 1935 Võ Nguyên Hiến cùng các Đảng viên khác tận tụy xây dựng cơ sở Đảng, nhóm lại phong trào sau khủng bố trắng 1931, và kiện toàn xứ ủy Trung Kỳ. Tại đại hội Đảng lần thứ nhất tháng 3/1935 tại Ma Cao Trung Quốc, Võ Nguyên Hiến được bầu vào ban chấp hành Trung Ương Đảng cộng sản Việt Nam, trực tiếp làm bí thư xứ ủy Trung Kỳ. Năm 1937 ông Võ Nguyên Hiến bị địch bắt giam ở nhà lao Buôn Ma Thuột. Trong tù ông dạy chữ Hán cho tù nhân, ông lại có nghề thủ công rất giỏi, chỉ một con dao nhỏ ông làm nhiều cái hộp đủ màu sắc rất đẹp, khi ra tù ông mang về hai cái. "Năm 1946 phái đoàn Liên Xô thăm Vit Nam, Bác Hồ gửi thư cho bác Hiến đề nghị làm hộp gỗ tặng đoàn nước Nga Xô Viết, bác Hiến đã làm và gửi cho Bác Hồ để Người tặng người bạn lớn của chúng ta"(6). Năm 1956 Võ Nguyên Hiến là trưởng phái đoàn sửa sai trong cải cách ruộng đất của Nghệ An ra Hà Nội báo cáo với Bác Hồ và được Người tặng chiếc kính lão và nói: Anh mang kính này thêm sáng mắt về để lãnh đạo sửa sai trong cải cách ruộng đất. Hiện nay chiếc kính được trưng bày ở phòng 8 Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh.

Theo cha đi khắp các làng quê, tầm mắt Nguyễn Tất Thành được mở rộng, ở đâu Anh cũng thấy dân ta nghèo đói, xác xơ. Mùa đông giá lạnh họ không đủ manh áo che thân. Bọn đế quốc và địa chủ đang hút tuỷ rút xương dân ta bằng thuế má. Anh Thành cảm thấy nỗi nhục mất nước hằn lên gương mặt của mỗi người dân Việt - người dân xứ Nghệ.

Tại sao cụ Nguyễn Sinh sắc lại kết giao nhiều như vậy? Lúc này khoảng giữa năm 1904 đầu năm 1905, cụ còn đứng giữa ngã ba không biết có nên đi nhận chức hay không? Những cuộc đàm luận của cụ Sắc với các nhà nho ở làng quê đã có ảnh hưởng sâu sắc tới tư tưởng yêu nước của Nguyễn Tất Thành, góp phần giúp Anh có nhiều suy nghĩ trên đường đời. Trong gia đình, Nguyễn Tất Thành là người được cụ sắc yêu thương, đặt nhiều hy vọng, đi đâu cũng cho đi theo. Thực tế sinh động phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam trong đó có người dân xứ Nghệ, cùng sự trăn trở của cụ sắc và các sỹ phu yêu nước thời đó, làm cho Nguyễn Tất Thành đau xót trước cảnh thống khổ của đồng bào.

Với tư Chất thông minh, tư duy độc lập, Nguyễn Tất Thành - Hồ Chí Minh đã mang hoài bão cứu nước, lại không chịu đi theo lối cũ của người trước. “Người đã quyết chí đi sang phương Tây, tận mắt thấy đất nước của những kẻ đã tới thôn tính dân tộc mình, mong tìm ra con đường giải phóng dân tộc”(7). Và trong hành trang ấy của Người, có hình ảnh của người cha - Cụ Nguyễn Sinh sắc và các nhà nho, sỹ phu yêu nước xứ Nghệ.

 

Chú thích

  1. Trần Minh Siêu, Quê hương và gia thế Chủ tịch Hồ Chí Minh, NXB Trẻ, 2009, tr.43.
  2. Ninh Viết Giao, Thơ văn nhà nho xứ Nghệ, NXB Nghệ An, 1995, tr.199.

3. Ông Võ Nguyên Hiến kể ngày 29/9/1971 (Chu Trọng Huyến ghi) tài liệu lưu tại Ban sử Đảng Tỉnh ủy Nghệ An.

4,6. Hồ ký của ông Võ Minh Tường, 85 tuổi, ở Hậu Luật Diễn Bình, Diễn Châu viết năm 2008.

  1. Hội thảo khoa học 100 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, NXB Chính trị, H, 2011, tr.95.
  2. Hội thảo quốc tế về Chủ tịch Hồ Chí Minh, NXB Khoa học Xã hội, H,1990, tr.22.

        

 

 

 

 

 

 

KHXHNV & Đời sống khác:
Người Nghệ - Từ truyền thống hiếu học đến đạo học (26/1/2022)
Đời sống văn hóa người Mông ở Nghệ An (26/1/2022)
Quan điểm Đại hội XIII của Đảng về con người là mục tiêu của sự phát triển (26/1/2022)
Ngày Tết, nói chuyện câu đối (30/12/2021)
Mùi hương ký ức nồi nước tắm chiều cuối năm (30/12/2021)
Chuyện cọp trong nghệ thuật (30/12/2021)
Ngày Tết nói chuyện về bánh chưng (30/12/2021)
Nhành mai, cành đào ngày Tết (29/12/2021)
Những năm Dần vẻ vang trong lịch sử (29/12/2021)
Cờ đỏ sao vàng trong trái tim người dân nước Việt (29/12/2021)
V.I.Lenin với tầm nhìn đổi mới và sáng tạo (29/12/2021)
Khoa học xã hội không thể thiếu trong thời đại 4.0 (25/12/2021)
Khoa học công nghệ và hệ thống dữ liệu từ người dân tộc thiểu số (25/12/2021)
Một cuộc cách mạng chỉ có giá trị khi nào nó biết tự vệ (23/12/2021)
Không gian kiến trúc qua các thời kỳ của các di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Nghệ An (16/12/2021)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Thơ chọn và sự tinh tế của người chọn thơ
Thơ chọn và sự tinh tế của người chọn thơ
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 4,980 | Tất cả: 3,696,694
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Đặc san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp