ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > NON NƯỚC XỨ NGHỆ
Phủ Yên Lạc Thượng
Tin đăng ngày: 8/4/2021 - Xem: 79
 

 THU LIÊN

Upload

Phủ Yên Lạc Thượng có công trình kiến trúc chính: Cổng, sân, nhà Tả vu, Hữu vu và Hậu cung (Ảnh: Nguồn Đài PT-Th Nghệ An)

Phủ Yên Lạc Thượng được xây dựng từ thời Nguyễn, thuộc làng Yên Lạc nay là xóm Ngọc Thượng, xã Thanh Ngọc, huyện Thanh Chương, Nghệ An.

Phủ tọa lạc trên một địa thế có núi sông hùng vĩ, nhìn về hướng Tây Nam. Trước mặt phủ có sông Gang, xa xa có rú Nguộc, sau lưng có núi Voi làm hậu chẩm. Bên tả có núi Trặt, bên hữu có núi Trắn tạo thành thế tả thanh long, hữu bạch hổ.

Xưa, Phủ Yên Lạc Thượng được xây dựng khá quy mô với nhiều công trình: Bái đường (5 gian), tả vu, hữu vu, hậu cung, nhà kho; bên trái có tam quan; hai bên có ngựa chầu, voi phục uy nghi. Hiện nay, Phủ Yên Lạc Thượng có diện tích 2.592 mbao gồm các công trình kiến trúc chính: cổng, sân, nhà tả vu, hữu vu và hậu cung.

Với lối kiến trúc cổ, tường xây gạch, vữa tam hợp, mái lợp ngói âm dương, nền nhà lát gạch đất nung; bộ khung nhà phủ làm bằng gỗ; xà ngang, xà dọc, các thanh bẩy được chạm khắc dày đặc và sắc nét các họa tiết như hổ phù, vây mây sóng nước, phượng, rồng tạo sự mềm mại, thanh thoát…

Địa hình, núi bao bọc xung quanh. Nhân dân sống dựa vào khai thác lâm, thổ sản. Từ đó trong tâm thức của người dân, thần núi có vai trò rất quan trọng. Xuất phát từ đó nhân dân lập phủ thờ thần Cao Sơn Cao Các với mong muốn phù hộ cho nhân dân có cuộc sống ấm no hạnh phúc, về sau phối thờ thần Song Đồng Ngọc Nữ.

Việc phối thờ thần Song Đồng Ngọc Nữ tại phủ Yên Lạc Thượng được nhân dân lưu truyền sự tích sau: Song Đồng Ngọc Nữ là hậu duệ họ Trần, thuộc làng Tri Lễ, xã Dương Hạp, tổng Cự Lâm, huyện Nghĩa Đường, phủ Quỳ Châu, trấn Nghệ An (nay là xã Nghĩa Hợp, huyện Tân Kỳ). Hai cô gái sinh vào cuối thế kỷ XVII trong một gia đình từ dưới xuôi lên vùng này khai khẩn đất đai lập nghiệp. Đến tuổi trưởng thành, hai chị em thường vào rừng kiếm củi. Một hôm trên đường trở về nhà, hai chị em dừng chân nghỉ bên Vực Lồ. Người em thấy phía trước có cây thị sai quả, bèn trèo lên cây để hái. Chẳng may, trượt chân ngã xuống vực, thấy vậy người chị liền nhảy xuống cứu em. Không ngờ ở phía dưới có một con hổ đang chờ sẵn vồ lấy hai chị em… Đến tối hôm đó, người cha không thấy hai con về liền gọi người trong làng đi tìm. Khi đến Vực Lồ đoàn người phát hiện vết máu loang, song tìm mãi không thấy hai cô gái. Gần chỗ có vết máu, người dân thấy có 2 nấm đất mới do mối đùn tạo thành tựu như hai ngôi mộ. Thấy vậy, dân làng cho đó là sự linh thiêng về sau lập đền thờ ngay cạnh Vực Lồ để thờ phụng gọi là đền Song Đồng Ngọc Nữ. Thần Song Đồng Ngọc Nữ thường linh ứng giúp cho nhân dân trong vùng nhất là việc tìm kiếm xác chết trôi. Gia đình nào có người đuối nước tìm mãi không thấy xác đến đền làm lễ xin thần phù hộ để sớm tìm được người thân gặp nạn và đều được linh ứng.

Upload

Trao Bằng xếp hạng Di tích Lịch sử cấp tỉnh Phủ Yên Lạc Thượng năm 2018 (Ảnh: Nguồn Đài PT-Th Nghệ An)

Trong thời kỳ 1930-1931, Phủ Yên Lạc Thượng là nơi trú ẩn của các đồng chí đảng viên; các tổ chức đảng chọn làm điểm hội họp, in ấn tài liệu bí mật thời kỳ; địa điểm diễn ra nhiều sự kiện lịch sử quan trọng gắn với những tên tuổi của các chiến sĩ cách mạng như Võ Thúc Đồng, Lê Thế Tài, Nguyễn Duy Trâm; Nơi cất dấu các tài liệu bí mật, quan trọng của huyện ủy Thanh  Chương và Tỉnh ủy Nghệ An; Phủ còn là địa điểm ẩn náu, trung chuyển quân... Năm 1949 tại Phủ Yên Lạc Thượng đã diễn ra lễ kết nạp đảng viên mới của Chi bộ Yên Lạc, xã Đồng Văn, huyện Thanh Chương.

Tại Phủ Yên Lạc Thượng diễn ra nhiều kỳ lễ nhưng kỳ lễ lớn nhất vào ngày 15 tháng giêng âm lịch. Trong kỳ lễ này,ban hành lễ chuẩn bị lễ vật như hương, đăng, hoa quả, trầu, rượu. Nhân dân trong làng đóng góp mua  một con bò làm lễ. Đặc biệt, theo thông lệ mỗi năm một lần, lần lượt mỗi gia đình trong làng lại chuẩn bị một cỗ xôi để tiến cúng. Trong ngày chính lễ diễn ra lễ rước kiệu: đi đầu là đội bát âm, đến đội cờ, kiệu thần, kiệu rước đồng tử đến các bậc cao niên và nhân dân trong làng. Sau lễ thì dân làng thụ lộc tại phủ.

Ngoài ra, trong năm, phủ còn diễn ra các lễ như lễ cầu đồng, lễ đảo vũ, lễ cầu yên, cầu phúc.v.v.

Phủ Yên Lạc Thượng đã tồn tại hàng trăm năm, là địa chỉ tâm linh ghi nhớ, tôn vinh, tri ân nhân vật thờ của nhân dân trong vùng.

 

Đất và người xứ Nghệ khác:
Đền Bà Chúa Chè Hạnh Lâm - Sự tích - Sắc phong và Văn bia có những điều dị biệt? (4/5/2021)
Vị thế địa - chiến lược của Nghệ An trong sự nghiệp giữ nước thời phong kiến (4/5/2021)
Di sản tư tưởng Phan Châu Trinh và bài học của chúng ta (Từ tác phẩm “Đạo đức và luân lý Đông - Tây”) (4/5/2021)
Những đóng góp to lớn của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc (28/4/2021)
Du lịch Cửa Lò hướng đến “An toàn - thân thiện - mến khách” (15/4/2021)
Tình bạn “Chung Kỳ, Bá Nha” của Phan Châu Trinh và Phan Bội Châu (9/4/2021)
Một số trò chơi dân gian của đồng bào dân tộc Thái tại lễ hội Bươn Xao Tiên Kỳ (9/4/2021)
Kho tàng di sản văn hóa vật thể trên địa bàn miền Tây Nghệ An (9/4/2021)
Nguyễn Trung Hiếu nhà giáo - nhà nghiên cứu - nghệ sĩ tài hoa và nhân cách (9/4/2021)
Phủ Yên Lạc Thượng (8/4/2021)
Học giả 1 Nhà giáo Phan Cự Đệ (25/3/2021)
Các giá trị lễ hội Bươn Xao trong đời sống cộng đồng của đồng bào Thái xã Tiên Kỳ, Tân Kỳ (25/3/2021)
Bộ sách cổ về y học và những hiện vật quý của vợ chồng con gái quan Thị Lang Bộ Lại triều Nguyễn (11/3/2021)
Câu đối Xuân của các trí thức Nghệ An (9/3/2021)
Phủ Tương - Nơi dòng Lam giang bắt đầu (9/3/2021)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Tạp chí Truyền hình KHCN số tháng 4/2021
Tạp chí Truyền hình KHCN số tháng 4/2021
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,787 | Tất cả: 2,982,662
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp