DIỄN ĐÀN > TỌA ĐÀM VÀ CÁC VẤN ĐỀ TRAO ĐỔI
Phát huy dân chủ để hạn chế lạm phát danh hiệu trong xây dựng văn hóa cơ sở
Tin đăng ngày: 20/11/2020 - Xem: 42
 

TRANG TUỆ

Nông thôn đang tràn ngập danh hiệu. Trong các phong trào thi đua, danh hiệu là một chỉ tiêu để đánh giá, để ghi nhận và cũng để tôn vinh những cá nhân, tập thể đã có những kết quả xuất sắc trong quá trình thực hiện. Nhưng việc đưa ra và công nhận quá nhiều danh hiệu như vậy có làm cho đời sống văn hoá xã hội của người dân tốt hơn không thì vẫn còn phải suy nghĩ?

Sau một thập kỷ thực hiện các chương trình xây dựng đời sống văn hoá cơ sở, xây dựng nông thôn mới, cả nước nói chung và Nghệ An nói riêng đã đạt được nhiều kết quả đáng quan tâm. Đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội của người dân được nâng cao đáng kể. Bên cạnh đó là những thành tích được ghi nhận nhiều từ các danh hiệu. Nó cũng làm cho xuất hiện một cuộc “lạm phát danh hiệu” ở nông thôn. Trước hết là quá nhiều danh hiệu. Chỉ tính trong quá trình xây dựng đời sống văn hoá đã có một hệ thống danh hiệu dày đặc. Từ gia đình văn hoá, làng dòng họ văn hoá, làng văn hoá, doanh nghiệp văn hoá…. Trong mỗi danh hiệu lại sinh ra các thể loại khác như gia đình văn hoá thì có gia đình văn hoá tiêu tiểu cấp xã, gia đình văn hoá tiêu biểu cấp huyện, gia đình văn hoá tiêu biểu cấp tỉnh và cả cấp bộ. Rồi lại còn gia đình văn hoá tiêu biểu xuất sắc các loại… Trong xây dựng nông thôn mới, hệ thống danh hiệu cũng không kém cạnh. Thứ hai là số lượng danh hiệu được cấp cho người dân quá nhiều. Chỉ tính riêng trong lĩnh vực gia đình, sau 10 năm thực hiện Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam (2010-2020), tỉnh Nghệ An đã tăng tỷ lệ danh hiệu gia đình văn hoá từ 77,6% lên 84,5%, tức là từ 550.939 hộ được công nhận gia đình văn hoá lên 689.177 hộ gia đình văn hoá, tăng thêm 138.238 danh hiệu gia đình văn hoá. Trong đó, đạt tỷ lệ cao phải kể đến thị xã Cửa Lò (94%), TP Vinh (91,3%), Nam Đàn (87,6%), Yên Thành (87,09%), Nghi Lộc (86,7%), Thanh Chương (86,2%)…. Danh hiệu thì nhiều như vậy, nhưng thực tiễn đời sống thì cũng rất nhiều vấn đề bất cập mà nhiều năm nay người ta vẫn nói đến là sự suy đồi đạo đức xã hội, là sự thờ ơ của con người với nhau. Đương nhiên nói vậy không có nghĩa là bỏ qua rất nhiều tấm gương hàng ngày vẫn lao động nghiêm túc, nhiệt huyết và đóng góp nhiều cho xã hội. Nhưng trên bình diện chung về đạo đức xã hội thì đúng là có nhiều điều bất cập từ tham ô tham nhũng, bạo lực, thờ ơ, tệ nạn xã hội,…. Điều đó cũng làm cho chúng ta cần phải nhìn lại những câu chuyện phải quan tâm đàng sau hệ thống danh hiệu ở nông thôn hiện nay.

Phải bắt đầu từ câu chuyện người dân (chủ thể của phong trào xây dựng văn hóa cơ sở cũng như xây dựng nông thôn mới) đang ở đâu trong quá trình phát triển mà các nhà chính sách hoạch định và các nhà quản lý đang thực thi? Tất nhiên, người ta thường nghĩ vấn đề này cũ kỹ và ai cũng đã hiểu rõ. Từ mấy chục năm nay người dân đã làm chủ và trở thành chủ nhân nên đương nhiên, người dân là trung tâm trong quá trình phát triển. Về mặt lý luận, đó là điều đã được công nhận. Tuy nhiên, trên thực tế, chưa bao giờ có câu trả lời đơn giản cho vấn đề này. Người dân vẫn ở đâu đó lưng chừng mà tùy vào điều kiện cụ thể mới có thể định vị được họ. Trong xây dựng văn hóa cơ sở hiện nay, về lý thuyết, người dân là chủ, là đối tượng và là động lực chính. Về thực tế, thì khá đa dạng, nhưng nhìn chung, người dân đang trở thành khán giả của công cuộc xây dựng văn hóa cơ sở. Không dễ gì để thuyết phục nhiều người công nhận thực trạng này, nhất là các nhà chính sách và những người làm công tác quản lý. Còn giới nghiên cứu, tùy vào định vị của họ mà sẽ có thái độ khác nhau. Ở đây, chúng ta thảo luận về vài câu chuyện thực tiễn để hiểu thêm về sự định vị của người dân trong quá trình xây dựng văn hóa cơ sở hiện nay.

Nói về danh hiệu ở nông thôn, trong một cuộc hội thảo cấp tỉnh về xây dựng nông thôn mới ở Nghệ An, một nhà nghiên cứu đã nhận định rằng: Sau một thập kỷ xây dựng nông thôn mới, ngoài sự phát triển về cơ sở vật chất hạ tầng đã được nhắc đến nhiều lần, thì cái được nhiều nhất có lẽ là các danh hiệu. Từ thôn xã đến huyện tỉnh đều đầy rẫy danh hiệu và tạo nên một cuộc lạm phát danh hiệu cao bậc nhất lịch sử. Nếu gom lại hết danh hiệu từ các cấp trong gần 10 năm xây dựng nông thôn mới của tỉnh nhà lại thì có lẽ sẽ để chật cả quảng trường trung tâm. Nhưng chưa có một cơ sở nào để chứng tỏ rằng nếu một cộng đồng khi đạt được những danh hiệu đó sẽ có sự thay đổi khác về văn hóa theo hướng tích cực hơn. Và càng chưa có cơ sở để đảm bảo sau khi hoàn thành các danh hiệu chúng ta sẽ có một nền văn hóa mới hài hòa và tiến bộ hơn. Có nhiều lý giải, nhưng câu chuyện vẫn là khoảng cách giữa các danh hiệu và thực tế cuộc sống còn xa và nhiều khi trái chiều nhau. Danh hiệu, liệu có làm thay đổi cuộc sống của con người hay không? Rất khó khẳng định. Hơn một năm trước, tôi được về dự lễ nhận bằng dòng họ văn hóa của một họ ở quê. Trong buổi lễ, ai cũng vui vẻ, nhất là ông trưởng họ. Để có danh hiệu này, đương nhiên, ông trưởng họ là người vất vả nhất. Nên khi đạt được mục tiêu thì ông rất vui và xem đó là một việc mình làm được cho tổ tiên, cho cả họ. Còn những gia đình khác, họ cũng vui. Nhưng sau khi nhận bằng văn hóa xong, cuộc sống cũng chẳng có gì thay đổi. Những người trẻ tuổi lại càng không quan tâm đến chuyện này. Nhiều người tự hỏi không biết nhận tấm bằng này để làm gì? Hay nói đúng hơn, dòng họ văn hóa là như thế nào? Nó khác với dòng họ không được nhận danh hiệu này như thế nào? Tương tự như vậy, vài năm trước gia đình tôi được danh hiệu gia đình văn hóa, rồi gia đình hiếu học, và gần đây còn có cái danh hiệu gia đình thể thao vì hai cụ thân sinhhàng ngày vẫn đi bộ thể dục. Xóm phải có các gia đình văn hóa, dòng họ cũng phải có các gia đình văn hóa, như vậy thì mới có thể trở thành làng xóm văn hóa, dòng họ văn hóa được. Còn người dân, có lẽ họ không cần nhiều danh hiệu như vậy, khi mà nó không ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của họ. Một tấm bằng nhỏ treo trong nhà chưa làm thay đổi cuộc sống gia đình họ. Vậy nên, cần phải tạo điều kiện để người dân thể hiện ý chí làm chủ của mình trong quá trình xây dựng đời sống cơ sở, để các kết quả đạt được đều phải gắn với cuộc sống của họ. Đó cũng là mong muốn bao nhiều năm nay của Đảng và Nhà nước.

Để hạn chế cuộc lạm phát danh hiệu và đưa quá trình xây dừng văn hóa cơ sở gắn với sự phát triển kinh tế xã hội của người dân thì cần phải khẳng định và phát huy vai trò dân chủ của người dân. Phải để người dân làm chủ thực sự, giữ vai trò tham vấn trong quá trình xây dựng văn hóa cơ sở. Ở đó, hãy để cho người dân chủ động đặt ra các mục tiêu, lựa chọn con đường thực hiện cũng như giám sát, đánh giá và hưởng thụ các thành quả của xây dựng đời sống văn hóa nông thôn. Như vậy cần phải đảm bảo được cả quy trình tham vấn của người dân nhằm phát huy giá trị của dân chủ. Cán bộ là những người hướng dẫn cho người dân thực hiện các quy trình chứ không phải quyết định tất cả hay đi làm giúp cho dân. Khi người dân có quyền quyết định trong xây dựng văn hóa cơ sở, thì có lẽ, những danh hiệu không gắn với cuộc sống sẽ bị loại bỏ và cuộc lạm phát danh hiệu sẽ được giải quyết./.

Diễn đàn khác:
Phát huy dân chủ để hạn chế lạm phát danh hiệu trong xây dựng văn hóa cơ sở (20/11/2020)
Im lặng không phải là đồng ý! (16/11/2020)
Nghệ An: Cần có chính sách và hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp trong hội nhập (11/11/2020)
Doanh nghiệp Nghệ An: Năng lực cạnh tranh trong tiến trình hội nhập (11/11/2020)
Năng lượng tái tạo: Các mục tiêu hướng tới có thể làm suy yếu tính bền vững (9/11/2020)
Trách nhiệm của Đảng viên đối với Đại hội Đảng (22/10/2020)
Vấn đề thu nhập và việc làm cho người già ở nông thôn (2/10/2020)
"Đại hội tỉnh Đảng bộ Nghệ An khóa XIX diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, do đó, có sứ mệnh đặc biệt"(*) (10/9/2020)
Nhận diện giá trị văn hóa cốt lõi của làng Việt trong bối cảnh toàn cầu hóa (29/7/2020)
Làng trong tâm thức của người cao tuổi (29/7/2020)
Gìn giữ phong tục, tục lệ của làng trong xây dựng nông thôn mới ở Nghệ An (29/7/2020)
Biến đổi làng nghề truyền thống trong xây dựng nông thôn mới tỉnh Nghệ An (29/7/2020)
Khu Di tích quốc gia đặc biệt km 0 - đường Hồ Chí Minh cần được tu bổ, tôn tạo (29/7/2020)
Phát triển cây con chủ lực ở Nghệ An - Những vấn đề cần trao đổi (29/7/2020)
Thời đại kỹ thuật số: Khoa học xã hội sẽ trao cho học sinh những cơ hội gì? (22/7/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 584 | Tất cả: 2,593,300
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp