THƯ VIỆN KHXH&NV > THƯ VIỆN KHXH&NV
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
Tin đăng ngày: 9/11/2020 - Xem: 96
 

 

Nguyễn Khắc Phê

Upload

Trong các hoạt động tiến tới kỷ niệm 200 năm ngày mất thi hào Nguyễn Du (1820-2020), công trình của học giả An Chi vừa công bố là rất quan trọng vì đã thẳng thắn đề cập đến các chữ nghĩa đang gây tranh cãi trong “Truyện Kiều” (T.K); từ đó cung cấp cho bạn đọc một văn bản T.K có thể gần nhất với bản thảo cuối cùng của Nguyễn Du.

T.K của đại thi hào Nguyễn Du là tác phẩm đã vào sách giáo khoa của bao thế hệ, đã được cả triệu người thuộc lòng - ít ra cũng vài mươi câu - và dịch ra nhiều ngôn ngữ khác, sao đến nay vẫn chưa có T.K “chuẩn” của Nguyễn Du?

Đặt vấn đề như thế vì hiện nay đang có nhiều văn bản T.K, câu chuyện chủ yếu không đổi, nhưng không ít câu chữ thì khác nhau. Trong văn chương - và cả trong nhiều lĩnh vực khác - có khi sai một chữ, đã dẫn đến.., tai nạn. Huống chi là tác phẩm lớn như T.K thì càng phải rất thận trọng. Công trình “Truyện Kiều – Bản Duy Minh Thị 1872” (TKDMT) do An Chi phiên âm, chú giải và thảo luận vừa ra đời, thể hiện cách làm việc thận trọng và công phu, đồng thời không e ngại chỉ ra những sai lầm của những bản in trước đây, kể cả của những tên tuổi lớn trong giới “Kiều học” như G.S Nguyễn Tài Cẩn, nhà nghiên cứu Nguyễn Quảng Tuân (An Chỉ da chỉ ra ông Nguyễn Quảng Tuân có đến 10 cái sai!) Với kiến thức uyên bác, với  tinh thần khoa học nghiêm túc đã được thời gian và bạn đọc kiểm định qua nhiều công trình nghiên cứu, nhất là bộ sách 7 tập “Chuyện Đông chuyện Tây”, nay qua hơn 600 trang sách khổ lớn với nhiều minh họa đẹp, trong đó có gần 200 trang “Chú giải và thảo luận”, tác giả cuốn TKDMT đã cung cấp cho bạn đọc văn bản T.K “ít trải qua “dao kéo” nhất vì, nói chung, chính nó mới là chữ, là văn, là tình cảm, là tư tưởng, là nghệ thuật đích thực của Nguyễn Du”. Học giả An Chi đã khẳng định như thế trong “Lời nói đầu”.

Không dễ để kết luận điều khẳng định của An Chi và những sai lạc trong các bản T.K đang lưu hành mà ông chỉ ra có xác thực không vì đây là việc của chuyên ngành “văn bản học” rất công phu và tỉ mỉ, đòi hỏi người có trình độ Hán Nôm cao. Hơn nữa, hai thế kỷ đã qua, kể từ ngày Nguyễn Du qua đời, chưa có bằng chứng tin cậy cho biết văn bản nào là “đích thực của Nguyễn Du”. Trong công trình “Tư liệu Truyện Kiều – Thử tìm hiểu bản sơ thảo Đoạn Trường Tân Thanh” (NXB Giáo dục, 2008) giáo sư Nguyễn Tài Cẩn, một tên tuổi từng được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, đã nêu vấn đề “lúc sinh thời, ít nhất nhà thơ cũng đã từng phải trăn trở với ba loại bản thảo”: 1- Bản đầu tay, viết khoảng 1790-1792 hồi còn ở Thái Bình; 2- Bản sửa chữa ít nhiều khi ở quê vợ và những năm  ở ẩn dưới chân núi Hồng cuối thế kỷ XVIII; 3- Bản đem vào Huế , tiếp tục sửa chữa cho đến trước lúc qua đời 1820.

Theo giáo sư, thì bản thứ 3 cũng “chỉ mới bắt đầu thử tìm hiểu đôi ba trường hợp lẻ tẻ…” và có “khoảng 2000 chỗ có vấn đề dị bản…” trong các T.K đã in. Giáo sư còn cho biết “Cụ Hoàng Xuân Hãn đã phát hiện có những chỗ  lúc đầu cụ Nguyễn Du đang bám quá sát chuyện Tàu, về sau không ưng ý phải đổi. Cụ Hãn cũng cho biết trước áp lực của triều đình, cụ Nguyễn Du đã phải bất đắc dĩ đem thay đi bao nhiêu là chữ để kị húy…”

Xin dẫn như vậy, để thấy việc có được nguyên bản T.K là vô cùng khó khăn. Trong điều kiện đó, cuốn sách của An Chi “Phiên âm, chú giải và thảo luận” dựa vào bản “Duy Minh Thị 1872” mà cả Hoàng Xuân Hãn và Nguyễn Tài Cẩn đều lấy làm căn cứ xem xét là một công trình có nhiều giá trị rất đáng tin cậy, mặc dù chính bản “Duy Minh Thị 1872” đã phải trải qua “dao kéo” mà An Chi phân tích là do “áp lực của triều đình” đúng như điều cụ Hãn đã viết ở trên. Câu đó ở ngay đầu T.K : “Chữ tài chữ sắc khéo là ghét nhau”. An Chi đã “thảo luận” về trường hợp này như sau:

“Chữ sắc không phải khắc nhầm mà do cố ý. Chúng tôi tin rằng cái chữ gốc của Nguyễn Du là mạng (*). Có như thế thì mới nhất quán với câu 3248 (Chữ tài chữ mạng dồi dào cả hai) của phần kết truyện. Nguyễn Du mất năm Minh Mạng lên ngôi (1820), nên trước đó chẳng việc gì ông phải kiêng chữ mạng… Nhưng khi ông ta lên ngôi và lấy niên hiệu là Minh Mạng thì mới …sinh ra chuyện, cứ để nguyên “Chữ tài chữ mạng khéo là ghét nhau” thì có khác gì nói rằng Minh Mạng là ông vua bất tài…”

Chuyện “văn bản học”, chỉ một chữ đã rắc rối như thế đó. Vậy nên học giả An Chi đã dành gần 200 trang để chú giải và thảo luận, có lẽ chủ yếu với giới “Kiều học”. Tuy vậy, bạn đọc rộng rãi khi xem phần này sẽ học được nhiều điều khá lý thú. Xin dẫn thêm một chữ trong câu Kiều không ít người thuộc mà An Chi đã cả quyết “sửa sai” để chúng ta thấy được “nghệ thuật đích thực của Nguyễn Du” :

“… Cái sai đầu tiên trong một số trường hợp, Nguyễn Tài Cẩn và Nguyễn Quảng Tuân đã thay đổi chữ nghĩa của Duy Minh Thị – nghĩa là có thể của cả Nguyễn Du nữa. Điển hình là 4 chữ 3,4,5,6 của câu 2402. Tuy vẫn cứ phải theo mặt chữ mà đọc thành “hạc nội mây nhàn”, những cả Nguyễn Tài Cẩn lẫn Nguyễn Quảng Tuân đều chính thức khẳng định trong phần ghi chú rằng đó là “hạc nội mây ngàn”. Đây là một lời khẳng định hoàn toàn sai…”

Trong cuốn “Nghiên cứu văn bản Truyện Kiều” của PGS. Đào Thái Tôn (NXB Khoa học Xã hội, 2006) dựa theo “Bản Liễu Văn Đường 1871” cũng in “hạc nội mây ngàn”!  An Chi khẳng định cái sai này trong một chú thích tỉ mỉ dài cả trang. Nếu An Chỉ đúng, thì ra lâu nay, bao người chấp nhận “hạc nội mây ngàn là một lối nói quen thuộc” (như Nguyễn Tài Cẩn đã viết) là sai vì “mây ngàn” (tức mây trên rừng) không có ý nghĩa gì trong câu 2402; mà “mây nhàn” do 4 chữ “Nhàn vân dã hạc” mà ra! (Tào Tuyết Cần trong Hồng Lâu Mộng cũng đã dẫn 4 chữ này). Và “mây nhàn” ý nói mây trời lơ lửng, trôi về đâu thì trôi, mới thực sự là thẩm mỹ của Nguyễn Du…  

Tuy vậy, PGS. Đào Thái Tôn lại nêu ý kiến: “chia văn bản T.K thành hai hệ: - Hệ Thăng Long do Bản Liễu Văn Đường 1871 đại diện là hệ gần nguyên tác; - Hệ Huế do bản Duy Minh Thị 1872 đại diện là hệ sửa chữa T.K”!” Như thế, vấn đề xác định cho được văn bản T.K “chuẩn”, gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du không hề dễ dàng.

Những hoạt động tiến tới kỷ niệm 200 năm ngày mất thi hào Nguyễn Du (1820-2020) đang được nhiều địa phương triển khai. Giới thiệu, thảo luận về công trình mới của học giả An Chi vào dịp này, hẳn là một việc làm rất thích hợp, được nhiều người quan tâm …

___________

 

(*) Chúng ta thường đọc là “mệnh”, nhưng Duy Minh Thị ở miền Nam nên phiên âm là “mạng”.

Thư Viện KHXH&NV khác:
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du (9/11/2020)
Giới thiệu sách: Hồ Chí Minh biểu tượng của hòa bình, tình hữu nghị giữa Việt Nam và thế giới - Symbol of peace, friendship Between Vietnam and the world (28/8/2020)
Giới thiệu sách: Con Cuông miền sinh thái và di sản (28/8/2020)
Cuốn sách "Kỹ năng sản xuất cam sạch bệnh tại Nghệ An" - Vì một nền nông nghiệp phát triển bền (26/8/2020)
Giới thiệu sách: Quỳnh Lưu quê hương tôi (22/7/2020)
Giới thiệu sách: Đình cổ Hà Tĩnh (22/7/2020)
Tạp chí truyền hình KH-CN Nghệ Nghệ An số tháng 6/2020 (6/7/2020)
Tạp chí truyền hình KH-CN Nghệ An số tháng 5/2020 (6/7/2020)
Tạp chí truyền hình KH-CN Nghệ An số tháng 4/2020 (6/7/2020)
Tạp chí truyền hình KH-CN Nghệ An số tháng 3/2020 (6/7/2020)
“Múa hai bàn tay” - Tập thơ dành cho các bạn nhỏ (1/6/2020)
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 2/2020 (28/4/2020)
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 1/2020 (28/4/2020)
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 12/2019 (28/4/2020)
Ra mắt bộ sách "Nhật ký thời chiến Việt Nam" (28/4/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 497 | Tất cả: 2,593,213
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp