ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > CON NGƯỜI XỨ NGHỆ
Học giả 1 Nhà giáo Phan Cự Đệ
Tin đăng ngày: 25/3/2021 - Xem: 316
 

                                                                                        Phan Bá Hàm

Giáo sư Phan Cự Đệ quê ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Thuở còn cắp sách đến trường, ông đã phải làm nhiều nghề như bán sách, gia sư,… để kiếm tiền ăn học. Tốt nghiệp Đại học văn kha năm 1957, ông ở lại trường làm cán bộ giảng dạy bộ môn văn học Việt Nam hiện đại.

Upload

Giáo sư Phan Cự Đệ (1933 – 2007)

Năm 1965, người viết bài này đã có dịp nghe ông nói chuyện về tác phẩm “Sống như anh” của Trần Đình Vân – một cuốn sách rất nổi tiếng lúc bấy giờ - nhân ông vào công tác ở tuyến lửa khu IV một thời gian. Trong lúc giải lao, chúng tôi có hỏi:

  • Thưa thầy, muốn nghiên cứu văn học thì phải thế nào?
  • Trước hết phải có khả năng phát hiện các bí ẩn của văn học. Phải biết làm tư liệu. Phải rất trung thực, vì nói cho đến cùng văn học cũng như các khoa học khác đều là đi tìm sự thật. Và đăc biệt phải có tính Đảng.

Nửa thế kỉ giảng dạy đại học và nghiên cứu văn học, ông đã làm đúng những điềutừng trò chuyện đêm ấy cùng chúng tôi.

Trên phương diện một nhà nghiên cứu văn học, Phan Cự Đệ đã viết 16 công trình độc lập, chủ biên bốn bộ sách lớn và viết chung với các tác giả khác 11 cuốn. “Tuyển tập Pha Cự Đệ” (gồm 4 tập) xuất bản năm 2000 đã dày tới 3000 trang. Một số tác phẩm đã được tái bản như: “Phòng trào thơ mới”, “Tiểu thuyết Việt Nam hiện đại”,…

Năm 1997, ông được tăng huân chương Độc lập hạng Nhất. Năm 2007, lại được vinh dự nhận giải thưởng Nhà nước về văn học – nghệ thuật với các tác phẩm: Nhà văn Việt Nam (xuất bản 1975), Tiểu thuyết Việt Nam hiện đại (xuất bản 1974-1975),  Ngô Tất Tố (xuất bản 1962), Hàn Mặc Tử ( xuất bản 1993). Ngoài ra, còn đăng ở báo chí trong nước và nước ngoài 200 bài phê bình, nghiên cứu văn học.

Trên phương diện một nhà giáo, ông đã góp phần đào tạo hàng ngàn sinh viên viên khoa văn, hướng dẫn thành công 10 luận án tiến sĩ, 20 luận văn thạc sĩ. Đã đi dạy ở nhiều trường đại học trong nước, ở Anh và Thái Lan. Đã được phong danh hiệu cao quý là “nhà giáo nhân dân”.

Ông còn là một nhà hoạt động văn hóa quốc tế. Làm giám đốc Trung tâm nghiên cứu văn hóa quốc tế, Chủ tịch Câu lạc bộ giao lưu kinh tế - văn hóa quốc tế. Sau 10 năm lãnh đạo thành công hai tổ chức đó, Phan Cự Đệ đã được Viện hàn lâm thông tin quốc tế Liên bang Nga (trực thuộc Liên Hợp Quốc) bầu là viện sĩ chính thức tháng 11 năm 2000.

Upload

Một góc làng Quỳnh - quê hương của GS Phan Cự Đệ

Giáo sư Phan Cự Đệ mang đặc điểm của “ông đồ Nghệ” là dạy học không biết chán và say mê nghiên cứu.Theo lời bạn bè ông kể lại thì hổi mới làm cán bộ giảng dạy, ông làm việc chăm chú đến mức quên cả… người yêu; đến nỗi người yêu phải đến thăm ông trong một căn phòng đầy sách báo và bản thảo. Những năm chống Mỹ cứu nước, đi sơ tán, gặp rất nhiều gian khổ nhưng ông vẫn làm việc ngày đêm. Nhà nghiên cứu tâm sự: “Tiểu thuyết Việt Nam hiện đại” được viết dần từng phần trong tám năm chiến tranh (1966-1973) dưới ngọn đèn dầu trong một mái tranh nghèo của nông dân miền núi. Có đêm đông tôi ngồi viết đến khuya, nhìn ra chung quanh là cảnh núi rừng hoang vu, lạnh lẽo, căn nhà trở thành một hòn đảo ánh sáng trôi bồng bềnh giữa một bầu trời mưa giăng mờ mịt. Tôi viết rất say mê như thế, đêm này qua đêm khác, nhiều đêm thèm nhớ ngọn đèn nê-ông sáng rực của Thư viện Quốc gia những tối thứ bảy, thời tôi còn trẻ tuổi. Tôi viết như chạy đua với những chiến sĩ phòng không thời ấy, những người Anh hùng mà tôi rất ngưỡng mộ. Trong tám năm, tôi chỉ có một ham muốn tột bậc: được viết, được sáng tạo, được cống hiến một cái gì đó nhỏ bé cho sự nghiệp văn học của dân tộc”. (Lợi tựa cho tái bản lần thứ hai có bộ Tiểu thuyết Việt Nam hiện đại).

Khi Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu tan rã, một số nhà văn, nhà phê bình, nghiên cứu dao động, đã vội vàng viết một số bài phủ nhận thành tựu của nền văn học cách mạng từ 1945-1975. Trong bối cảnh ấy, Giáo sư Phan Cự Đệ vẫn kiên trì bảo vệ sự đúng đắn của mỹ học Mác xít, đường lối văn nghệ của Đảng và khẳng định giá trị lớn lao của nền văn học cách mạng.

Sau chuyến đi công tác tại Hội văn nghệ Hải Phòng về, ông mất đột ngột vào lúc 7 giờ 20 phút ngày 5/9/2007, hưởng thọ 75 tuổi, để lại niềm thương tiếc vô hạn cho gia đình, học trò, bàn bè và nhân dân.

Phan Cự Đệ là một tên tuổi lớn trong giới nghiên cứu văn học ở Việt Nam, có thể nói ông là chuyên gia hàng đầu về tiểu thuyết Việt Nam hiện đại. Những công trình khoa học của ông để lại là đài kỷ niệm mãi mãi sáng ngời trong tâm tưởng của những người yêu văn học. Xứ Nghệ tự hào vì đã sản sinh ra những con người như thế.

 

                                         

                                                 

Đất và người xứ Nghệ khác:
Phùng Chí Kiên - Vị tướng suốt đời chiến đấu hi sinh vì tổ quốc, nhân dân, nhà lãnh đạo cách mạng tiền bối xuất sắc (12/10/2021)
Làng Nho Lâm nơi phát tích của họ Cao (12/10/2021)
Di sản Hán Nôm tại Cương Quốc công từ - Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt (28/9/2021)
Nghĩa khí xứ Nghệ qua hình tượng Cương Quốc công Nguyễn Xí Nghĩa khí của người xứ Nghệ (27/9/2021)
Trần Quốc Hoàn - Người con xứ Nghệ với Thăng Long - Hà Nội (1/9/2021)
Vinh những ngày trước và trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 (18/8/2021)
Nhạc sĩ Lê Hàm chia sẻ về bài hát “Vinh - thành phố Bình minh” (17/8/2021)
Thám hoa Phan Thúc Trực và những câu chuyện để đời trong nhân dân (13/8/2021)
Liên Trì, một làng quê giàu truyền thống văn hóa lễ hội tâm linh (12/8/2021)
Sơn Tùng - Nhà văn đầu tiên được phong anh hùng, người có đóng góp to lớn trong việc sáng tạo nên những tác phẩm viết về Bác Hồ (6/8/2021)
Anh em võ tướng Đinh Lễ, Đinh Liệt với mảnh đất Quỳnh Lưu (5/8/2021)
Vùng đất núi Quyết (5/8/2021)
Hai người bạn đời xứ Nghệ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp (5/8/2021)
Noi gương Tổng Bí thư Hà Huy Tập - để tăng cường xây dựng chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh (15/7/2021)
Bàn về tính gàn của nhà Nho xứ Nghệ (14/7/2021)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 242 | Tất cả: 3,402,154
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Đặc san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp