KHXHNV & ĐỜI SỐNG
Ký ức, kỷ niệm về Vinh xưa: Hoài niệm về Rạp 12/9 - Vinh
Tin đăng ngày: 15/7/2021 - Xem: 52
 

LÊ LÂN

Hiện nay toà nhà “Trung tâm điện ảnh đa chức năng” đã thay thế cho “Rạp chiếu bóng 12 - 9 Vinh” xưa trên phố Quang Trung, hoạt động theo mô hình Doanh nghiệp Công ty CP điện ảnh 12 - 9. Tuy rạp cũ không còn,nhưng mỗi khi có dịp đi qua lại gợi thức trong tôi nội niềm xao xuyến, bồi hồi nhớ về những kỷ ức chưa xa, một thời hoạt động sôi nổi của rạp của gần nửa thế kỷ qua (1964 - 2013).

Upload

Rạp 12/9 ngày nay

Năm 1963, Thị xã Vinh được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận đô thị loại III, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của tỉnh Nghệ An. Nhiều công trình phúc lợi, trong đó có rạp chiếu phim được quan tâm xây dựng. Vị trí rạp được xác định trên nền đất cũ Ga Vinh, số 20, Quang Trung, thay thế cho“Rạp Quốc doanh Ngã Sáu” (nay là khách sạn Trà Bồng) và “Rạp chiếu bóng Điện Biên” ở xứ Cầu Rầm, phường Cửa Nam, có từ thời kháng chiến chống Pháp và sau ngày hoà bìnhlập lại miền Bắc. Theo ông Vũ Đình Khánh, cán bộ Ty kiến trúc Nghệ An được cử sang giám sát thi công công trình,về sau là Rạp trưởng đầu tiên, cho biết: Công trình được lãnh đạo tỉnh rất quan tâm. Các đồng chí Bí thư Tỉnh uỷ Võ Thúc Đồng, Chủ tịch tỉnh Chu Mạnh, thường xuyên đến chỉ đạo, động viên công trường. Bí thư tỉnh uỷ còn gợi ýlà nên đặt tên rạp gắn liền với một sự kiện văn hoá lịch sử tiêu biểu của quê hương Xô viết anh hùng!”.

Chỉ chưa đầy 2 năm thi công, công trình được hoàn thành đưa vào khai trương phục vụ đúng ngày 12/9/1964, kỷ niệm 34 năm truyền thống Phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh (30- 31). Buổi chiếu khai mạc đầu tiên với bộ phim nhạc vũ kịch “Ngọn lửa Nghệ Tĩnh”, do Hãng phim Bát Nhất (Trung Quốc) giúp ta sản xuất. Và từ đó rạp chính thức mang tên “Rạp chiếu bóng 12 – 9 Vinh” (gọi tắt Rạp 12/9), một biểu tượngvăn hoá đầu tiên giữa trung tâm thành phố, phục vụ đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân nội đô và vùng phụ cận. Với tổng kinh phí đầu tư hết 2.000 tiền VN đồng (hồi ấy là lớn lắm). Tramg thiết bị của rạp được lắp đặt bộ máy chiếu Cinêma KINO của Liên Xô viện trợ. Thời kỳ đầu, rạp trình chiếu các bộ phim thời sự tài liệu, phim truyện Việt Nam, Liên Xô, Trung Quốc và các nước XHCN anh em khác, thu hút nhiều người xem góp phần động viên tinh thần của nhân dân ta trong công cuộc xây dựng XHCN ở Miền Bắc và đấu tranhthống nhất nước nhà.

Rạp đi vào hoạt động chưa được bao lâu thì đế quốc Mỹ tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại Miền Bắc bằng không quân (sau sự kiện Vịnh Bắc bộ 5/8/1964). Vinh trở thành trọng điểm của máy bay địch đánh phá ác liệt suốt ngày đêm. Tiền sảnh rạp bị bom đạn phá sập. Năm 1965, toàn thành phố được lệnh sơ tán triệt để về các vùng nông thôn hẻo lánh, chỉ còn lại lực lượng phòng không pháo cao xạ và dân quân tự vệ bám trụ trực chiến, bảo vệ thành phố. Rạp 12/9 chuyển sang hình thức hoạt động chiếu bóng lưu động, thồ máy móc, cõng phim ảnh hướng về các xã ngoại thành, vùngven nông thôn cáchuyện Hưng Nguyên, Nghi Lộc, Nam Đàn để phục vụ. Không chiếu được ban đêm thìchiếu ban ngày, lấn chiều vào đêm trong các hầm địa đạo, nhà kho HTX , hay dưới các vườn cây cổ thụ tán lá xum xuê, phục vụ nhân dân và bộ đội sản xuất, chiến đấu tốt. Sau mỗi buổi chiếu, anh chị em chiếu bóng lại tham gia đào công sự, cài lá nguỵ trang, tiếp đạn cùng các chiến sỹ trên trận địa pháo. Đã có những sáng kiến hay trong việc phòng không, dùng 40 mét vải xanh đen che luồng ánh sáng phát ra từ máy chiếu đến màn ảnh để che mắt địch, dùng bảng giấy tráng kim tuyến phản quang, hướng lên trời gây nhiễu máy bay không phát hiện được mục tiêu, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho buổi chiếu và người xem.

Sau gần 10 năm sơ tán lưu động. Năm 1974, rạp trở về đứng chân trên vị trí cũ, vừa sữa chữa lại nhà rạp vừa chiếu phim phục vụ đồng bào từ nơi sơ tán trở về đang khẩn trương khắc phục hậu quả chiến tranh, trên đống đổ nát hoang tàn. Đến năm 1978, thành phố Vinh được Chính phủ nước CHDC Đức giúp đỡ, kiến thiết xây dựng lại đàng hoàng, to đẹp hơn. Cùng với các dãy nhà chung cư cao tầng trên khu Quang Trung, rạp 12/9 đã được thiết kế xây dựng quy nô hiện đại theo chuẩn của rạp chiếu bóng quốc gia. Lắp đặt bộ máy chiếu công nghệ tiên tiến nhất của nền công nghiệp điện ảnh Đức, nhãn hiệu “SENONS” quang tuyến, trang bị máy phát điện công suất lớn 32 KVA (dự phòng khi mất điện lưới). Phòng khán giả được trang bị 600 ghế ngồi bằng nhựa ép cao su của nhà máy cơ khí Vinh sản xuất. Tường rạp được ốp hồ vữa cách âm, gồ ghề, lồi lõm để chống tiếng ồn làm nhiễu âm thanh khi chiếu phim. Đến cuối năm 2000 thời kỳ đổi mới, rạp lại được tiếp tục nâng cấp, thay thế hệ thống máy chiếu hiện đại hãng CRITSTY “âm thanh vòm lập thể” của Mỹ.

Hẳn nhiều người còn nhớ, vào những năm cuối thập niên 70 - 90 thế kỷ trước, hoạt động chiếu bóng đang chiếm ưu thế “độc tôn” trong sinh hoạt văn hoá tinh thần của cộng đồng, hàng ngày rạp mở cửa chiếu 4- 5 buổi/ngày, đột xuất có phim hay chiếu đến 8 - 9 buổi/ngày đêm, chiếu  suốt cả tháng trời mà vẫn chưa hết khách, như các phim “Chị Tư Hậu, Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, Ván bài lật ngữa, Biệt động Sài Gòn, Mối tình đầu, Cô gái trên sông, Người không mang họ”… (phim Viết Nam) hay phim nước ngoài:“Đàn sếu bay qua, Người thứ 41, Trên tầng cây số, Điệp viên 007, Rutsla Rútmyla,  Giải phóng (5 tập), Matxcova không tin vào nước mắt, Titanics”. Nhiều lúc có bộ phim hay nhưng chỉ có độc bản, nên phải tổ chức chiếu chạy (chạy xô) giữa rạp 12/9 với rạp Cửa Đông và Bến Thuỷ. Mỗi rạp chiếu lệch nhau 20 phút, quay vòng cuốn chiếu từ cuốn 01 cho đến hết phim, tuy có vất vả song thoả mãn được nhu cầu thưởng thức của khán giả là rất vui. Câu chuyện “chiếu chạy” còn có một kỷ niệm đặc biệt khó quên, là khi chiếu bộ phim “Ngã ba Đồng Lộc”, vào dip kỷ niệm ngày TBLS 27/7/1997, giữa rạp 12/9 Vinh và quảng trường Tượng đài ngã ba Đồng Lộc, huyện Can Lộc, cự ly cách xa nhau đến 30 km (nhưng xin được kể lại chi tiết ở một bài viết khác!). Hay trong đợt phim về chủ đề “Bác Hồ đi tìm đường cứu nước”, trong cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh”, với bộ phim truyện “Nguyễn Aí Quốc ở Hồng Kông” và phim Tài liệu nghệ thuật “Hồ Chí Minh chân dung một con người”. Rạp 12/9 tổ chức chiếu hợp đồng xem phim tập thể cho các cơ quan, đơn vị và nhân dân trên 1.500 buổi chiếu, với hơn 800 ngàn lượt người xem, trở thành “hiện tượng” hiếm có về công tác phổ biến phim của toàn ngành, được Bộ VHTT tặng bằng khen. Mỗi khi có đợt phim hay, việc bán vé xem phim cũng không đơn giản trong các mối quan hệ. Người xem phải xếp hàng đăng ký mua vé qua sổ phân phối, nên đã nẩy sinh hiện tượng tiêu cực của vấn nạn “phe vé xem phim” trước cửa rạp, gây rối trật tự an ninh nơi công cộng, có lúc phải nhờ đến lực lượng an ninh khu vực can thiệp, giải cứu. Điều đáng ghi nhận là khán giả Vinh vẫn tự giác xếp hàng “rồng rắn” vào rạp xem phim trong trật tự, văn minh và lịch sự.

Để thực hiện tốt chức năng phục vụ nhiệm vụ chính trị và kinh doanh có hiệu quả. Ngoài việc chiếu phim, tổ chức đợt phim phục vụ nhân kỷ niệm các sự kiện, lễ hội lớn của đất nước và địa phương, rạp còn năng động thu hút các loại hình khác vào hoạt động, như đăng cai tổ chức các hội nghị, kỷ niệm lớn của các ngành, liên hoan ca múa nhạc quần chúng Tiếng hát Làng Sen hàng năm và các buổi biểu diễn nghệ thuật sân khấu của các đoàn văn công trong và ngoài tỉnh, như Kịch hát Dân ca Nghệ Tĩnh “Không phải tôi, Khi ban đội đi vắng” hay vở chèo “Cô gái Sông Lam” của Văn công Nghệ An hay kịch nói “Tôi và chúng ta, Lời thề thứ 9, Hồn Trương Ba, da hàng thịt” của đoàn kịch Hà Nội. đã thu hút khan giả trong nhiều buổi biểu diễn. Đặc biệt tháng 12/2001, Điện ảnh Nghệ An đăng cai tổ chức Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 13 tại Vinh, rạp 12/9 là địa điểm chính chiếu phim đự thi và tổ chức các buổi giaolưu Nghệ sỹ điện ảnh với khán giả,đã để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp về thành công của LHP.

Upload

Tạp 12/9 những năm trước đây

Bước vào những năm đầu của thế kỷ XXI, sau thành công của LHP toàn quốc vào năm 2001 tại Vinh, Điện ảnh Nghệ An được Bộ VHTT và Cục điện ảnh ủng hộ ủng hộ chủ trương xây dựng  đề án “Trung tâm điện ảnh đa chức năng” trên vị trí Rạp 12/9, là mô hình mẫu tiêu biểu cho khu vực Bắc Miền Trung trong thời kỳ đổi mới. Nhưng do nhiều lý do, nên đến năm 2011, thực hiện quyết định ngày 15/8/2011 của UBND tỉnh, chuyển đổi “Trung tâm điện ảnh Nghệ An” thành “Công ty Cổ phần điện ảnh 12/9”, một đơn vị thành viên của Tổng công ty xây dựng TECCO. Rạp 12/9 đổi thành “Trung tâm điện ảnh đa chức năng”. Sau 2 năm xây dựng rạp mới, năm 2013, công trình được khánh thành đưa vào hoạt động cho đến nay, với nhiều loại hình phim kỹ thuật số 3D, 4D, 5Đ âm thanh vòm lập thể, có nhiều thể loại phim hót “bom tấn” của Mỹ và nước ngoài, thu hút thị hiếu người xem nhất là khán giả trẻ tuổi. Chính thức “xoá sổ”một mô hình hoạt động công ích của điện ảnh Nghệ An nói chung và Rạp chiếu bóng 12 – 9 Vinh, nói riêng, với lộ trình 49 năm (gần nửa thế kỷ) hoạt động trong dòng chảy lịch sử của gần 70 năm, ngày Bác Hồ ký sắc lệnh thành lập ngành Điện ảnh cách mạng Việt Nam (15/3/1953) tại chiến khu Việt Bắc. Những thế hệ Cán bộ, CNVC điện ảnh An và Rạp 12- 9 Vinh, luôn tự hào với truyền thống vẻ vang của mình qua các thời kỳ chiến tranh cũng như hoà bình xây dựng đất nước. Hoạt động của rạp đã để lại nhiều dấu ấntốt đẹp, thú vị, khó quên trong tình cảm của nhiều thế hệ khán giả thành phố Vinh. Như có người đã tâm sự: Nhờ có rạp 12/9 mà chúng tôi được quen biết nhau và kết thành vợ chồng! ./.

 

 

 

KHXHNV & Đời sống khác:
Sống mãi những bài thơ viết về thương binh, liệt sĩ (Bài viết nhân 74 năm ngày Thương binh liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2021) (27/7/2021)
Tri ân các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng (27/7/2021)
Ký ức, kỷ niệm về Vinh xưa: Hoài niệm về Rạp 12/9 - Vinh (15/7/2021)
ĐƯA NGHỊ QUYẾT ĐẠI HỘI XIII CỦA ĐẢNG VÀO CUỘC SỐNG: Xây dựng hệ giá trị văn hóa, hệ chuẩn mực con người trong thời kỳ hội nhập (13/7/2021)
Vài suy nghĩ về Hiệp định BTA nhân kỷ niệm ngày ký kết (13/7/2021)
Xã hội hóa trong việc tôn tạo, phục hồi di tích nhìn từ đền Nhà Quan (6/7/2021)
Vài nét đặc biệt của Quốc hội khóa I (2/7/2021)
Khi nhà khoa học viết văn… (Đọc “Hai phía chân dung” - Ngẫu văn của Lê Quốc Hán, NXB Nghệ An, 2021) (2/7/2021)
Lễ hội đền Chín Gian từ lịch sử đến đến đời sống tâm linh của người Thái Phủ Quỳ (1/7/2021)
Chủ trương của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo và việc thực hiện ở trường Đại học Kinh tế Nghệ An (1/7/2021)
ĐƯA NGHỊ QUYẾT ĐẠI HỘI XIII CỦA ĐẢNG VÀO CUỘC SỐNG: Xây dựng hệ giá trị văn hóa, hệ chuẩn mực con người trong thời kỳ hội nhập (30/6/2021)
Những vị đại biểu Quốc hội khóa I hy sinh vì nước (30/6/2021)
Đưa Nghị quyết Đại hội XIII vào cuộc sống: Xây dựng ngành công nghiệp văn hóa, phát triển thị trường văn hóa (30/6/2021)
Tình hình thiên tai ở Nghệ An thế kỷ XVII - XVIII và biện pháp khắc phục của triều định Lê - Trịnh (30/6/2021)
Gia đình và việc làm (26/6/2021)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 2,049 | Tất cả: 3,198,330
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp