KHXHNV & ĐỜI SỐNG
Xây dựng “Văn hóa Đảng” - Quan điểm cốt lõi nhất quán của Đảng ta
Tin đăng ngày: 11/11/2020 - Xem: 37
 

Nguyễn Khắc Thuần

Lý luận về văn hóa Đảng ra đời và phát triển trong thực tiễn xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam. Thuật ngữ “Văn hóa Đảng” ở đây được hiểu là những giá trị tự thân của văn hóa, bao gồm các giá  trị “chân” - “thiện” - “mỹ” để làm nên một Đảng cầm quyền là “đạo đức, văn minh” như lời Bác Hồ lúc sinh thời đã nói.

Đảng Cộng sản Việt Nam là bộ phận tinh hoa, ưu tú nhất của dân tộc. Văn hóa Đảng là nền tảng cho sự phát triển tư tưởng tổ chức, lực lượng và hành động của Đảng. Đó là những quan điểm nhất quán làm mục tiêu và động lực trong suốt quá trình xây dựng Đảng. Vì vậy việc đưa cho văn hóa Đảng thấm sâu vào cuộc sống là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên, lâu dài của Đảng. Trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực có nhiều diễn biến bất lợi, khó lường và trong nội bộ vấn đề “tự diễn biến, tự chuyển biến” đang là một thách thức, nguy cơ thì nhiệm vụ xây dựng văn hóa Đảng đang đặt ra nhiều nội dung mới cấp bách, khẩn trương hơn.

Xây dựng văn hóa Đảng đã trở thành một quan điểm nhất quán của Đảng ta. Từ “Luận cương cách mạng dân quyền” của Tổng Bí thư Trần Phú (1930) cho đến Dự thảo Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng các nội dung về văn hóa Đảng đều được đề cập và xem đó là mục tiêu, động lực để xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, hoàn thành sứ mệnh độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Nhận thức được tầm quan trọng của văn hóa Đảng trong thời kỳ đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng ta đã liên tục đề cập đến vấn đề văn hóa Đảng và xem đây là “nhân tố quan trọng để xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh”. Nghị quyết TW 5 (khóa VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” đã khẳng định: “Để xây dựng và phát triển văn hóa trong xã hội trước hết phải xây dựng văn hóa trong Đảng, trong bộ máy Nhà nước. Văn hóa, đạo đức, lối sống lành mạnh phải được thể hiện trước hết trong tổ chức Đảng, Nhà nước, đoàn thể, trong cán bộ viên chức Nhà nước, trong từng đảng viên”(1).

Để thấm nhuần sâu sắc văn hóa Đảng mỗi đảng viên phải định tính được văn hóa Đảng. Phải xác định rõ vị trí của Đảng trong hệ thống chính trị, vai trò sứ mệnh của Đảng với giai cấp và dân tộc, yêu cầu, nội dung, mục tiêu xây dựng văn hóa Đảng. Cách tiếp cận này cho ta thấy văn hóa Đảng là biểu hiện rõ nhất của văn hóa chính trị, là văn hóa trong đời sống chính trị của Đảng. Từ đó ta thấy rõ văn hóa Đảng có những đặc tính, đặc trưng sau:

  1. Định vị chuẩn giá trị văn hóa của Đảng

Khái niệm văn hóa nói chung và khái niệm văn hóa chính trị nói riêng, đều có nội hàm rất rộng. Vì vậy, trong khuôn khổ bài viết này, chỉ tập trung nêu một số vấn đề chính cần giải quyết liên quan đến Đảng cầm quyền.

Văn hóa Đảng là văn hóa chính trị. Văn hóa chính trị có thể hiểu là bao gồm văn hóa lãnh đạo của Đảng, văn hóa quản lý của Nhà nước và văn hóa làm chủ của các đoàn thể quần chúng, tổ chức chính trị, xã hội. Trong điều kiện Đảng cầm quyền, văn hóa Đảng tất yếu là hạt nhân, trung tâm chi phối của văn hóa chính trị, tác động, lan tỏa, truyền cảm hứng trên mọi bình diện của văn hóa chính trị xoay quanh hệ chuẩn giá trị “chân - thiện - mỹ”.

Văn hóa là ứng xử (định nghĩa về văn hóa của UNESCO). Vậy nên, văn hóa chính trị biểu hiện tập trung nhất, rõ nhất trong mối quan hệ, ứng xử giữa Đảng và Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tổ chức chính trị xã hội và trong quan hệ giữa Đảng và nhân dân trong nước, bạn bè quốc tế. Hệ giá trị này được thể hiện trong hoạch định và thực hiện đường lối, nguyên tắc tổ chức hoạt động, lề lối và tác phong làm việc. Vì vậy xây dựng văn hóa Đảng là xây dựng Đảng ta trong sạch vững mạnh cả về chính trị tư tưởng và tổ chức, đạo đức, nâng cao năng lực, lãnh đạo bản lĩnh cầm quyền, sức chiến đấu của tổ chức Đảng và từng đảng viên là một tất yếu khách quan.

  1. Tính cách mạng, khoa học và nhân văn của đường lối và tổ chức thực hiện đường lối là biểu hiện tập trung nhất của văn hóa Đảng

 Thực tiễn cách mạng Việt Nam cho thấy: Đường lối (Nghị quyết) của Đảng là hiện thân trí tuệ, lương tâm, đạo lý, danh dự của Đảng, đại diện cho nguyện vọng của nhân dân lao động. Cụ thể  hóa đường lối là các Nghị quyết qua các kỳ Đại hội và các Nghị quyết chuyên đề. Đó là những thước đo năng lực lãnh đạo, trình độ phát triển cùng với văn hóa truyền thống của dân tộc đã trở thành động lực trong văn hóa Đảng và cũng là nguyên nhân đầu tiên, bài học đầu tiên cả lý luận và thực tiễn của mọi thắng lợi trong kháng chiến và kiến quốc.

Trong ban hành và tổ chức thực hiện đường lối, Đảng luôn xác định rõ mục đích thiêng liêng là phục vụ nhân dân vì lợi quyền của giai cấp vì hòa bình và hạnh phúc của nhân loại. Chính vì thế tự thân kết quả thực hiện là niềm tin của dân với Đảng, uy tín với bạn bè quốc tế ngày càng cao của Đảng.

Và cũng chính vì vậy, đường lối (Nghị quyết) của Đảng luôn luôn trên quan điểm “vì dân”, phát huy dân chủ, sức mạnh của toàn dân tộc và hệ thống chính trị để đề ra Nghị quyết đúng đắn, sáng tạo, khoa học, hợp lòng dân, hợp xu thế thời đại, thuyết phục và khả thi. Tính cách mạng, khoa học và nhân văn của nó là sức lan tỏa, truyền cảm hứng sáng tạo cho quá trình lãnh đạo toàn dân làm cách mạng và phong trào cách mạng của toàn dân.

  1. Tính tiên phong, nêu gương của cán bộ, đảng viên

Sức mạnh của Đảng được hợp thành từ tính chiến đấu của từng đảng viên. Vì vậy muốn xây dựng văn hóa Đảng trước hết phải thực hành văn hóa nêu gương, tính tiên phong gương mẫu của từng đảng viên.

Nêu gương là một giá trị cốt lõi của đạo đức, là truyền thống và đạo lý của dân tộc. Nêu gương là sự thuyết phục căn cơ nhất, dẫn dắt mọi người làm theo thông qua những hành động tốt đẹp mà đảng viên tạo ra. Phương châm hành động: Đảng là người lãnh đạo, đầy tớ trung thành của nhân dân là một chuẩn giá trị của nêu gương, tự nêu gương trong văn hóa Đảng. Bác Hồ đã từng căn dặn: “Tự mình không trong sáng, không gương mẫu tự mình đã hủ hóa thì không lãnh đạo được ai, không làm nên trò trống gì. Nếu tự mình đã “cần - kiệm - liêm - chính, không tham danh vọng thì bất cứ thủ đoạn nào của kẻ địch cũng không mua chuộc làm mình gục ngã được”(2).

Để thực hành văn hóa nêu gương, mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, lối sống cơ hội thực dụng, hiện sinh, tham tiền tài danh vọng, vô cảm trước mọi khó khăn của nhân dân, kiên quyết đấu tranh thắng lợi với các biểu hiện suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống “tự chuyển biến”, “tự chuyển hóa”. Sự thống nhất giữa lời nói và việc làm cũng là một biểu hiện của văn hóa nêu gương, là yêu cầu cao nhất trong phong cách nêu gương. Ngoài ra trong văn hóa nêu gương, cán bộ, Đảng viên còn phải tận tâm, tận lực tiên phong, gương mẫu hoàn thành mọi nhiệm vụ, thử thách mà Đảng và nhân dân giao cho.

  1. Văn hóa Đảng trong văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên

Văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên là thành tố quan trọng trong văn hóa Đảng, vì thế Bác Hồ đặc biệt quan tâm nội dung này thông qua việc khuyến khích xây dựng con người mới Việt Nam. Theo Bác trong ứng xử với bản thân mình mỗi cán bộ, đảng viên phải tự giác “cần, kiệm, liêm chính cả quyết sửa lỗi mình, vị công vọng tư, không hiếu danh, không kiêu ngạo, nói đi cùng làm, giữ chủ nghĩa cho vững(3). Bác còn chỉ rõ: làm được những điều đó “giàu sang không thể quyến rũ, nghèo khó không thể chuyển lay, uy vũ không thể khắc phục” nhưng lại “cúi đầu làm ngựa đám nhi đồng”(4). Người dành nhiều bài nói, bài viết nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải thật sự là đồng chí, nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình như rửa mặt hàng ngày. Người cho rằng: “Hiểu chủ nghĩa Mác - Lê nin phải sống với nhau có tình có nghĩa. Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sống với nhau không có tình, không có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác - Lê nin”(4). Theo Bác, đó là phép ứng xử của tình yêu thương đồng chí, đồng bào trên nguyên tắc tự phê bình chân thành, nghiêm túc giữa những người cùng lý tưởng. Nó hoàn toàn xa lạ với thái độ “dĩ hòa vi quý”, “yêu nên tốt, ghét nên xấu”, vô cảm, giả dối, bao che, nịnh nọt, phục tùng một chiều. Có như thế việc thiện dù nhỏ mấy cũng làm, việc ác dù nhỏ mấy cũng tránh, phải xem xét để đặt lợi quyền của nhân dân, dân tộc lên trên hết. Bên cạnh đó, Bác khuyên răn mọi người phải sát với quần chúng, lắng nghe mọi ý kiến, giải quyết thấu đáo thấu tình, thấu nghĩa mọi nguyện vọng chính đáng của nhân dân, động viên cổ vũ mọi người tích cực tham gia đóng góp xây dựng Đảng. Văn hóa nêu gương của tấm gương đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh đã truyền cảm hứng cho cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” hôm nay để cán bộ đảng viên, đoàn viên và toàn dân hôm nay để “yêu Bác lòng ta trong sáng hơn”.

  1. Văn hóa Đảng thể hiện trong mối quan hệ máu thịt giữa Đảng và nhân dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ rõ: Đảng vừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân. Để tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng và nhân dân, Đảng phải thực sự văn hóa, mọi đường lối, chủ trương chính sách của Đảng đều phải xuất phát từ nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân, được nhân dân tham gia ý kiến và luôn hướng tới mưu cầu hạnh phúc, no ấm cho nhân dân trên nguyên tắc “Đảng lãnh đạo, chính quyền điều hành, nhân dân làm chủ”, “Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra”. Muốn vậy Đảng phải thường xuyên chăm lo, tăng cường đổi mới chỉnh đốn Đảng và tích cực, chủ động đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, chống chủ nghĩa cá nhân, “lợi ích nhóm”, kịp thời loại bỏ những cán bộ thoái hóa, biến chất, nâng cao hiệu quả công tác vận động quần chúng.

Trong mối quan hệ đặc biệt này, Đảng vừa là người lãnh đạo vừa là người phục vụ nhân dân, nhân dân là chủ nhân của đất nước nhưng tự giác chấp nhận, đồng tình, đồng thuận, góp công góp sức, trí tuệ, tình cảm để xây dựng Đảng.

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 BCH TW Đảng khóa XI “về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước” đã tiếp tục khẳng định: “Chú trọng chăm lo xây dựng văn hóa trong Đảng, trong các cơ quan Nhà nước và các đoàn thể quần chúng. Đây là nhân tố quan trọng để xây dựng hệ thống chính trị trong sạch vững mạnh”(5). Nghị quyết còn xác định rõ: Trọng tâm là xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, tận tụy hết lòng phụng sự Tổ quốc, nhân dân, gắn bó máu thịt với nhân dân.

Nhất quán quan điểm về xây dựng văn hóa Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII nêu rõ: “Xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế, chú trọng chăm lo xây dựng văn hóa trong Đảng, trong các cơ quan Nhà nước, đoàn thể”(6). Nghị quyết xác định: Xây dựng văn hóa trong Đảng, trong hệ thống chính trị, đổi mới phong cách lề lối làm việc khoa học, tập thể, dân chủ, gần dân, trọng dân, vì dân, bám sát thực tiễn nói đi đôi cùng làm, xây dựng và thực hiện tốt các quy định để phát huy vai trò gương mẫu trong rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống, phong cách, tác phong, lề lối công tác của cán bộ đảng viên nhất là cán bộ lãnh đạo các cấp, người đứng đầu các cơ quan đơn vị.

Dự thảo văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã tiếp tục khẳng định và làm sâu sắc thêm hệ thống quan điểm này.

Là một hệ thống quan điểm xuyên suốt những chặng đường phát triển của Đảng, xây dựng văn hóa Đảng đã trở thành một phong trào thi đua bền bỉ trong Đảng suốt 90 năm qua. Tấm gương đạo đức cách mạng, tác phong gần gũi quần chúng, phong cách làm việc khoa học của Bác thực sự là một tấm gương sáng để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân học tập và làm theo.

90 năm qua,  bên cạnh những thành tựu to lớn, văn hóa trong Đảng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, bất cập. Đáng suy ngẫm là sự suy thoái về chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện của tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, mất dân chủ, xa dân, vô can, vô trách nhiệm trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên. Đó chính là làm vẩn đục văn hóa Đảng, suy thoái về văn hóa, sự yếu kém và hẫng hụt năng lực, lệch chuẩn về văn hóa. Đây là vấn đề hệ trọng liên quan đến sinh mệnh của Đảng, tồn vong của chế độ. Vì vậy xây dựng văn hóa Đảng là một vấn đề cấp bách thường xuyên nhằm góp phần xây dựng Đảng thực sự là một Đảng cách mạng chân chính, là đạo đức văn minh.

     

 

Tài liệu tham khảo

(1). Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, tr.19.

(2). Hồ Chí Minh - Toàn tập. Tập 4. NXB CTQG-H-1996 tr 148.

(3). Sđd, tập 5 trang 78.

(4). Sđd, tập 5 trang 216.

(5). Nghị quyết Hội nghị TW 9 khóa XI, tr.23.

(6). Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XII, các nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc.

KHXHNV & Đời sống khác:
Doanh nghiệp Nghệ An - Bức tranh toàn cảnh năm 2019 - 2020 (11/11/2020)
Nghệ An trong tiến trình hội nhập quốc tế (11/11/2020)
Xây dựng “Văn hóa Đảng” - Quan điểm cốt lõi nhất quán của Đảng ta (11/11/2020)
Nghệ An - Những việc cần làm sau Đại hội (11/11/2020)
Mùa thu tâm linh (9/11/2020)
Tục nhận con nuôi của người Thái ở bản Cắm (9/11/2020)
Văn hóa nhà ở của người Việt (22/10/2020)
Điếu văn các chiến sỹ hi sinh ở Thủy điện Rào Trăng (19/10/2020)
Hợp tác xã Sen quê Bác - mô hình phát triển du lịch trải nghiệm lý tưởng (14/10/2020)
“Xô viết Nghệ Tĩnh mãi mãi là niềm tự hào và kiêu hãnh, tiếp thêm niềm tin, sức mạnh cho Nghệ An hội nhập và phát triển” (11/9/2020)
Cách mạng tháng 8 và Quốc khánh 2/9 - Mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam (1/9/2020)
Cách mạng tháng Tám 1945 - Giá trị lan tỏa lịch sử và hiện nay (1/9/2020)
Nhân kỷ niệm 75 năm Cách mạng tháng Tám (19/8/1945 - 19/8/2020) Vai trò to lớn của Bác Hồ trong Cách mạng tháng Tám (1/9/2020)
Người Việt và nền sản xuất nông nghiệp truyền thống (7/8/2020)
Văn hóa nhà ở của người Việt (5/8/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 458 | Tất cả: 2,593,174
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp