ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > NON NƯỚC XỨ NGHỆ
Xã Phúc Sơn (Anh Sơn) - miền đất của truyền thống cách mạng anh hùng
Tin đăng ngày: 10/11/2020 - Xem: 46
 

 

Hồng Bắc

Upload

Huyện Anh Sơn ngày nay

Nằm ở vùng trung tâm huyện, xã Phúc Sơn huyện Anh Sơn là vùng đất có bề dày truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng, đặc biệt là trong cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền hơn 70 năm về trước. Ngày nay, vùng quê này đã có những bước tiến dài trong công cuộc đổi mới, đời sống nhân dân đang đổi thay từng ngày.

Hòa cùng vào dòng chảy của lịch sử dân tộc, qua các di chỉ khảo cổ học, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy dấu tích người Việt cổ đã từng sinh sống ở Anh Sơn, Phúc Sơn trong hai giai đoạn hậu kỳ đá cũ cách ngày nay 12.000-10.000 năm thuộc tầng văn hóa hậu sơn vi (thời đại quá độ từ thời đá cũ sang đồ đá mới). Qua đó cũng cho chúng ta thấy trong thời cổ đại, huyện Anh Sơn, xã Phúc Sơn đã trải qua đủ các tầng văn hóa và phát triển lên theo thời gian một cách liên tục và rộng khắp, là một trong những cái nôi người Việt cổ của nước ta.

Xã Phúc Sơn có tên gọi cổ là làng Yên Phúc, là một trong hai làng được chọn đưa vào giới thiệu trong số 51 làng ở Việt Nam tại cuốn sách “Làng Việt Nam nổi tiếng” (Nxb. Thanh niên, 2005). Làng Yên Phúc là một làng có phong thủy đẹp. Làng nằm trên mảnh đất địa linh nhân kiệt. Phía trước làng là cánh đồng rộng, thoáng. Xa hơn có các ngọn núi án sơn như núi Cấm, Mã Sơn, Kim Sơn Quy, Bạch Tượng Sơn, Kim Nhan Sơn. Xa hơn nữa có dãy Trường Sơn xa xanh, hùng vĩ.  Sau lưng làng là con sông Lam trong xanh huyền ảo. Mảnh đất này được các thầy phong thủy cho là đất “địa khả cư” - mảnh đất đời đời sinh nhân kiệt.

Trong quá trình dựng nước và giữ nước, Phúc Sơn thực sự là thắng địa, đất đứng chân của các anh hùng cứu nước. Phúc Sơn là dải đất nằm vắt ngang huyện Anh Sơn, kéo dài hơn 42 km từ biên giới Việt Lào đến bờ hữu ngạn sông Lam, án ngự con đường sơn cước có địa thế hiểm yếu. Qua các thời đại đều lấy nơi đây làm căn cứu địa.

Nhân dân Phúc Sơn có bề dày truyền thống yêu nước và cách mạng đáng tự hào. Giai đoạn trước cách mạng tháng 8/1945, từ những năm 1925-1929, nhân dân Anh Sơn đã tổ chức 19 cuộc đấu tranh với chính quyền phong kiến với nội dung đấu tranh: chống bọn quan lại phong kiến chiếm đoạt ruộng đất công, chống phù thu lạm bổ sưu thuế và những lạm quỹ công, chống phu đài tạp dịch và lính đoan, trong đó nhân dân Tri Lễ và làng Yên Phúc tổ chức 3 cuộc đấu tranh đó là: Năm 1926, chống lại “phe hào”, không mua các chức tước trong làng như tri hương, cai thôn, cai xã. Năm 1927, làng Yên Phúc đã lập phe hộ kiện bọn hào ký, chức sắc chiếm đoạt đất công của làng ở vùng bãi. Năm 1929, nhân dân cả sáu làng của xã Tri Lễ trong đó có làng Yên Phúc kiện bọn hào lý, chức sắc phù thu lạm bổ…

Đặc biệt, ngày 18/9/1930, đồng chí Nguyễn Văn Tần (tức Vi), Bí thư Phủ ủy Anh Sơn trực tiếp về chỉ đạo và triệu tập hội nghị thành lập Chi bộ Yên Phúc (nay là xã Phúc Sơn) lấy tên là “Chi bộ Kiệt” gồm có 8 đảng viên. Việc thành lập Chi nộ Yên Phúc  cùng với việ xây dựng, củng cố các tổ chức quần chúng cách mạng như Nông hội đỏ, Tự vệ đỏ,… là nhân tố quan trọng, tạo điều kiện cho sự phát triển phong trào cách mạng ở Yên Phúc tiến tới cao trào cách mạng trong 2 năm 1930-1931.

Trong cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1930 - 1931, làng Yên Phúc, xã Phúc Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An là một trong những cơ sở cách mạng của Đảng ta. Sau khi có chỉ thị của Trung ương lập Hội phản đế Đông Dương, việc xây dựng và phát triển các tổ chức quần chúng ở Yên Phúc ngày càng được đẩy mạnh:  tháng 12/1930, tổ chức Thanh niên có 50 hội viên; Tổ chức phụ nữ giải phóng làng Yên Phúc tính đến tháng 5/1931 đã có gần 500 hội viên; Hội cứu tế đỏ làng Yên Phúc có 150 hội viên. Cuối năm 1930, thực dân Pháp tăng cường khủng bố, càn quét, trấn áp đội Tự vệ đỏ Yên Phúc (còn gọi là đội Xích vệ) - lực lượng nòng cốt trong tổ chức các hoạt động đấu tranh cách mạng do cụ Nguyễn Văn Uy chỉ huy. Nhiệm vụ của đội là bảo vệ chính quyền cách mạng ở địa phương, hỗ trợ và tổ chức quần chúng đấu tranh lấy thóc gạo của địch, lấy của nhà giàu chia cho dân nghèo. Được nhân dân ủng hộ và giúp sức nên đội hoạt động rất hiệu quả. Trong thời kỳ từ tháng 3/1930 đến tháng 7/1931, đội tự vệ đỏ Yên Phúc (Phúc Sơn) đã đủ sức  hoàn thành tốt nhiệm vụ, không chỉ uy hiếp trấn áo bọn hào lý, địa chủ cường hào, bảo vệ chính quyền Xô viết và tính mạng, tài sản của nhân dân, mà còn làm tốt công tác binh vận, vận động nhân dân thực hiện đẩy mạnh sản xuất, học chữ Quốc ngữ,…

Đến cuối năm 1930, khi phong trào đấu tranh ở vùng đồng bằng bị địch khủng bố đẫm máu, Xứ ủy Trung kỳ quyết định chuyển vùng trung tâm đấu tranh lên miền Tây Nghệ An, trong đó có khu vực Anh Sơn. Tại đây, cơ sở Đồng Sớ thuộc xã Phúc Sơn trở thành nơi “đứng chân” và chỉ đạo các hoạt động đấu tranh cách mạng.

Những ngày cách mạng Tháng Tám nổ ra, dưới sự lãnh đạo của Ủy ban khởi nghĩa phủ Anh Sơn, Tổng ủy Việt Minh Đặng Thượng, tự vệ làng Yên Phúc (Phúc Sơn) và tự vệ các làng trong tổng làm nòng cốt, cùng nhân dân tổng Đặng Thượng tiến đánh đồn Kim Nhan. Đồn Kim Nhan được giải phóng, lá cờ đỏ sao vàng tung bay trước cỏng, báo hiệu một trong những căn cứ quân sự lớn của địch ở Anh Sơn đã hoàn toàn thuộc về cách mạng. Cùng lúc đó, hàng vạn quần chúng từ Quan Lãng xuống, từ Tri Lễ, Đại Điền lên, từ Lãng Điền, Hội Tiên qua tràn vào chứng kiến cảnh địch đầu hàng vô điều kiện, sau đó trở về các địa phương tiếp tục đấu tranh đánh đổ bọn hào lý, giành chính quyền. Toàn bộ hệ thống chính quyền địch từ tổng đến làng trong vùng Đặng Thượng về tay Việt Minh. Riêng ở Yên Phúc, sau khi chiếm được đồn Kim Nhan, quần chúng nhân dân trở về làng mình để tiếp tục đấu tranh giành chính quyền. Hào lý ở Yên Phúc nhanh chóng đầu hàng và giao nộp toàn bộ ấn tín, sổ sách cho lực lượng cách mạng. Trên cơ sở đó, Ủy ban cách mạng lâm thời làng Yên Phúc được thành lập, gồm 5 đồng chí: Đặng Quang Giao (Chủ tịch), Nguyễn Văn Phớt, Đặng Đình Đàn, Đặng Quang Giận và Nguyễn Như Hòe. Sáng 23/8, người dân Yên Phúc hòa cùng hàng vạn quần chúng khắp trong vùng kéo về phủ đường Anh Sơn chứng kiến giờ phút huy hoàng trong lịch sử đấu tranh cách mạng. Tại đây, chính quyền cách mạng lâm thời chính thức ra mắt nhân dân, đánh dấu việc xoá bỏ vĩnh viễn của chế độ thực dân - phong kiến. Niềm vui chiến thắng vỡ oà, tất cả hoà chung niềm phấn khởi bởi đã trở thành công dân của một nước tự do, độc lập. Như vậy, có thể nhận thấy làng Yên Phúc nói riêng, tổng Đặng Thượng nói chung là nơi khởi nghĩa và giành được chính quyền sớm nhất ở phủ Anh Sơn. Phủ Đỏ Anh Sơn đã phong làng Yên Phúc là “Làng Đỏ” trong phong trào cách mạng lúc bấy giờ. Điều đó cũng khẳng định tinh thần đoàn kết, ý chí quyết tâm và khí thế của quần chúng cách mạng, góp phần xây đắp niềm tự hào và truyền thống vẻ vang của mảnh đất quê hương.

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Đảng bộ và nhân dân xã Phúc Sơn tiếp tục phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng, khắc phục mọi khó khăn,vượt qua ác liệt của chiến tranh để luôn “vững tay cày, chắc tay súng”, bảo vệ và xây dựng hậu phương vững chắc, chi viện cho tiều tuyến, đóng góp xứng đáng vào toàn thắng của đất nước. Ghi nhận công trạng đóng góp của Đảng bộ và nhân dân xã Phúc Sơn, năm 2004 Nhà nước đã phong tặng xã danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang”.

Về Phúc Sơn hôm nay, nhiều chứng tích của một thời kỳ lịch sử vẫn còn. Đó là núi Kim Nhan- nơi từng được biết đến bởi sự đàn áp dã man của lính Pháp và Nhật trong những năm tháng rên xiết dưới gông cùm nô lệ; Là địa danh Cao Vều, c, nơi từng là “căn cứ địa” của phong trào cách mạng ở Yên Phúc… Đặc biệt, địa danh lịch sử văn hóa có tiếng của xã Phúc Sơn đó là Đình Yên Phúc. Đây địa chỉ đỏ trong phong trào Xô viết 30 - 31, được xây dựng từ thời hậu Lê, nay còn một phần di tích được UBND xã Phúc Sơn chuyển về làm nhà truyền thống của xã. 

Upload

Dấu tích còn sót lại của đình Yên Phúc, nơi trước đây diễn ra các hoạt động cách mạng

Đình Yên Phúc là một ngôi đình lớn nhất của địa phương lúc bấy giờ, đình nằm trang trọng ở giữa làng với diện tích khoảng bốn sào Bắc bộ, có khuôn viên hình vuông và ngoảnh mặt theo hướng Tây Nam (theo ông Nguyễn Ngọc Sách và các bậc nho học trong làng thì đây là hướng  đại cát, hợp phong thủy nhất của làng). Đình có 7 gian, hậu cung ba gian được chạm trổ kiểu cách, hoa văn tỉnh xảo của thời Lê, có 2 con rồng chầu trên mái đình. Gian giữa đình treo bức trung đường năm chữ đại tự “Thiên địa thần nhân phúc”. Giữa đình làng còn có một cái sập tiến sĩ. Ở hai cột đình trong có hai câu đối do cử nhân Đặng Quang Thiều cảm tác:

Yên dân trụ thạch tam như ngũ

Phúc địa lâu dài cựu chuyển tân

Ở ngoài cổng đình, nơi hai cột quyết có hai câu đối do Tiến sĩ Nguyễn Văn Giá ứng xướng:

Mã lĩnh nam triều chung vượng khí

Kim sơn tây cúng tháo văn phong

Đình làng Yên Phúc là một di tích lịch sử văn hóa vô cùng quí giá của quê hương Làng Đỏ anh hùng. Nơi đây, thực dân Pháp đã từng tra tấn, đánh đập dã man các chiến sĩ cộng sản, có người bị tra tấn đến chết. Mái đình làng Yên là nơi quy tụ hào khí cách mạng của nhân dân Yên Phúc, là nơi sinh hoạt văn hóa làng xã. Ngoài ra đây cũng là nơi ra đời của trường trung học Kim Long từ năm học 1948-1949. Ngày nay mái đình không còn nữa (chỉ còn cột cổng phía Tây), lòng người dân làng Yên Phúc luôn nặng một khát khao được trùng tu, tôn tạo lại mái đình xưa để làm nơi bày tỏ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”; bày tỏ tình yêu quê hương, đất nước, ghi dấu bao truyền thống tốt đẹp của cha ông.

Phát huy truyền thống quê hương, tinh thần “xích vệ đỏ” năm xưa, trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Ðảng bộ và nhân dân xã Phúc Sơn đã và đang nỗ lực vượt qua khó khăn, đạt được những thành tựu toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Làng quê Yên Phúc xưa giờ đã có nhiều sự đổi thay. Những ngôi nhà khang trang liên tiếp được “mọc” lên, điểm tô cho sự bình yên và trù phú của một vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Trong năm 2019 tổng thu nhập xã hội đạt 306 tỷ 661 triệu đồng, trong đó giá trị nông lâm, thủy sản là 157 tỷ 336 triệu đồng (chiếm 51%). Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp là 93 tỷ 656 triệu đồng (chiếm 31%), dịch vụ thương mại đạt 57 tỷ 669 triệu đồng (chiếm 18%). Bình quân thu nhập đầu người đạt 33 triệu đồng/người/năm, tăng so với đầu nhiệm kỳ hơn 10 triệu đồng; Tỷ lệ hộ nghèo từ 17,5% năm 2014 giảm xuống còn 7,1% năm 2019...  Xã Phúc Sơn đang vươn lên trên đà phát triển ổn định và bền vững.

Với truyền thống anh hùng, cách mạng, đoàn kết, năng động, sáng tạo, trải qua hơn nửa thế kỷ xây dựng, trưởng thành và phát triển, Ðảng bộ và nhân dân xã Phúc Sơn quyết tâm phấn đấu xây dựng quê hương giàu mạnh và phát triển bền vững cùng cả nước thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

 

 

 

 

Đất và người xứ Nghệ khác:
Đình Hoành Sơn - Một Di tích quốc gia đặc biệt (20/11/2020)
Xứ Nghệ xưa và nay (16/11/2020)
Cá thu nướng - đặc sản Cửa Lò (16/11/2020)
Xứ Nghệ - một vùng địa văn hóa, lịch sử (11/11/2020)
Xã Phúc Sơn (Anh Sơn) - miền đất của truyền thống cách mạng anh hùng (10/11/2020)
Nơi giữ hồn ví giặm dưới chân lèn Hai Vai (9/11/2020)
Nhà giáo Ngô Văn Phú - Một đời tâm huyết với sự nghiệp trồng người (9/11/2020)
Nguyễn Nghĩa Nguyên - Một nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nghệ An (9/11/2020)
CEO Nghiêm Tiễn Viễn - chàng trai đam mê công nghệ với Giải Đặc biệt Sáng tạo KH&CN Nghệ An 2020 (27/9/2020)
Đồng chí Trịnh Thuyết - chiến sỹ cộng sản Xô Viết kiên cường, người con ưu tú của quê hương Thanh Chương (11/9/2020)
Lễ hội đón tiếng sấm của dân tộc Ơ Đu (24/8/2020)
Tục làm vía - Tín ngưỡng đặc sắc người Thái (5/8/2020)
Kỷ niệm 90 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh: Đồng chí Trần Thị Liên - Nữ chiến sĩ Xô Viết dũng cảm, kiên cường (31/7/2020)
Cương Quốc công Nguyễn Xí với vùng đất Cửa Lò thời Lê sơ (29/7/2020)
Đồng chí Nguyễn Duy Trinh - Tấm gương người cộng sản kiên trung, suốt đời phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc (29/7/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 521 | Tất cả: 2,593,237
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp