ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > CON NGƯỜI XỨ NGHỆ
Đồng chí Nguyễn Duy Trinh - Tấm gương người cộng sản kiên trung, suốt đời phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc
Tin đăng ngày: 29/7/2020 - Xem: 98
 

PGS.TS Lý Việt Quang

Đồng chí Nguyễn Duy Trinh với 75 năm tuổi đời, 55 năm tuổi Đảng, gần 60 năm hoạt động cách mạng liên tục ở cả ba miền Trung, Nam, Bắc, đã được Đảng và nhân dân tin cậy giao phó nhiều trọng trách. Đồng chí đã đem hết tâm lực và trí tuệ của mình hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Gắn bó với những trang sử hào hùng của dân tộc, cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Nguyễn Duy Trinh là tấm gương sáng của một người cộng sản kiên trung, suốt đời phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.

Từ người thanh niên yêu nước trở thành chiến sĩ cộng sản

Đồng chí Nguyễn Duy Trinh sinh ngày 15/7/1910 trong một gia đình nông dân ở xã Nghi Thọ (nay là xã Phúc Thọ), huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An - một vùng đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống yêu nước, cách mạng. Được nuôi dưỡng bởi truyền thống yêu nước của gia đình, quê hương và dân tộc, chứng kiến nỗi đau của người dân mất nước, ở Nguyễn Duy Trinh đã sớm hình thành tinh thần yêu nước, thương dân sâu sắc, lòng căm thù giặc và ý chí quyết tâm cứu nước, cứu dân. Điều đó đã thôi thúc Nguyễn Duy Trinh tích cực tham gia hoạt động yêu nước khi mới 17 tuổi.

Năm 1927, Nguyễn Duy Trinh tham gia các phong trào học sinh chống áp bức của đế quốc và phong kiến tay sai, đòi tự do hoạt động chính trị ở thành phố Vinh. Năm 1928, người thanh niên yêu nước Nguyễn Duy Trinh tham gia Tân Việt Cách mạng Đảng - một trong những tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam. Theo sự phân công của tổ chức, đồng chí vào hoạt động ở Sài Gòn, tích cực gây dựng cơ sở và tuyên truyền cách mạng. Bị thực dân Pháp bắt tại một cơ sở của Tân Việt và giam tại Khảm Lớn Sài Gòn, bị kẻ địch tra tấn dã man, nhưng dù còn trẻ tuổi, đồng chí Nguyễn Duy Trinh vẫn giữ vững khí tiết bất khuất trước kẻ thù. Không khai thác được thông tin gì, tháng 7/1930, thực dân Pháp đưa đồng chí ra tòa và kết án 18 tháng tù, sau đó trục xuất về Trung bộ.

Mùa xuân năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, đồng chí Nguyễn Duy Trinh trở thành đảng viên lớp đầu tiên của Đảng. Trở về quê hương khi phong trào cách mạng Nghệ Tĩnh dưới sự lãnh đạo của Đảng đang lên cao quyết liệt, đồng chí đã bí mật liên lạc với chi bộ Đảng ở địa phương và tiếp tục hoạt động, được cử làm bí thư chi bộ. Năm 1931, đồng chí được cử làm Bí thư huyện ủy Nghi Lộc. Đồng chí đã cùng huyện ủy lãnh đạo phong trào cách mạng 1930-1931 ở Nghi Lộc phát triển sôi nổi, góp phần vào cao trào cách mạng sục sôi ở Nghệ - Tĩnh.

Trước sự phát triển mạnh mẽ của cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh, thực dân Pháp và phong kiến tay sai thẳng tay khủng bố, đàn áp với những cuộc vây bắt, truy lùng cán bộ, triệt phá làng mạc và những vụ thảm sát đẫm máu. Hàng trăm cán bộ, quần chúng cách mạng bị bắt bớ, tù đày và giết hại, nhiều làng mạc bị đốt phá gây tổn thất nặng nề. Trong muôn vàn khó khăn, đồng chí Nguyễn Duy Trinh vẫn giữ vững tinh thần cách mạng, tích cực giữ mối liên lạc giữa huyện ủy và cơ sở cách mạng, giữ gìn cơ sở, tổ chức huấn luyện ngắn ngày cho đảng viên và quần chúng trung kiên; tiếp tục bắt mối liên lạc với những đồng chí đảng viên chưa sa vào lưới giặc, kiên trì khắc phục khó khăn, duy trì phong trào ở địa phương, đưa cách mạng rút dần vào hoạt động bí mật.

Từ một thanh niên yêu nước, qua đấu tranh và rèn luyện trong phong trào cách mạng, đồng chí Nguyễn Duy Trinh trở thành một chiến sĩ cộng sản kiên trung, thuộc lớp đảng viên đầu tiên của Đảng và hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.

Upload

Đồng chí Nguyễn Duy Trinh trên bàn ngoại giao

Đấu tranh trong nhà tù đế quốc, thể hiện bản lĩnh của người cộng sản kiên trung

Cuối năm 1931, đồng chí Nguyễn Duy Trinh bị thực dân Pháp bắt. Chúng dùng mọi thủ đoạn từ tra tấn dã man đến dụ dỗ hòng khuất phục đồng chí khai báo về tổ chức nhưng đều lần lượt bị thất bại. Đầu năm 1932, đồng chí bị chúng kết án 13 năm khổ sai, đày đi Buôn Ma Thuột. Vì những hoạt động cách mạng tích cực trong nhà đày Buôn Ma Thuột, năm 1935, đồng chí bị thực dân Pháp đày ra Côn Đảo, nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian”. Qua đấu tranh rèn luyện trong tù, đồng chí được cử làm bí thư chi bộ, lãnh đạo cuộc đấu tranh. Năm 1941, đến thời gian đồng chí Nguyễn Duy Trinh mãn hạn tù, nhưng chính quyền thực dân, phong kiến coi đồng chí là một phần tử nguy hiểm nên đã tiếp tục đưa đi đày ở Kon Tum đến tháng 5/1945.

Trong thời gian 15 năm bị bắt, bị giam cầm ở những nhà tù khét tiếng tàn bạo của thực dân Pháp, đồng chí Nguyễn Duy Trinh luôn lạc quan, tin tưởng vào con đường cách mạng đã lựa chọn và tương lai tất thắng của sự nghiệp cách mạng. Trước những thủ đoạn dụ dỗ, mua chuộc, tra tấn dã man của kẻ thù, đồng chí vẫn giữ trọn khí tiết của người cộng sản bất khuất, kiên trung. Trong những lúc nguy nan nhất, đồng chí Nguyễn Duy Trinh đã đem tất cả tâm sức của mình, cùng với nhiều đồng chí lãnh đạo của Đảng như: Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Phạm Hùng, Lê Văn Lương… biến nhà tù đế quốc thành trường học cách mạng, coi đó là trận tuyến đấu tranh mới của người cách mạng bằng cách tích cực tuyên truyền, vận động cách mạng; tổ chức đoàn kết bạn tù đấu tranh buộc kẻ thù phải giảm bớt chế độ lao tù khắc nghiệt, giành lấy sự sống để trở về với Đảng với phong trào cách mạng của nhân dân.

Sau khi ra tù, Nguyễn Duy Trinh tích cực tham gia phong trào Việt Minh. Đồng chí trở thành hạt nhân quan trọng trong việc tập hợp lực lượng, đoàn kết các tầng lớp nhân dân chuẩn bị lực lượng sẵn sàng đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền khi thời cơ tới.

Khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, là Thường vụ xứ ủy Trung bộ, đồng chí đã lăn lộn trong phong trào kháng chiến ở Liên khu V, xây dựng căn cứ địa, vùng tự do cách mạng ở Nam Trung bộ. Sự năng động trong thực tiễn đầy gian khổ mà đồng chí Nguyễn Duy Trinh trải qua đã góp phần hình thành quan điểm, đường lối cách mạng đúng đắn của Đảng.

Trở thành nhà lãnh đạo có uy tín lớn

Từ năm 1951 đến đầu năm 1965, đồng chí Nguyễn Duy Trinh được giao nhiều trọng trách lãnh đạo quan trọng các cơ quan của Đảng và nhà nước, được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Phủ Thủ tướng, chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Phó Thủ tướng kiêm chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước. Ý thức được trách nhiệm trước công việc được Đảng và Nhà nước và nhân dân giao phó, bằng phẩm chất và tài năng, đồng chí đã có những đóng góp quan trọng vào thực hiện chiến lược cách mạng của Đảng. Trên cương vị Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, với tư duy lý luận và sự am hiểu sâu sắc thực tiễn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, về các mối quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa trong nền kinh tế quốc dân, về các nhiệm vụ trước mắt cũng như lâu dài của miền Bắc xã hội chủ nghĩa, về phát triển kinh tế và cải tạo xã hội, phát triển văn hóa… đồng chí Nguyễn Duy Trinh đã chỉ đạo một cách toàn diện và sâu sát công cuộc đưa miền Bắc tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Từ năm 1965, trước yêu cầu mới của cách mạng, Phó Thủ tướng Nguyễn Duy Trinh được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Chính trị yêu cầu thôi kiêm chức Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước để kiêm chức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao. Đây là thời kỳ có nhiều khó khăn, thử thách khi đế quốc Mỹ đẩy mạnh cuộc chiến tranh xâm lược miền Nam và mở rộng chiến tranh ra miền Bắc, là giai đoạn cuộc đấu tranh của chúng ta diễn ra trên cả ba mặt trận: quân sự, chính trị và ngoại giao. Thời kỳ này cũng diễn ra sự bất đồng, sự phân liệt sâu sắc trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế và các nước trong phe xã hội chủ nghĩa.

Quán triệt sâu sắc tư tưởng đối ngoại độc lập, tự chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trên cương vị Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và phụ trách công tác ngoại giao của Đảng, đồng chí Nguyễn Duy Trinh đóng góp tích cực vào việc hoạch định và thực hiện chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ và đoàn kết quốc tế. Dưới sự chỉ đạo sát sao của Bộ trưởng Nguyễn Duy Trinh, ngoại giao đã trở thành một mặt trận quan trọng, cùng với mặt trận chính trị và quân sự. Những đường lối ngoại giao ghi lại dấu ấn Nguyễn Duy Trinh như: nghệ thuật vừa đánh vừa đàm; phối hợp đấu tranh ngoại giao của hai miền Nam - Bắc và nghệ thuật đàm phán của ngoại giao Việt Nam mà đỉnh cao là việc ký kết Hiệp định Pari về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam năm 1973… đồng chí Nguyễn Duy Trinh đã lãnh đạo ngành ngoại giao hoàn thành xuất sắc những nhiệm vụ chính trị vô cùng quan trọng: đó là tranh thủ được sự ủng hộ to lớn của bạn bè, cộng đồng quốc tế cho sự nghiệp cách mạng của Việt Nam, hình thành một mặt trận nhân dân thế giới ủng hộ cuộc đấu tranh chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam và phản đối chiến tranh xâm lược phi nghĩa.

Tiếp tục cống hiến vì sự nghiệp xây dựng đất nước và công cuộc đổi mới

Sau hai cuộc kháng chiến trường kỳ, đến năm 1975 khi đất nước thống nhất và tiến hành công cuộc tái thiết sau nhiều năm bị chiến tranh tàn phá; trong bối cảnh khó khăn, vừa phải tranh thủ sự hỗ trợ của thế giới và cộng đồng các nước xã hội chủ nghĩa, vừa đấu tranh chống bao vây cấm vận, trên cương vị Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, đồng chí Nguyễn Duy Trinh tiếp tục có những đóng góp lớn trong việc thúc đẩy mở rộng quan hệ ngoại giao của Việt Nam, góp phần nâng cao vị thế của đất nước trên trường quốc tế.

Ngày 21/9/1977, đồng chí Nguyễn Duy Trinh thay mặt Đảng và Nhà nước Việt Nam tham dự Lễ thượng cờ Việt Nam được tổ chức tại trụ sở Liên Hợp Quốc, đánh dấu việc Việt Nam chính thức trở thành thành viên của một tổ chức có tầm ảnh hưởng lớn trên thế giới. Đồng chí cũng đề xuất với Bộ Chính trị chủ trương sớm thiết lập và tăng cường quan hệ với các nước láng giềng ở khu vực với chính sách bốn điểm nổi tiếng(1). Trên cơ sở chính sách 4 điểm, đồng chí đã góp phần thúc đẩy quá trình thiết lập quan hệ ngoại giao với các nước Đông Nam Á còn lại là Thái Lan và Philippin, đồng thời có rất nhiều hoạt động nhằm xây dựng và củng cố mối quan hệ chặt chẽ giữa Việt Nam với nhiều nước khác trong khu vực.

Trên cương vị Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, đồng chí Nguyễn Duy Trinh còn có những đóng góp rất quan trọng trong việc xây dựng ngành ngoại giao của Việt Nam. Để thực hiện nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn mới của cách mạng, đồng chí đã vạch ra phương hướng để xây dựng ngành ngoại giao, đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ của ngành về cả phẩm chất và năng lực, trên cơ sở đó xây dựng quy hoạch cán bộ dài hạn và tiêu chuẩn hóa cán bộ…

Năm 1982, tại Đại hội lần thứ V của Đảng, đồng chí Nguyễn Duy Trinh được phân công là Thường trực Ban Nghiên cứu chiến lược kinh tế - xã hội của Trung ương Đảng và Chính phủ. Trước những bất cập trong cơ chế quản lý kinh tế của đất nước khi chúng ta duy trì quá lâu cơ chế quản lý kinh tế hành chính quan liêu bao cấp gây nên tình trạng trì trệ của nền kinh tế, không kích thích được phát triển sản xuất, ảnh hưởng tiêu cực về tâm lý xã hội, đồng thời ảnh hưởng lớn đến các mặt của đời sống, đồng chí Nguyễn Duy Trinh đã có những ý kiến phát biểu sâu sắc về việc sửa đổi cơ chế quản lý kinh tế, về chính sách phân phối, lưu thông về phân cấp công tác quản lý kinh tế. Dành nhiều tâm huyết nghiên cứu các vấn đề kinh tế, chuẩn bị nội dung các hội nghị bàn về kinh tế của Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị, đồng chí đã kiến nghị về những biện pháp để tháo gỡ khó khăn của nền kinh tế và xóa bỏ cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu bao cấp. Những ý kiến tâm huyết của đồng chí đã đóng góp quan trọng vào những kết luận của Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương, trở thành tiền đề quan trọng cho những chủ trương, đường lối đổi mới của Đảng.

Trong lúc Đảng và đất nước đang rất cần những nhà lãnh đạo có nhiều kinh nghiệm với tinh thần đổi mới và sáng tạo, ngày 20/4/1985, do tuổi cao, bệnh nặng, đồng chí Nguyễn Duy Trinh đã từ trần tại bệnh viện Quân y Hà Nội, hưởng thọ 75 tuổi.

Tấm gương đạo đức sáng ngời 

Có thể nói, trong những năm tháng kháng chiến, thời kỳ hoạt động vô cùng gian khó, thiếu thốn, đồng chí Nguyễn Duy Trinh là một nhà hoạt động cách mạng kiên trung, một lòng tận tụy, tận trung với nước, tận hiếu với dân, sẵn sàng hi sinh bản thân vì nền độc lập của dân tộc, tự do, hạnh phúc của nhân dân, gần dân, gắn bó mật thiết với nhân dân.

Khi cách mạng thành công, Đảng trở thành đảng cầm quyền, trở thành một lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước, đồng chí Nguyễn Duy Trinh lại càng tỏa sáng những phẩm chất đạo đức cách mạng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy, trung với nước, hiếu với dân, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, yêu thương con người, tinh thần quốc tế trong sáng. Dù ở chức vụ cao, đồng chí luôn có lối sống giản dị, thanh bạch, chan hòa, tấm lòng rộng mở, chân tình, thương yêu cán bộ, quý trọng bạn bè, gần gũi nhân dân. Trong công việc, đồng chí không lấy quyền uy áp đặt quan điểm của mình đối với cấp dưới mà thường ôn tồn thuyết phục, luôn phát huy dân chủ, quý trọng mọi tài năng, dùng người đúng việc, không có thành kiến thiên lệch, sẵn sàng giúp đỡ mọi người…

Những công lao to lớn của đồng chí Nguyễn Duy Trinh được Đảng, Nhà nước, nhân dân và bạn bè quốc tế ghi nhận. Đồng chí vinh dự được tặng thưởng Huân chương Sao vàng; Huân chương kháng chiến hạng Nhất; Huân chương kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Nhất và nhiều huân chương, huy chương cao quý khác.

Viết về đồng chí Nguyễn Duy Trinh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp - người đồng chí người bạn thân thiết đã cùng nhau làm việc trong một thời gian dài trong cơ quan lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, khẳng định: “Tấm gương chiến đấu và phẩm chất cách mạng, đức tính khiêm tốn và tình thương yêu chân thành đối với đồng chí, đồng bào của anh đã để lại cho chúng ta nhiều tình cảm tốt đẹp và sâu sắc”(2).

Chú thích

  1. Chính sách bốn điểm bao gồm: Tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau, không xâm lược nhau, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, không để lãnh thổ của mình cho bất cứ nước nào dùng làm căn cứ xâm lược nước khác trong khu vực, thiết lập quan hệ hữu nghị, láng giềng tốt; phát triển hợp tác vì sự nghiệp xây dựng đất nước phồn vinh, vì độc lập dân tộc, hòa bình, trung lập ở Đông Nam Á.
  2. Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Nhớ anh Nguyễn Duy Trinh” in trong Nguyễn Duy Trinh - Hồi ký và tác phẩm, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003, tr.107.

 

Đất và người xứ Nghệ khác:
CEO Nghiêm Tiễn Viễn - chàng trai đam mê công nghệ với Giải Đặc biệt Sáng tạo KH&CN Nghệ An 2020 (27/9/2020)
Đồng chí Trịnh Thuyết - chiến sỹ cộng sản Xô Viết kiên cường, người con ưu tú của quê hương Thanh Chương (11/9/2020)
Lễ hội đón tiếng sấm của dân tộc Ơ Đu (24/8/2020)
Tục làm vía - Tín ngưỡng đặc sắc người Thái (5/8/2020)
Kỷ niệm 90 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh: Đồng chí Trần Thị Liên - Nữ chiến sĩ Xô Viết dũng cảm, kiên cường (31/7/2020)
Cương Quốc công Nguyễn Xí với vùng đất Cửa Lò thời Lê sơ (29/7/2020)
Đồng chí Nguyễn Duy Trinh - Tấm gương người cộng sản kiên trung, suốt đời phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc (29/7/2020)
Đồng chí Trần Thị Liên - Nữ chiến sĩ Xô Viết dũng cảm, kiên cường (22/7/2020)
Làng Phúc Thọ quê hương tôi (8/7/2020)
Đồng chí Lê Mao (1903 - 1931) - Người cộng sản kiên trung, niềm tự hào của nhân dân Nghệ An (8/7/2020)
Nghệ An trấn trong Hoàng Việt địa dư chí (6/7/2020)
Nguyễn Khắc Viện - Một nhà báo lớn của thời đại (6/7/2020)
Văn cúng thiên đài của người xưa (23/6/2020)
Di tích lịch sử quốc gia Đền thờ và Mộ Phùng Phúc Kiều, phường Nghi Thu, thị xã Cửa Lò (23/6/2020)
Đồng chí Lưu Quốc Long được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đào tạo tại Quảng Châu - Trung Quốc (18/6/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Hồ Chí Minh biểu tượng của hòa bình, tình hữu nghị giữa Việt Nam và thế giới - Symbol of peace, friendship Between Vietnam and the world
Giới thiệu sách: Hồ Chí Minh biểu tượng của hòa bình, tình hữu nghị giữa Việt Nam và thế giới - Symbol of peace, friendship Between Vietnam and the world
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 913 | Tất cả: 2,471,975
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp