NGHIÊN CỨU KHXH&NV > NGHIÊN CỨU VĂN HÓA - XÃ HỘI
Sự hình thành cộng đồng các tộc người trên đất Nghệ An
Tin đăng ngày: 3/11/2021 - Xem: 152
 

                                                                                                                       CHU TRỌNG HUYẾN

Kể từ rất lâu, nhiều nhà khảo cổ học và dân tổc học trong cũng như ngoài nước, khi nghiên cứu về Nghệ An thời xa xưa, họ  đều đã thống nhất một nhận định, cho rằng, nơi đây là một trong những cái nôi đầu tiên của loài người.

Vào khoảng  năm 2000, trong bài” “Khảo cổ học Nghệ An- thành tựu và triển vọng”, in ở sách “ Nghệ An-Di tích và danh thắng”, giáo sư Hà Văn Tấn xác nhận, “Người nguyên thủy ở Thẩm Ồm(Quỳ Châu) đã ở vào giai đoạn cuối cùng của giống người vượn (trong quá trình) đang biến chuyển thành người hiện đại”,(họ) sống cách ngày nay khoảng hai mươi vạn năm...(Ta) có thể coi Thẩm Ồm là di tích sơ kỳ đồ đá cũ ở Nghệ An(1). Cũng trong bài viết ấy,  ông Hà Văn Tấn đã qua các nền văn hóa có thời gian kế tiếp là Sơn Vi, Hòa Bình mà ở Nghệ An cũng có dấu tích, rồi tiếp đến văn hóa Quỳnh Văn(Quỳnh Lưu), Làng Vạc (Nghĩa Đàn)  để chứng minh tính liên tục, rộng khắp về các di chỉ khảo cổ có ở trên lưu vực Sông Lam. Cùng với nhiều tài liệu khác, ta cố đủ căn cứ để khẳng định, tại miền tây Nghệ An, hồi sơ thủy đã có những con người bản địa là chủ nhân của các nền văn hóa tổi cổ của loài người. Rồi từ các hang động ở những ngọn nguồn, từng bộ phận, họ đã di chuyển về xuôi, hội nhập, lâu lai, dần dà để có cộng đồng người Nghệ An ngày hôm nay.

Những tài liệu dân tộc học được xuất bản gần đây, khi viết về lai lịch các dân tộc thiểu số ở Nghệ An thì lại chứng minh, cho là các giống người thiểu số nói trên là do từ các nơi khác di chuyển đến. Ví như sách “Các dân tộc ít  người ở Việt Nam” (CDTINƠVN) của Viện Dân tộc học(2) và sách “Nghệ Tĩnh 40 năm một chặng đường (NT.40NMCĐ) của Ban Dân tộc Nghệ Tĩnh(3) thì ngoài dân tộc Ơ-đu chỉ khoảng trên hai trăm người không nhắc đến nguồn gộc, còn thì:

Với dân tộc Khơ-mú, 40NMCĐ (Tr.240) viết: “Họ từ Lào tràn qua do các cuộc chiến tranh ngoại xâm trong lịch sử, do sự săn đuổi của các tộc người mạnh hơn, họ bị dồn lên dọc (dãy núi)Trường Sơn rồi tràn sang Việt N(mà) vào vùng Tây Bắc (Bắc Bộ) và Nghệ  AnTĩnh”.

Với dân tộc Thổ, các sách CDTINƠVN (Tr.91) viết: “Có thể quy lại thành hai hướng di cư chính: hướng phía nam, người Việt từ các huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Anh Sơn chuyển lên ;  hướng phá đông- bắc, gồm người Việt, người Mường, từ tỉnh Hòa Bình) qua huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa chuyển vào.

 Sách 40NMCĐ (Tr.194) viết: Ở đây có hai hướng thiên di diễn ra

 - Hướng đông-nam, người Viêt từ Diễn Châu, Quỳnh Lưu, Nghi Lộc, Nam Đàn, Thanh Chương, Đô Lương(của Nghệ An) chuyển lên ;

 - Hướng đông-bắc: người Mường và một phần người Việt từ miền núi Như Xuân, Ngọc Lặc(Thanh Hóa) chuyển xuống.

Với dân tộc Thái:

Sách CDTINƠNA (Tr 145) viết:  về giống người Thái đen: “Họ đến Việt Nam vào khoảng thế kỷ XI, XII”. Bộ phận Tày thnh thì từ Mường Thanh (vùng Tây Bắc) họ đi qua Lào hay Thanh Hóa đến Nghệ-Tĩnh cách đây trên hai, ba trăm năm”.

Và sách ấy (ở Tr. 146) viết tiếp: “Bộ phận Mường hay Tày Chiềng là nhóm đông đảo nhất ở Nghệ Tĩnh (vào thế kỷ XIV)... mà đầu tiên là nhóm đến lập nghiệp ở Mường Nọc ( huyện Quế Phong)...

Sách “40 NMCĐ(Tr.157) viết: “Đợt thiên di lớn nhất (của người Thái) vào Việt Nam là khoảng là vào khoảng đầu thiên niên kỷ thứ II sau Công nguyên mà bắt đầu là ngành Thái trắng, tiếp theo là Thái đen vf các tộc người khác. Vào Việt Nam, đầu tiên họ cư trú ở Tây-Bắc. Từ Tây Bắc, một nhóm qua Lào đi sang và một nhóm nữa thì đi thẳng từ Hòa Bình, qua Thanh Hóa mà vào  Nghệ Tĩnh”.

Với dân tộc H’ mông:

Sách CDTINƠNA (Tr. 293) gọi họ là dân tộc Mèo, và viết: “Từ Tây Nam Trung Quốc, người Mèo đã di cư đến Việt Nam trong các thời gian và những đợt khác nhau...”

Sách 40NMCĐ (Tr 219) viết: “Tổ tên người H’mông sớm biết trồng lúa ở (miền đất) giữa vùng hồ Bành Lãi và Động Đình. Đó là một bộ phận cư dân Đông Nam Á,(họ có) chung một số phận là ra đi đầy máu và nước mắt như một số dân tộc khác...khi vào vùng đất rẻo cao Nghệ Tĩnh”.

Nguyễn Đình Lộc trong sách “Các dân tộc thiểu số ở Nghệ An”(4), phần nói về nguồn gốc các dân tộc ít người cũng viết như hai cuốn sách đã dẫn ở trên.

Nhiều tài liệu Dân tộc học viết về nguồn gốc của các giống người thiểu số ở Nghệ An sau đó phần lớn cũng được diễn đạt như các công trình nghiên cứu mà bài này đã dẫn ở trên.

Theo đó, người đọc có thể hình dung, trước khi các tộc người Ơ-đu, Khơ-mú, Thổ, Thái, H’mông đến thì mienf núi Nghệ An, cho đến đầu thế kỷ thứ hai sau Công nguyên còn là vùng đất trắng về giống người!. Như vậy thì đến lúc đó, các giống người thái cổ ở Thẩm Ồm,Xiềng Lầm, Hang Chùa,Thẩm Hoi,Làng Vạc...vốn là cư dân bản địa của các nơi ấy, họ biến đi đâu? Hay tất cả ngững con người đó đã đi về xuôi và biến thành người Kinh?

Theo quy trình tiến hóa của nhân loại thì con người vốn chủ yếu là từ các hang động ở mền núi và trung du mà phát triển lên rồi một số đi xuống đồng bằng. Nhưng cũng có hiện tương ngượ lại, qua những hoàn cảnh ngặt nghèo, những cơn biến động của lịch sử hay yêu cầu phát triển của xã hội mà từng nhóm, từng bộ phận người lại từ miền xuôi mà lên miền ngược. Nhưng xưa kia, việc đó là hiếm(5).

Cũng có một cách để lý giải việc người Kinh lên miền núi rồi  mọi, rợ hóa thành phần dân tộc của mình như việc đa số người miền núi nói được cả tiếng Kinh.

Ta thống nhất với nhau rằng, xưa kia, đã nói đến dân cư, dân tộc là có sự hội nhập, hòa huyết, thậm chí thôn tính, đào thải lẫn nhau nhưng mọi hiện tượng, trạng huống đều có mức độ và tìm hiểu, lý giải về  các điều đó là phải được chứng minh bằng những luận cứ khoa học.

Cho nên, mọi sự tồn tại, hội nhập và phát triển của các giống người thái cổ  trên miền núi Nghệ An còn là một vấn đề cần được dày công nghiên cứu.

                                                                                              Tháng 6-2020

                                                                                                      C.T.H

Chú thích

(1) Xin xem sách: “Nghệ An di tích và danh thắng” Sở Văn hóa-Thông tin Nghệ An xuất bản năm 2001,Tr. 55.

(2) Nhà xuất bản (Nxb) Khoa học xã hội(KHXH) Hà Nội(HN) 1979.

(3) Nxb Nghệ Tĩnh, Vinh, 1985, sách của Ban Dân tộc tỉnh Nghệ Tĩnh.

(4) Nxb Nghệ An, 1993..

(5) Xưa kia, xứ Nghệ có lời dặn: “Muốn  sống thì ra chợ / Đừng có lên rợ mà chết” (“rợ” là mọi, rợ, đất Mường).

Nghiên cứu KHXH&NV khác:
Xuân - Một ký hiệu thi pháp trong thơ Việt… đến Phan Bội Châu (26/1/2022)
Phục nguyên câu đối Văn miếu Nghệ An (26/1/2022)
Từ nhà nước pháp quyền vì dân đến nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (29/12/2021)
Thúy Kiều - Kim Trọng và năm Dần (29/12/2021)
Một số giải pháp phát triển đội ngũ nghệ nhân và thợ giỏi tiểu thủ công nghiệp (25/12/2021)
Khám phá tộc người để hiểu chính mình hơn (23/12/2021)
Hổ trong hình ảnh của đất nước “kim chi” (16/12/2021)
Nhân lễ Vu lan nghĩ về lòng hiếu thảo của người Huế (16/12/2021)
Cần đẩy mạnh nghiên cứu vùng biên giới Nghệ An (16/12/2021)
Thơ Hồ Xuân Hương, những mẫu gốc ám gợi (4/12/2021)
Nguồn lực văn hóa trong phát triển miền Tây Nghệ An (4/12/2021)
Những cam kết về Sở hữu trí tuệ trong Hiệp định EVFTA - Cơ hội và thách thức đối với Nghệ An (4/12/2021)
Giải mã vùng “tiên sinh họ Hồ” tìm gốc tổ (4/11/2021)
Vốn xã hội - Tài sản cho phát triển du lịch cộng đồng ở miền Tây Nghệ An (4/11/2021)
Mạng lưới xã hội và sự phát triển kinh tế của người dân tộc thiểu số ở miền núi phía Tây Nghệ An (4/11/2021)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Thơ chọn và sự tinh tế của người chọn thơ
Thơ chọn và sự tinh tế của người chọn thơ
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 5,128 | Tất cả: 3,696,842
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Đặc san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp