KHXHNV & ĐỜI SỐNG
Bài học kinh nghiệm về phát triển kinh tế dược liệu
Tin đăng ngày: 10/9/2021 - Xem: 116
 

THIÊN TRANG

Nghệ An là tỉnh có diện tích tự nhiên rộng lớn, có sự đa dạng về mặt sinh học, nhất là về nguồn gen các loại cây dược liệu ở vùng miền Tây Nghệ An, nơi được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Theo điều tra chưa đầy đủ thì đến nay, Nghệ An có gần 1000 loài cây dược liệu thuộc 365 chi của 183 họ. Đây là một tiềm năng, một nguồn lực quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế dược liệu. Nhưng để hiệu quả, chúng ta phải nhìn ra các địa phương khác, những nơi đã thành công trong việc phát triển kinh tế dược liệu, học hỏi kinh nghiệm và tìm ra những đường đi phù hợp cho mình. Một trong số đó, có thể tìm cách học hỏi kinh nghiệm phát triển kinh tế dược liệu của người Dao ở vùng Tây Bắc Việt Nam.

Upload

Các mặt hàng dược liệu được ưa chuộng ở Nghệ An

Người Dao Đỏ ở Sa Pa bắt đầu phát triển kinh tế thị trường bằng những di sản do cha ông để lại. Đó chính là di sản về văn hóa truyền thống dân tộc. Nói cách khác, người Dao tiến vào nền kinh tế thị trường bằng nguồn vốn văn hóa, một nguồn vốn quan trọng nhưng không dễ để khai thác hiệu quả. Trong cơ cấu kinh tế của người Dao kinh tế dược liệu đang ngày càng chiếm tỷ lệ lớn. Nó trở thành nguồn thu lớn nhất của nhiều hộ gia đình trong vùng phát triển dược liệu của người Dao. Nhiều gia đình có doanh thu hàng trăm triệu một năm dựa vào kinh tế dược liệu. Ở xã Tả Phìn, nơi sản sinh ra thương hiệu thuốc tắm Dao Đỏ thì kinh tế dược liệu là hoạt động quan trọng bậc nhất. Kinh tế dược liệu tạo ra nhiều việc làm nhất, tọa nguồn thu cho phần lớn các hộ gia đình người Dao trong xã. Công ty sản xuất thuốc tắm ở đây cũng có doanh thu trên 20 tỷ đồng một năm. Sản phẩm dược liệu của người Dao có mặt trên thị trường ở hầu hết các đô thị lớn trong nước cũng như nhiều nơi ở nước ngoài. Sự phát triển của kinh tế dược liệu của người Dao gợi mở ra nhiều bài học kinh nghiệm mà Nghệ An có thể tham khảo được.

Thứ nhất là lựa chọn sảm phẩm dược liệu chủ đạo. Kho tàng tri thức dân gian về y dược học của các cộng đồng dân tộc thiểu số vùng miền núi Nghệ An rất đa dạng nhưng không phải cái gì cũng có thể đưa vào để phát triển kinh tế dược liệu. Điều đó đòi hỏi phải phải lựa chọn được điểm nhấn hiệu quả là vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế dược liệu. Làm thế nào để lựa chọn điểm nhấn? Thứ nhất là nguồn vốn văn hóa đó phải có tính đặc trưng của cộng đồng và của khu vực họ sinh sống. Thứ hai là phải có khả năng để tạo ra sản phẩm hàng hóa hàng loạt, tức là dễ để phát triển thành công nghiệp văn hóa dựa vào đặc tính của sản phẩm đó. Và thứ ba, đương nhiên là phải có sức thu hút đối với khách hàng. Vậy nên lựa chọn sản phẩm chủ đạo phải dựa vào các cộng đồng cụ thể và các địa phương cụ thể chứ không phải là sản phẩm cho mọi cộng đồng hay mọi địa phương được.

Thứ hai là đa dạng hóa sản phẩm. Sau khi lựa chọn sản phẩm chủ đạo cho phát triển kinh tế dược liệu thì cần phải đa dạng hóa sản phẩm cũng như đa dạng hóa các hoạt động kinh tế dược liệu nhằm tăng nguồn thu nhập cũng như giảm rủi ro cho các hộ gia đình. Bên cạnh các sản phẩm chủ đạo thì bắt đầu sản xuất các sản phẩm liên quan, sản phẩm bổ trợ và cả những hàng hóa khác có quan hệ với sản phẩm chủ đạo. Việc đa dạng hóa sản phẩm được thực hiện theo nhiều cách thức, từ đa dạng hóa loại hình sản phẩm đến đa dạng hóa hình thức sản xuất. Cùng một sản phẩm cũng có thể có nhiều dòng sản phẩm khác nhau được tung ra thị trường với giá cả khác nhau dựa vào hình thức sản xuất như chiết xuất công nghệ hiện đại, chiết xuất thủ công truyền thống hay dưới dạng nguyên liệu. Việc đa dạng hóa sản phẩm và hình thức sản xuất cũng thu hút được nhiều đối tượng khác nhau tham gia vào phát triển kinh tế dược liệu. 

Thứ ba, vận dụng khoa học công nghệ vào phát triển kinh tế dược liệu. Một trong những thành công của kinh tế dược liệu ở người Dao Đỏ chính là biết vận dụng khoa học công nghệ vào phát triển ở nhiều mức độ khác nhau. Để công nghiệp hóa các sản phẩm về dược liệu từ kho tàng tri thức dân gian của các cộng đồng thì cần phải coi trọng việc ứng dụng khoa học công nghệ. Bởi trong bối cảnh hiện nay, khoa học công nghệ là nhân tố không thể thiếu trong phát triển kinh tế dược liệu. Khoa học công nghệ cần nhập cuộc từ quá trình nghiên cứu, đánh giá về nguồn dược liệu. Để thử nghiệm, chiết xuất, đóng gói sản phẩm dược liệu đương nhiên cần đến khoa học công nghệ. Và sau đó, khi quảng bá hình ảnh, xây dựng thương hiệu cũng cần có khoa học công nghệ hiện đại. Ở Nghệ An, việc vận dụng khoa học công nghệ vào kinh tế dược liệu vẫn còn hạn chế. Nhưng càng hạn chế hơn là việc xây dựng các mô hình sản xuất sao cho đủ năng lực để đầu tư khoa học công nghệ nhưng cũng không tạo ra xung đột về lợi ích giữa các bên liên quan.

Và cuối cùng là phải hài hòa về lợi ích trong phát triển kinh tế dược liệu. Kinh tế dược liệu phát triển dựa trên nguồn vốn tri thức dân gian về y học của các cộng đồng bản địa nên việc hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan là vấn đề vô cùng quan trọng. Bởi tri thức dân gian là nguồn lực chung của cộng đồng, nó không thuộc sở hữu của một cá nhân riêng biệt nào cả. Trong khi đó, nhiều sản phẩm vào thị trường phải đăng ký thương hiệu và sở hữu trí tuệ. Mọi việc sẽ trở nên tồi tệ nếu như các doanh nghiệp đăng ký sở hữu trí tuệ các sản phẩm từ tri thức dân gian trong khi người dân bản địa không nhận được lợi ích từ các hoạt động liên quan đến nguồn vốn chung của họ. Trên thế giới, những vấn đề như vậy đã xẩy ra ở nhiều quốc gia và đã được đúc rút thành những bài học kinh nghiệm quý báu cho các nước đi sau. Sự phát triển kinh tế dược liệu của người Dao cho thấy sự hợp tác giữa người dân và doanh nghiệp là điều vô cùng quan trọng. Người dân là nguồn lao động tại chỗ cho doanh nghiệp, là lực lượng quan trọng tham gia vào việc trồng và khai thác nguyên liệu để bán lại cho doanh nghiệp. Còn doanh nghiệp tạo ra nhiều công ăn việc làm cho người dân và tăng thu nhập cho nhiều hộ gia đình. Tuy nhiên, đến một mức độ phát triển nào đó, nếu không có những biện pháp quản lý chặt chẽ thì khả năng xung đột lợi ích sẽ xuất hiện. Vậy nên, khi phát triển kinh tế dược liệu, cần tính đến việc hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan.

Tóm lại, phát triển kinh tế dược liệu là hướng đi đúng đắn. Tuy nhiên, để phát triển kinh tế dược liệu đi đúng hướng và có hiệu quả thì Nghệ An nên tìm hiểu và vận dụng những bài học kinh nghiệm của một số địa phương đã đi trước một cách hợp lý. Từ những bài học kinh nghiệm về phát triển kinh tế dược liệu của người Dao, chúng ta có thể vận dụng vào tình hình tỉnh nhà một cách phù hợp. Để làm được điều đó thì cần phải xem xét nhiều vấn đề quan trọng.

Bên cạnh việc xây dựng đề án chung của cả tỉnh thì cần xem xét để có những hướng đi riêng cho các địa phương cụ thể trong việc phát triển kinh tế dược liệu. Để phát triển cụ thể trong từng địa phương thì có thể vận dụng được những kinh nghiệm từ người Dao Đỏ đã trình bày ở trên: Đó là việc lựa chọn các địa phương còn gìn giữ được nhiều nguồn vốn về văn hóa, về nguồn nguyên liệu có sẵn cũng như tiềm năng trồng cây nguyên liệu. Là việc lựa chọn được điểm nhấn cho các địa phương để sản xuất sản phẩm mũi nhọn hay dịch vụ trọng điểm cho kinh tế dược liệu của địa phương đó, từ đó đa dạng hóa các sản phẩm nhằm đưa vào thị trường và tăng nguồn thu nhập cho người dân. Có chiến lược đầu tư và ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ để phát triển kinh tế dược liệu. Trong đó, ngoài việc kêu gọi doanh nghiệp tham gia phát triển thi nhà nước còn phải hỗ trợ cho người dân tiếp cận khoa học công nghệ và vận dụng vào quá trình phát triển. Một vấn đề quan trọng là đảm bảo sự hài hòa lợi ích cho các bên liên quan trong phát triển kinh tế dược liệu. Hiện nay, đã có một số doanh nghiệp đầu tư vào phát triển kinh tế dược liệu ở miền núi Nghệ An. Nhưng sự hợp tác giữa các doanh nghiệp và người dân địa phương vẫn còn hạn chế. Chủ yếu là nhà nước mở đường doanh nghiệp thuê đất để trồng nguyên liệu và chế biến sản phẩm. Việc làm này có thể tạo ra một số công việc cho người dân nhưng về cơ bản họ trở thành những người làm thuê cho doanh nghiệp. Và về lâu dài, có thể sẽ dẫn đến những xung đột lợi ích khi mà kinh tế dược liệu phát triển đến mức cao hơn cũng như nhận thức của người dân sẽ thay đổi. Vậy nên, các cơ quan nhà nước cần có những biện pháp hợp lý để giải quyết mối quan hệ này./.

 

KHXHNV & Đời sống khác:
Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên (4/12/2021)
Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021: Kỳ vọng những quyết sách quan trọng về phát triển văn hóa (4/12/2021)
Chính sách dưỡng dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh (4/12/2021)
Nhóm mặt hàng triển vọng của Nghệ An đề xuất sang EU (4/12/2021)
Nam Đàn - Định vị thế mạnh để phát triển kinh tế di sản (4/12/2021)
Quế Phong phát huy giá trị tri thức địa phương thông qua sản phẩm Khoa học và Công nghệ (4/12/2021)
Việt Nam Quang phục quân phương lược - Một văn kiện sáng giá trong Lịch sử tư tưởng Quân sự Việt Nam (4/12/2021)
Văn học đô thị Việt Nam nửa cuối thế kỷ XIX (4/11/2021)
60 năm huyền thoại đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961 - 23/10/2021): Thiên anh hùng ca trên sóng dữ (4/11/2021)
Nguyễn Tất Thành - Hồ Chí Minh đến làng Hậu Luật, Diễn Châu (4/11/2021)
Văn hóa ẩm thực và những món đặc sản của xứ Nghệ (3/11/2021)
Vài nét về gia phong xứ Nghệ (3/11/2021)
Khí phách chí sĩ Phan Bội Châu (3/11/2021)
Hoạt động cách mạng của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh với Phật giáo (27/10/2021)
Ba chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Cuba Fidel Castro (14/10/2021)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Thơ chọn và sự tinh tế của người chọn thơ
Thơ chọn và sự tinh tế của người chọn thơ
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 3,069 | Tất cả: 3,548,458
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Đặc san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp