ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > CON NGƯỜI XỨ NGHỆ
Nhạc sĩ Lê Hàm chia sẻ về bài hát “Vinh - thành phố Bình minh”
Tin đăng ngày: 17/8/2021 - Xem: 283
 

Lê Minh

72 - An Dương Vương - Tp Vinh

Upload

Nhạc sĩ Lê Hàm

Con đường đến nhà nhạc sĩ Lê Hàm (khối 7, phường Trường Thi, Tp Vinh) nắng sớm mai rực rỡ. Khi tôi dừng lại trước số nhà 34, đường A1, vừa mới cất tiếng gọi thì nhạc sĩ đã ra tận cổng đón tôi lên tầng hai trò chuyện. Tuy đã bước vào tuổi 87 nhưng dáng đi của ông vẫn còn nhanh nhẹn, đầu óc vẫn minh mẫn.

Và câu chuyện của chúng tôi bắt đầu.

- Tác giả bài viết (TG): Thưa nhạc sĩ, xin nhạc sĩ tóm tắt vài nét về cuộc đời mình?

- Nhạc sĩ Lê Hàm (NS): Tôi sinh năm 1934 ở xã Diễn Hồng, Diễn Châu, Nghệ An. Năm 17 tuổi (1951) vào Đoàn văn công sư đoàn  320. Năm 18 tuổi (1952) bắt đầu sáng tác bài hát cho bộ đội hát. Năm 20 tuổi, chuyển sang phòng Văn hóa liên khu 4. Năm 1956, học khoa sáng tác trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Quốc gia Việt Nam) học xong được phân công phụ trách âm nhạc khu Vĩnh Linh. Từ đó đến khi nghỉ hưu (1997), lần lượt giữ các chức vụ: Trưởng đoàn Văn công Nghệ Tỉnh, Giám đốc Nhà văn hóa lao động tỉnh Nghệ An, Phó chủ tịch thường trực Hội Văn nghệ Nghệ An.

- TG: Cho đến nay, nhạc sĩ đã sáng tác bao nhiêu bài về thành phố Vinh?

- NS: Tôi đã viết được 5 bài hát về thành phố Vinh, đó là: Thành Vinh yêu thương (bài này viết giọng La thứ Am), Từ thành phố đỏ chúng tôi lên đuờng (giọng Mi thứ Em), Từ thành Vinh em hát (Giọng Rê trưởng D), Thành phố bên sông Lam (giọng La thứ Am), Vinh - Thành phố bình minh (giọng Mi thứ Em) trong đó bài Thành phố bên sông Lam đã được giải thưởng của UBND thành phố Vinh.

- TG: Từ trước đến nay, nhiều tác giả đã viết ca khúc về Vinh nhưng mỗi tác giả thường chỉ có một bài, như An Thuyên có Vinh, một ngày mới, Thuận Yến có Thành phố Vinh - bài hát không quên, Nguyễn Văn Tý có Vinh - Niềm thương mến. Nhưng nhạc sĩ Lê Hàm có đến 5 bài. Xin nhạc sĩ cho biết điều gì đã khiến cho nhạc sĩ viết về Vinh nhiều như vậy?

- NS: Ngay từ nhỏ, tôi đã có nhiều kỷ niệm với Vinh. Ấy là những năm tuổi thơ, trước Cách mạng tháng Tám 1945. Khi mới 7- 8 tuổi, mẹ tôi bán vải ở đường Cửa Tả, Vinh (nay là đường Đào Tấn), tôi đã sống cùng với mẹ. Những ngôi nhà, đường phố, gộc cây, rồi ga Vinh (nay là đường Quang Trung), trường Quốc học Vinh... là những hình ảnh đã in đậm vào trái tim non trẻ của tôi. Qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, tôi có nhiều kỷ niệm với Vinh. Từ sau khi nhập tỉnh (1976), tôi là Trưởng đoàn Văn công Nghệ Tĩnh, cơ quan đóng tại Vinh, tôi sống và làm việc ở Vinh rồi nghỉ hưu ở Vinh cho đến tận bây giờ là đã 44 năm. Vinh là cuộc sống của tôi, là máu thịt của tôi, trái tim tôi cùng nhịp đập với trái tim thành phố. Mỗi lần đi đâu xa, tôi rất nhớ Vinh. Có thể nói hình ảnh thành phố Vinh thân yêu luôn luôn tạo niềm xúc động mãnh liệt cho những sáng tác âm nhạc của tôi. Tôi viết nhiều bài hát về Vinh là vì như vậy. Và sẽ còn viết nữa.

- TG: Vinh - Thành phố bình minh là một trong những nhạc phâm được công chúng ưa thích. Xin nhạc sĩ cho biết vài nét về hoàn cảnh ra dời của bài hát này.

- NS: Trong những năm kháng chiến chống Mỹ ác liệt, tôi làm việc ở Hà Tĩnh. Vào một đêm trăng sáng, tôi đạp xe đi công tác từ Hà Tĩnh ra Vinh, tình cờ gặp một cô thanh niên xung phong dọc đường, thấy tôi đi xe đạp một mình, cô ngỏ ý muốn đi nhờ về Vinh, cô tự giới thiệu Vinh chính là quê hương của mình. Khi đến phía Bắc phà Bến Thủy, cô ấy xin tôi dừng lại để về nhà mình. Khi chia tay, cô dặn tôi rằng: “Lần sau anh ra Vinh nhớ cho em biết, em sẽ chờ và đón anh về chơi thành Vinh quê em"

Thế rồi chiến tranh chấm dứt, tôi chuyển ra Vinh công tác. Năm 1979, tôi ra Hà Nội tập huấn một thời gian. Khi về, tàu đến ga Vinh vào một buổi sáng mùa hè. Lúc bấy giờ, chiến tranh kết thúc mới được bốn năm. Trên con đường từ ga Vinh về nhà mình, tôi thấy Vinh đang được hồi sinh sau những hoang tàn đổ nát. Tôi thấy Vinh trẻ trung và rất đáng yêu. Tôi bỗng thấy tim mình xúc động. Rồi hình ảnh Vinh những ngày tôi còn thơ bé, lời mời chân thật và nhiệt tình của cô gái thanh niên xung phong hôm nào, hàng cây, góc phố từng thân thuộc bao năm... tất cả những kỷ niệm bỗng chốc ùa về... Và những giai điệu đầu tiên, những nốt nhạc đầu tiên và ca từ bỗng vang lên trong trái tim tôi:

Em đón anh về thành Vinh quê em

Nghe gió biến ru dông Lam êm đềm

Người người thân quen sông vui chung tình thương

Và chỉ sau một thời gian ngắn bài hát hoàn thành.

- TG: Vì sao nhạc sĩ lại đặt tên cho bài hát là Vinh - Thành phố bình minh?

- NS: Như tôi đã hé mở ở trên, khi ngắm nhìn Vinh, tôi thấy Vinh bắt đầu xây dựng lại sau chiến tranh với không khí trẻ trung, bừng bừng sức trẻ, chất thanh xuân. Qua đêm dài - chiến tranh, bình minh đang đến, ánh bình minh ấy là sự khởi đầu cho một thành Vinh mới, một chặng đường mới đầy hy vọng, tôi nghĩ rằng một ngày nào đó trong tương lai, Vinh sẽ rực rỡ những ánh bình minh. Và tôi đặt tên cho bài hát là Vinh - Thành phố bình minh.

- TG: Những ca từ của nhạc sĩ đã nói lên nội dung của bài hát này. Phải nói rằng nhờ ca khúc này mà núi Quyết, dòng Lam trở thành biểu tượng âm nhạc trữ tình và nên thơ cho "Thành phố bình minh". Chỉ bằng những giai điệu và ca từ giản dị, ngắn gọn, nhưng sâu lắng và hấp dẫn, nhạc sĩ đã nói lên được vẻ đẹp của mảnh đất và con người thành Vinh. Xin nhạc sĩ nói về bài hát này dưới góc độ âm nhạc?

NS: Lúc đầu tôi viết bài này giọng Son thứ (Gm) nhưng sau tối hạ xuống giọng Mi thứ (m) để mọi người dễ hát. Bài hát được viết  nhịp tạo sự nhịp nhàng, uyển chuyển, yêu cầu hát với tình cảm thiết tha, nồng thắm, đầy yêu thương.

- TG: Xin nhạc sĩ nói về cấu trúc âm nhạc của bài hát?

- NS: Bài hát có cấu trúc hai đoạn. Đoạn 1 có 5 câu nhạc.

Em đón anh về thành Vinh quê em

Nghe gió biển ru dòng Lam êm đềm

Người người thân quen sống vui chung tình thương

Đây những công trường thành phố bình minh

Câu hát ân tình người em gái quê Vinh

Trong đoạn này, tôi sử dụng âm vực trung bình là chủ yếu, các quãng đều ngắn, dài nhất là quãng 5 ("thành Vinh - Xon → Rê"), sử dụng một số nốt luyến láy, tốc độ vừa phải - Nội dung đoạn 1 chủ yếu thiên về miêu tả.

Đoạn 2 là phần còn lại.

Đây thành Vinh, qua bao giông lửa Vinh vẫn kiên trung

Cửa ngõ miền Trung đẹp tên thành phố Đỏ

Kia những con đò gióng dả ngược xuôi

Cầu ta nối nhịp đôi bờ dòng Lam

Đầu đoạn 2 nhạc đi vào cao trào rồi từ từ xuống thấp, nhịp điệu vẫn khoan thai và vẫn sử dụng một số luyến láy.

Bài hát có sử dụng một số yếu tố của dân ca Nghệ Tĩnh. Đến nay đã có vài chục ca sĩ thể hiện, trong đó NSND Thu Hiền, Anh Thơ, Trọng Tấn, Hồ Ngọc Hà, Việt Hoàn, Minh Hằng,..

- TG: Xin cảm ơn nhạc sĩ về cuộc trò chuyện hôm nay.

Upload

Vẻ đẹp thành phố Vinh về đêm

Lời kết của tác giả: Bài hát Vinh - Thành phố bình minh không chỉ làm nên thành công lớn trong sự nghiệp âm nhạc của nhạc sĩ Lê Hàm mà còn góp phần làm nên niềm tự hào riêng cho người dân thành Vinh trong suốt gần 40 năm qua. Nhạc phẩm này sẽ còn sống mãi bất chấp sự tàn phá của thời gian./.

 

Đất và người xứ Nghệ khác:
Đồng chí Phùng Chí Kiên - Lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng, người con ưu tú của quê hương Nghệ An (4/12/2021)
Cương Quốc công Nguyễn Xí và sắc phong của vua Lê Thánh Tông (4/12/2021)
Vùng đất danh tiếng Trung Cần và truyền thống khoa bảng của dòng họ Nguyễn Trọng (4/12/2021)
Giáo sư Tạ Quang Bửu - Người con ưu tú của quê hương Nghệ An (4/11/2021)
145 năm ngày sinh của quyền Chủ tịch nước Huỳnh Thúc Kháng: Noi gương dũng cảm, nối chí quật cường (4/11/2021)
Phan Bội Châu: “Nhật nhật tân, hữu nhật tân” (3/11/2021)
Nhà thờ họ ở Nghệ An lưu giữ 11 bản sắc phong cổ quý hiếm (27/10/2021)
Phùng Chí Kiên - Vị tướng suốt đời chiến đấu hi sinh vì tổ quốc, nhân dân, nhà lãnh đạo cách mạng tiền bối xuất sắc (12/10/2021)
Làng Nho Lâm nơi phát tích của họ Cao (12/10/2021)
Di sản Hán Nôm tại Cương Quốc công từ - Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt (28/9/2021)
Nghĩa khí xứ Nghệ qua hình tượng Cương Quốc công Nguyễn Xí Nghĩa khí của người xứ Nghệ (27/9/2021)
Trần Quốc Hoàn - Người con xứ Nghệ với Thăng Long - Hà Nội (1/9/2021)
Vinh những ngày trước và trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 (18/8/2021)
Nhạc sĩ Lê Hàm chia sẻ về bài hát “Vinh - thành phố Bình minh” (17/8/2021)
Thám hoa Phan Thúc Trực và những câu chuyện để đời trong nhân dân (13/8/2021)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Thơ chọn và sự tinh tế của người chọn thơ
Thơ chọn và sự tinh tế của người chọn thơ
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 3,270 | Tất cả: 3,548,659
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Đặc san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp