KHXHNV & ĐỜI SỐNG
Cách mạng tháng 8 và Quốc khánh 2/9 - Mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam
Tin đăng ngày: 1/9/2020 - Xem: 134
 

Vũ Thành Trung

Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam vốn đã đầy ắp những sự kiện nhưng nó càng trở nên phong phú, sinh động hơn bởi trong đó chứa đựng thắng lợi của Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9-1945. Đã 75 năm trôi qua, nhưng tầm vóc, ý nghĩa của những sự kiện lịch sử vĩ đại này vẫn vẹn nguyên giá trị, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế hiện nay.

Trở lại tình hình, đầu năm 1945, trước thắng lợi của lực lượng “Đồng minh”, tình hình thế giới có sự chuyển biến mau lẹ, tạo thuận lợi lớn cho cách mạng Việt Nam. Ở trong nước, phong trào đấu tranh của quần chúng phát triển mạnh mẽ. Đêm 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp. Ngay trong đêm 9-3-1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp mở rộng ở Đình Bảng (Bắc Ninh), xác định phát xít Nhật là kẻ thù chính, cụ thể trước mắt, duy nhất của nhân dân Đông Dương, thay khẩu hiệu đánh đuổi Nhật - Pháp bằng khẩu hiệu đánh đuổi phát xít Nhật... Đến ngày 12-3-1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta.

Đêm 13-8-1945, Ủy ban Khởi nghĩa ra Quân lệnh số 1: Hiệu triệu toàn dân đứng lên tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Ngày 14-8-1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp tại Tân Trào (Tuyên Quang) nhận định thời cơ đã đến, quyết định tổng khởi nghĩa trong toàn quốc, giành chính quyền trước khi quân đồng minh vào Đông Dương. Ngày 16 và 17-8-1945, Quốc dân Đại hội họp tại Tân Trào, tán thành chủ trương “Tổng khởi nghĩa” của Đảng. Trong Thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa, lãnh tụ Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”(1).

Thực hiện lời kêu gọi của lãnh tụ Hồ Chí Minh, cả dân tộc Việt Nam muôn người như một vùng lên, tạo thành ưu thế áp đảo, giáng một đòn quyết định vào các cơ quan đầu não, làm tê liệt mọi sự kháng cự của phát xít Nhật và tay sai, giành chính quyền về tay nhân dân. Cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền thành công rực rỡ, chỉ trong một thời gian ngắn, chính quyền của đế quốc, phong kiến và tay sai thống trị gần 100 năm bị đập tan và chế độ phong kiến tồn tại hàng nghìn năm bị xóa bỏ vĩnh viễn, chế độ thuộc địa nửa phong kiến sụp đổ hoàn toàn, đưa dân tộc Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội.

Thắng lợi vĩ đại của Cách mạng tháng Tám năm 1945 là thắng lợi của truyền thống yêu nước nồng nàn, ý chí bất khuất, kiên cường của dân tộc Việt Nam được hun đúc trong suốt chiều dài hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, như Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng (2-1951): “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”(2).

Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 còn là thắng lợi của đường lối cách mạng đúng đắn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đường lối tiến hành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, chống thực dân, phong kiến, giành độc lập cho Tổ quốc, tự do, hạnh phúc cho nhân dân, trong đó xác định giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu, với lực lượng cách mạng là sức mạnh của khối đoàn kết toàn dân tộc. Thời điểm năm 1945, các đảng viên cộng sản dù số lượng còn rất ít, nhưng gắn bó máu thịt với nhân dân, được nhân dân đùm bọc, che chở, luôn đặt lợi ích của đất nước, của nhân dân lên trên hết, bất khuất, kiên cường trước sự đàn áp, tù đày, tra tấn dã man của địch, nhiều người đã hy sinh oanh liệt vì lý tưởng cao đẹp. Cùng với sự đúng đắn đường lối của Đảng, chính những tấm gương bất khuất, kiên cường, hy sinh cao cả của các đảng viên cộng sản đã giác ngộ, lôi cuốn, tập hợp được đông đảo quần chúng nhân dân tin theo Đảng, tham gia các phong trào cách mạng do Đảng lãnh đạo, tạo thành sức mạnh vô địch của cách mạng Việt Nam.

Không những vậy, với thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, “Quốc hiệu Việt Nam” được khôi phục; những giá trị văn hóa cao đẹp của nước Việt Nam được giành lại và phát triển. Mỗi người Việt Nam được Cách mạng tháng Tám mang lại vinh dự và tự hào là dân của một nước độc lập, tự do. Về ý nghĩa dân tộc và quốc tế của Cách mạng tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Chẳng những giai cấp lao động và nhân dân Việt Nam ta có thể tự hào, mà giai cấp lao động và những dân tộc bị áp bức nơi khác cũng có thể tự hào rằng: Lần này là lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng của các dân tộc thuộc địa và nửa thuộc địa, một Đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo cách mạng thành công, đã nắm chính quyền toàn quốc(3). Tuy nhiên điều đáng nói, từ đây, trong chặng đường đấu tranh đầy gian khổ, cách mạng Việt Nam có lúc đứng trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, khó khăn chồng chất, nhưng đã làm nên những chiến công vang dội: Kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi với đỉnh cao là Chiến dịch Ðiện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” (7-5-1954); kết thúc cuộc trường chinh vĩ đại chống đế quốc Mỹ xâm lược bằng cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 (30-4-1975), giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước; tiếp đó là thắng lợi trong các cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam và phía Bắc. Đặc biệt, đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 có ý nghĩa vô cùng to lớn.

Cách mạng tháng Tám thành công, ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, khẳng định: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”(4).

Tuyên ngôn độc lập là văn kiện lịch sử, pháp lý ngắn gọn, chặt chẽ, sắc bén, chứa đựng những nội dung cốt lõi, có cơ sở pháp lý vững chắc, không chỉ khẳng định chủ quyền quốc gia của dân tộc Việt Nam trước thế giới mà còn mở ra một thời kỳ mới của dân tộc ta, nhân dân ta trên con đường xây dựng và phát triển, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Bên cạnh đó, Tuyên ngôn độc lập là kết tinh các giá trị truyền thống anh hùng, bất khuất, tinh thần và ý chí đấu tranh cho một nước Việt Nam độc lập, tự do, khẳng định cách mạng Việt Nam là một bộ phận của phong trào cách mạng thế giới; đồng thời khích lệ nhân dân các nước thuộc địa và phụ thuộc đứng lên chống chủ nghĩa thực dân, giành độc lập dân tộc. Vì thế, Tuyên ngôn độc lập không chỉ gắn liền với Hồ Chí Minh mà còn mở ra thời đại Hồ Chí Minh lịch sử gắn liền với hành trình nhân dân Việt Nam kiên định con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Không dừng lại ở đó, Tuyên ngôn độc lập đã khẳng định rõ vai trò, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân trong cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do. Trong hành trình gian khó ấy, có Đảng lãnh đạo, với một đường lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo, với sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, tranh thủ và phát huy sức mạnh dân tộc và thời đại, dân tộc ta đã thủ tiêu toàn bộ chế độ thực dân, phong kiến, “lấy lại tên trên bản đồ thế giới”. Vì thế, Tuyên ngôn độc lập không chỉ là một mốc son chói lọi, góp phần làm rạng rỡ lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta mà còn làm cho nền văn hiến Việt Nam: “Sống vững chãi bốn ngàn năm sừng sững/Lưng đeo gươm, tay mềm mại bút hoa/Trong và thật, sáng hai bờ suy tưởng/Sống hiên ngang mà nhân ái, chan hòa” được khẳng định và lan tỏa cùng thời đại.

Với Tuyên ngôn độc lập, một nước Việt Nam hồi sinh sau bao mất mát, hy sinh tiếp tục hướng đến tương lai tươi sáng, đấu tranh vì hòa bình, độc lập, tự do, dân chủ và tiến bộ xã hội. Trong hành trình ấy, thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về “tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng” trong Tuyên ngôn độc lập; về điều mong muốn cuối cùng “toàn Đảng, toàn dân đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới” trong Di chúc gắn với “bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc”(5), coi lợi ích quốc gia, dân tộc là tối thượng, là mục tiêu cao nhất, quan trọng nhất, có nghĩa định hướng hoạt động đối ngoại trên tất cả các lĩnh vực, Việt Nam đã luôn kiên định và sẵn sàng hợp tác với tất cả các nước, kể cả các nước có quá khứ là thù địch nhưng công nhận nền độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Đó chính là truyền thống bao dung, nhân ái Việt Nam, là xóa bỏ hận thù và gác lại quá khứ để cùng nhau hướng tới tương lai.

Như vậy, với những ý nghĩa bao trùm và mang tính thời đại sâu sắc đó, bản Tuyên ngôn độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc ngày 2-9-1945 không chỉ khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đưa dân tộc Việt Nam bước vào một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội mà còn trở thành ngày Quốc khánh của dân tộc Việt Nam. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2013, chương 1, điều 13, mục 4 khẳng định: “Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là ngày Tuyên ngôn độc lập 2 tháng 9 năm 1945”.

75 năm trôi qua kể từ ngày khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đất nước ta đã nỗ lực, phấn đấu vươn lên mạnh mẽ. Đặc biệt, sau hơn 30 năm thực hiện sự nghiệp đổi mới toàn diện và hội nhập quốc tế, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, văn hóa, xã hội. Vị thế và uy tín của Việt Nam không ngừng được nâng cao trên trường quốc tế. Những thành tựu đạt được từ ngày thành lập nước đến nay chứng tỏ sự trưởng thành về mọi mặt của Đảng, Nhà nước và toàn thể dân tộc Việt Nam.

Tuy nhiên, bên cạnh thành tựu đạt được Việt Nam còn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Các nguy cơ mà Hội nghị Đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ của Đảng khóa VII vào tháng 1-1994 đã chỉ ra, đến nay vẫn tồn tại và có điểm diễn biến phức tạp. Trong khi đó, tình hình tranh chấp chủ quyền gây căng thẳng trên biển Đông đã và đang đe dọa trực tiếp đến độc lập dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia của Việt Nam.

Trước bối cảnh tình hình đó, Đảng, Nhà nước Việt Nam xác định bảo vệ độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ chủ quyền biển, đảo, đồng nghĩa với việc bảo đảm quyền con người, bảo đảm cuộc sống hòa bình, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Vì thế, Việt Nam kiên quyết bảo vệ chủ quyền và lợi ích chính đáng của mình bởi vì chủ quyền lãnh thổ và chủ quyền biển, đảo là thiêng liêng. Việt Nam luôn mong muốn có hòa bình, hữu nghị nhưng phải trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ, chủ quyền và sự toàn vẹn lãnh thổ, vùng biển, đảo của Tổ quốc. Để hoàn thành sự nghiệp cao cả ấy ngoài phát huy sức mạnh dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại, việc phát huy những bài học từ lịch sử, những truyền thống quý báu của dân tộc, đặc biệt là tinh thần Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9 có nghĩa đặc biệt quan trọng.

Với tinh thần Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9 bất diệt, kỷ niệm 75 năm những sự kiện trọng đại này chính là dịp để bất cứ người dân Việt Nam nào, đồng bào cả nước cũng như kiều bào ta ở nước ngoài bày tỏ lòng biết ơn vô hạn đối với công lao trời biển của Chủ tịch Hồ Chí Minh - Lãnh tụ thiên tài của Đảng ta và dân tộc ta, Người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam - Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới. Người đã cống hiến trọn đời mình cho dân, cho nước, dẫn dắt Đảng ta, nhân dân ta làm nên những thắng lợi vẻ vang và làm “rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta”. Đồng thời, chúng ta mãi mãi ghi nhớ công ơn to lớn của các vị lãnh đạo tiền bối, của hàng triệu anh hùng, liệt sĩ, những người con ưu tú của dân tộc đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do, vì chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội và vì nghĩa vụ quốc tế cao cả. Chúng ta bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các bậc lão thành cách mạng, các gia đình liệt sĩ, các Mẹ Việt Nam anh hùng, các đồng chí thương binh, bệnh binh, các gia đình có công với nước, cùng toàn thể đồng bào và chiến sĩ cả nước đã anh dũng chiến đấu, hy sinh, lao động sáng tạo, đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của dân tộc ta.

Tóm lại, 75 năm đã trôi qua, nhưng Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9-1945 vẫn là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc. Phát huy tinh thần và những giá trị trường tồn của Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9-1945 chúng ta cần kiên định mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu và hành động phá hoại của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc; tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân; tranh thủ thời cơ thuận lợi, chủ động khắc phục khó khăn, đẩy nhanh phát triển kinh tế, xã hội, chiến thắng đói nghèo, dịch bệnh, đưa đất nước hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, vươn lên sánh vai với các cường quốc năm châu như Bác Hồ mong đợi lúc sinh thời!

 

Chú thích

(1). Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr.596.

(2). Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr.38.

(3). Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr.25.

(4). Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 4, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2011, tr.2,3.

(5). Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2016, tr.34.

KHXHNV & Đời sống khác:
Doanh nghiệp Nghệ An - Bức tranh toàn cảnh năm 2019 - 2020 (11/11/2020)
Nghệ An trong tiến trình hội nhập quốc tế (11/11/2020)
Xây dựng “Văn hóa Đảng” - Quan điểm cốt lõi nhất quán của Đảng ta (11/11/2020)
Nghệ An - Những việc cần làm sau Đại hội (11/11/2020)
Mùa thu tâm linh (9/11/2020)
Tục nhận con nuôi của người Thái ở bản Cắm (9/11/2020)
Văn hóa nhà ở của người Việt (22/10/2020)
Điếu văn các chiến sỹ hi sinh ở Thủy điện Rào Trăng (19/10/2020)
Hợp tác xã Sen quê Bác - mô hình phát triển du lịch trải nghiệm lý tưởng (14/10/2020)
“Xô viết Nghệ Tĩnh mãi mãi là niềm tự hào và kiêu hãnh, tiếp thêm niềm tin, sức mạnh cho Nghệ An hội nhập và phát triển” (11/9/2020)
Cách mạng tháng 8 và Quốc khánh 2/9 - Mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam (1/9/2020)
Cách mạng tháng Tám 1945 - Giá trị lan tỏa lịch sử và hiện nay (1/9/2020)
Nhân kỷ niệm 75 năm Cách mạng tháng Tám (19/8/1945 - 19/8/2020) Vai trò to lớn của Bác Hồ trong Cách mạng tháng Tám (1/9/2020)
Người Việt và nền sản xuất nông nghiệp truyền thống (7/8/2020)
Văn hóa nhà ở của người Việt (5/8/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
Để có Truyện Kiều gần nhất với nguyên tác của Nguyễn Du
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 884 | Tất cả: 2,593,600
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp