DIỄN ĐÀN > TỌA ĐÀM VÀ CÁC VẤN ĐỀ TRAO ĐỔI
Nông thôn mới phải mới cả “tam nông”
Tin đăng ngày: 13/7/2021 - Xem: 48
 

TRANG TUỆ

Một thập kỷ qua, Nghệ An là một trong những địa phương đang đi đầu cả nước về quá trình xây dựng nông thôn mới. Nhưng nhìn chung, nông thôn Nghệ An vẫn nghèo, chỉ số phát triển con người còn thấp và nông nghiệp vẫn còn lạc hậu. Vậy nên, trong giai đoạn mới, cần đặt xây dựng nông thôn mới vào quá trình phát triển bền vững “tam nông” là nông dân, nông nghiệp, nông thôn. Đó cũng quá trình phát triển dựa vào tiêu chí chất lượng cuộc sống, năng lực sản xuất và môi trường trong sạch.

Upload

Nông thôn mới thôi là chưa đủ

Xây dựng nông thôn mới vừa qua chú trọng đến hình thức, là phong trào mang tính chính trị hơn là phát triển. Và nông thôn mới hiện nay cũng thiếu sự phù hợp giữa chính sách và thực tiễn. Trong khi nhà nước có Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, trong quá trình thực hiện, Nghệ An cũng có xây dựng bộ tiêu chí riêng của địa phương. Tuy nhiên, cũng như bộ tiêu chí quốc gia, bộ tiêu chí địa phương cũng không sát thực tễ. Đành rằng tiêu chí là một công cụ để đánh giá quá trình thực hiện chính sách. Nhưng dù sao nó cũng không thể hiện được hết thực tế sinh động của cuộc sống. Sau đó, liên tiếp có những quy định mới trong quá trình xây dựng nông thôn mới, một mặt thể hiện được sự coi trong công việc này của lãnh đạo địa phương, nhưng mặt khác, nhiều quy định cũng không hợp lý. Ví dụ quy định xây dựng các khu hội trường văn hóa đa chức năng trên 300m2 và khu thể thao (không tính sân vận động) trên 1200m2 , xây dựng các nhà văn hóa có từ 4 phòng trở lên để có thư viện, phòng truyền thanh, phòng sinh hoạt câu lạc bộ... ở các xã miền núi là những điều rất khó thực hiện và không mang lại hiệu quả thực tiễn.

Đưa quá trình xây dựng nông thôn mới thành một phong trào thi đua giữa các địa phương trong tỉnh cũng là một vấn đề bất cập lớn. Phát triển là quá trình thường xuyên, liên tục và kế thừa, tiếp nối liền nhau. Còn phong trào chỉ mang tính chất nhất thời, trong một khoảng thời gian nhất định. Các xã thi đua nhau để đưa quê hương phát triển nhanh hơn, mạnh hơn và bền vững hơn thì tốt. Nhưng thực tế thì các xã đang chạy đua để xem ai đạt danh hiệu nông thôn mới trước chứ không hẳn là quá trình phát triển của địa phương. Đó là một cuộc chạy đua mang tính thành tích hơn là các mục tiêu kinh tế, xã hội và văn hóa.

Một điều quan trọng nữa trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở Nghệ An hiện nay là dù nông thôn (tức không gian cứ trú, không gian sản xuất) có chút ít thay đổi do được đầu tư nhiều thì nông dân (tức con người, chủ thể) và nông nghiệp (tức kinh tế chủ đạo, hoạt động sản xuất) vẫn chưa có nhiều thay đổi. Dù là tỉnh đi đầu trong phong trào xây dựng nông thôn mới thì Nghệ An vẫn là tỉnh nghèo. Quá trình xóa đói giảm nghèo vẫn tiến triển chậm nhưng quá trình tái nghèo, nghèo đa chiều lại còn khá phổ biến. Sản xuất nông nghiệp còn lạc hậu do ruộng đất manh mún, quá trình dồn bờ đổi thửa cũng diễn ra chậm chạp. Quá trình công nghiệp hóa nông nghiệp diễn ra chậm do đất đai manh mún. Sự phát triển nông nghiệp dựa nhiều quá vào các loại hóa chất bảo vệ thực vật, là một nền nông nghiệp hóa chất gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khẻo con người. Lực lượng lao động chủ yếu đi ra thành thị tìm việc mưu sinh. Ở nông thôn có tỷ lệ người già và trẻ em cao, gây mất cân bằng trong lao động. Các làng nghề phát triển chậm nên không giữ chân được lao động tại chỗ. Những điều đó làm cho nông thôn trở nên khó phát triển. Vậy nên, để phát triển bền vững vùng nông thôn cần có cái nhìn bao quát hơn.

Upload

Làm mới nông dân, nông nghiệp, nông thôn theo hướng phát triển bền vững

Nói nông dân, nông nghiệp và nông thôn là đặt con người vào trọng tâm, phát triển kinh tế là động lực và qua đó làm “mới” nông thôn. Vậy nên, để phát triển bền vững nông dân, nông nghiệp, nông thôn thì phát triển  với 6 trụ cột chính:

Thứ nhất, phát triển bền vững kinh tế: Dù ở nông thôn, nông nghiệp là ngành sản xuất chủ yếu và giữ vai trò quan trọng, nhưng cần đa dạng hóa ngành nghề để hỗ trợ phát triển. Với một tỉnh như Nghệ An, nếu chỉ dựa vào nông nghiệp thì khi bị thiên tai, lũ lụt, hạn hán sẽ gặp nhiều khó khăn. Kinh tế thị trường lại phát triển chậm, mức độ trải nghiệm thị trường của người dân thấp, hệ thống chợ và sự phát triển của thương mại cũng hạn chế. Vậy nên cần phải có những chính sách ưu tiên phát triển hệ thống thương mại và dịch vụ hỗ trợ phát triển ở nông thôn, khôi phục làng nghề và xây dựng các mặt hàng chiến lược cho các địa phương trong quá trình phát triển.

Thứ hai, phát triển bền vững chính trị: Hiện tại, xây dựng nông thôn mới đang mang tính chất phong trào nên yếu tố chính trị cũng có phần lấn át trong quá trình thực hiện. Các địa phương đặt nhiệm vụ đạt chuẩn nông thôn mới lên cao mà thiếu quan tâm đến nhận thức, suy nghĩ, thực tế cuộc sống của người dân. Điều đó khiến cho lòng tin của người dân vào chính quyền thêm giảm sút. Những khúc mắc trong việc giải quyết vấn đề đất đai chưa được giải quyết thỏa đáng trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở nhiều địa phương cũng khiến tình hình chính trị ở nông thôn thêm phần phức tạp. Để chính trị ở nông thôn mang tính bền vững cần phải xây dựng xã hội dân chủ hơn, người dân cần được tham gia nhiều hơn trong quá trình hoạch định chính sách phát triển, ý kiến của người dân cần được tôn trọng và cần có hành lang để người dân thể hiện ý chí của mình trong các cuộc họp chứ không phải là chuyện ở bàn nước chè.

Thứ ba, phát triển bền vững văn hóa: Nông thôn Nghệ An nói riêng và cả nước nói chung đang rất nghèo về văn hóa. Trong khi các thiết chế văn hóa truyền thống đang bị mai một, mất mát thì các thiết chế văn hóa mới không có sức sống, chưa được đón nhận và không tạo thành một hệ giá trị mà cộng đồng theo đuổi. Văn hóa ở nông thôn, đặc biệt ở các xã miền núi, nơi có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống là nền văn hóa mang tính cộng đồng, thuộc về cộng đồng và phục vụ cộng đồng. Nhưng nhà nước đang can thiệp sâu vào các thiết chế như lễ hội, đời sống tinh thần, tâm linh... làm cho người dân ít tham gia hơn vào các hoạt động văn hóa cộng đồng. Để phát triển bền vững văn hóa, cần trả lại quyền xây dựng và tổ chức văn hóa cộng đồng cho các cộng đồng, nâng cao tinh thần dân chủ của người dân để người dân được làm chủ nền văn hóa của họ một cách thật sự dưới sự quản lý của nhà nước bằng công cụ phát luật. Phải tôn trọng sự đa dạng văn hóa của các cộng đồng.

Upload

Thứ tư, phát triển bền vững xã hội: Kinh tế, văn hóa và xã hội luôn đi cùng nhau và gắn kết với nhau, làm bệ đỡ cho nhau phát triển. Xã hội nông thôn Nghệ An, đặc biệt ở vùng dân tộc thiểu số ở miền Tây, ngoài vận hành bằng hệ thống pháp luật thì còn những cơ chế vận hành khác theo các luật tục, phong tục tập quán của họ. Cần phải hòa quyện được lợi ích của các cá nhân, gia đình, nhóm với lợi ích chung của địa phương và cả nước trong giải quyết các vấn đề cơ bản liên quan đến các nguồn tài nguyên quan trọng. Quá trình xây dựng nông thôn mới hiện nay, người dân được hưởng ít hơn cán bộ và nó tiềm ẩn các mâu thuẫn ngầm bên trong. Xã hội bền vững khi lợi ích giữa các bên tham gia được đảm bảo và được tôn trọng.

Thứ năm, phát triển bền vững con người: Con người là chủ thể của quá trình phát triển và cũng là mục tiêu hướng tới của sự phát triển. Vấn đề con người trong xã hội nông thôn ở Nghệ An có một số vấn đề bất cập: đó là sự chênh lệch giới và độ tuổi ở nông thôn khi mà lực lượng lao động chính thì đi ra ngoài làm ăn, phụ nữ, trẻ em, người già ở lại nông thôn chiếm một tỷ lệ khá cao. Tâm lý con người ở nông thôn cũng thiếu sự vững vàng. Trước đây, dù khó khăn gian khổ người Nghệ vẫn vươn lên để phát triển, còn bây giờ có một bộ phận đang ỷ lại, lười biếng, dựa vào sự hỗ trợ của chính sách, làm sai để hưởng chính sách của nhà nước. Đó là sự tha hóa, yếu nhược mà con người ở đây tích lũy trong mấy chục năm qua và nó đang bắt đầu bùng phát. Xây dựng con người bền vững cần bắt đầu từ giáo dục, cả giáo dục gia đình lẫn giáo dục nhà trường, gắn quá trình học tập với cuộc sống và định hướng hội nhập, phát triển.

Upload

Thứ sáu, phát triển bền vững môi trường: Trong mấy năm qua, vấn đề môi trường ở Nghệ An càng đáng lo ngại hơn. Khí hậu ở Nghệ An trở thành địa phương có sự chênh lệch nhiệt độ mùa đông và mùa hè cao nhất nước. Những trận lụt ảnh hưởng lến đến sản xuất kinh tế, sức khỏe con người, rồi những đợt hạn hán khiến người dân phải bỏ nhà vào hang sinh sống. Quá trình phát triển cũng gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Một diện tích rừng lớn đã bị chặt từ những thập kỷ trước đến nay chưa được phục hồi. Việc xây dựng rầm rộ các nhà máy thủy điện ở các con sông cũng gây nhiều ảnh hưởng. Các xí nghiệp sản xuất ở nông thôn không được kiểm tra, giám sát về môi trường đang đe dọa các con sông và mạch nước ngầm. Phát triển hiện nay cần phải gắn liền với bảo vệ môi trường, đặc biệt là các nguồn tài nguyên liên quan trực tiếp đến cuộc sống của người dân./.

Diễn đàn khác:
COVID-19 và những thách thức của các doanh nghiệp vừa và nhỏ (28/7/2021)
Nông thôn mới phải mới cả “tam nông” (13/7/2021)
Báo chí khoa học ở Việt Nam: Ước mơ còn dang dở (2/7/2021)
Nền kinh tế trong đại dịch: Phao cứu sinh của nhà nước? (2/7/2021)
Hạn chế bất bình đẳng đến từ chính sách hỗ trợ (1/7/2021)
Không gian xã hội của các chuỗi hàng hóa nông sản (30/6/2021)
Gia đình Việt Nam hiện nay: Truyền thống hay hiện đại? (26/6/2021)
Chống dịch Covid: Cần lắm những chốt chặn từ mỗi chúng ta (22/6/2021)
Báo chí cách mạng Việt Nam - Cội nguồn, đặc trưng, trọng trách (20/6/2021)
Dự báo dịch tễ học COVID-19: Cần một cơ sở dữ liệu lớn, chi tiết (25/5/2021)
Nữ quyền đầu thế kỷ XX: Như vệt sao băng (7/5/2021)
Từ “giải cứu” quýt PQ đến hiện tượng “giải cứu” nông sản - Lời giải khó cho bài toán cũ (5/5/2021)
Bàn tròn tháng 3: Thầy, cô có hạnh phúc? (9/4/2021)
Nhiều văn bản và nhiều sự trăn trở (9/4/2021)
Từ quy định “Phân hạng” đạo đức giáo viên, nghĩ về ngôi vị người thầy trong giáo dục hiện đại (9/4/2021)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,734 | Tất cả: 3,198,015
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp