ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > NON NƯỚC XỨ NGHỆ
Làng Phúc Thọ quê hương tôi
Tin đăng ngày: 8/7/2020 - Xem: 130
 

Đỗ Văn

Làng Phúc Thọ thuộc xã Phúc Thành, huyện Yê Thành, tỉnh Nghệ An, là một làng thuộc vùng trung du miền núi. Ở đây có núi đồi bao bọc, núi Hòn Hương, núi Hòn Nhạn, núi Mũi Thuyền, núi Thung Chè, núi Hòn Giang. Có những dòng khe uốn lượn: Khe Nha Vệ, khe làng Mới, khe Tràng Lậm, khe Mu Cua… Cuộc sống của nhân dân trước đây nghèo khổ, với mo cơm hút quả cả muối, quanh năm lam lũ ruộng đồng, đi rừng hái củi, chặt măng.

Làng Phúc Thọ được hình thành từ cuối thế kỷ 17, phần lớn là người tù làng Diệu Ốc, làng Đức Hậu di cư đến, lúc đầu là viên Yên Sơn, viên Thọ Sơn. Đến năm Bảo Thái (1721) mới thành lập làng Hương Thọ, sau đổi tên là làng Phúc Thọ, có đình làng thường gọi là đình Hương. Đến năm 1925 có trường Tiểu học 3 lớp (Đồng Ấu, lớp Tư, lớp Ba) do nhà phú hữu Lương Đích hiến cho làng, khóa đầu tiên khai giảng vào năm 1926. Hiện nay còn giữ được ngôi đình Hương - di tích lịch sử - văn hóa và ngôi trường cũ (école élémantaire de Giai Lạc).

Làng Phúc Thọ xưa được cấu trúc như một làng phòng thủ. Trước mặt có một bờ lũy dài 800 mét, rộng 50 mét, là mô đất cao như bức tường thành, dọc bò lũy ấy có 3 cổng làng bằng gỗ lim kiên cố (Cổng Yên Trung, Yên Bàu, Nam Chính), dọc bờ lũy có hào người đời gọi là Bàu Thọ, chảy từ vùng Địa Mạch – Tây Hồ - Đông Hồ xuôi về Nam Chính, xuôi Đông Yên chảy xuống Bàu Rằn của xã Hậu Thành đổ về sông Bùng (Diễn Châu). Làng cấu trúc theo thuyết phong thủy. (Tiếc rằng vào đầu thế kỷ XXI, Bàu Thọ đã bị san lấp để làm nhà ở, ngăn cản dòng chảy, ảnh hưởng xấu đến môi trường). Ai đã chỉ đạo xây dựng làng Phúc Thọ cách đây 3-4 trăm năm? Đó là Thượng thư Liêm Quận công Trần Đăng Dinh (1620 - 1691) quê ông ở làng Diệu Ốc nhưng ông là người lập ra làng Hương, tức làng Phúc Thọ, ông có vườn hoa ở núi Hòn Nhạn, ông là thành Hoàng làng. Phủ thờ, nơi thờ cúng ông là Di tích lịch sử văn hóa kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Ở đình Hương có câu ghi ở cột đình “Chính Hòa triệu cơ, Bảo Thái kiến ấp (Năm Chính Hòa xây nền (1680), năm Bảo Thái lạp làng (1721), Minh Mệnh bốc trúc, Khải Định trùng tu (Năm Minh Mệnh bắt đầu xây dựng (1840), năm Khải Định tu sửa lại (1917). Đình Hương là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Ngày trước, làng Phúc Thọ có 7 cây đa cổ thụ to lớn với mấy trăm tuổi, tán rộng xum xuê: 2 cây ở xóm Yên Bàu, 1 cây ở xóm Nam Chính, một cây ở xóm Hồ, 1 cây ở xóm Yên Bắc và 2 cây ở vùng chợ Hương. Đây là nơi dân làng nghỉ ngơi khi đi làm đồng về, là nơi nam nữ tụ tập hò hát, trao tình dưới ánh trăng sao.

Trong cảnh nghèo khó nhưng nhân dân làng Phúc Thọ ham ca hát, vui chơi nhất là trong dịp tết đến xuân về, những đêm trăng thanh gió mát. Có phường hát giặm, hát ví với những ông đồ đi theo để “bẻ chuyện”. Xóm nào cũng có đội hát tuồng mà hay nhất là đội tuồng xóm Yên Trung, xóm Yên Bắc. Làng có nhiều đền, thờ các vị có công với nước với dân: đền Hồ, đền Đệ Tam, đền Tràng Lậm, đền Cây Mít, đền Hòn Giang.

Cách ngày nay vài trăm năm có chàng nho sĩ đặt bài vè ca ngợi cảnh đẹp của làng mà đến bây giờ nhiều người còn nhớ: “Ai về Hương Thọ thì về/ Cái đất Hương Thọ thú quê thanh nhàn/ Cận thủy cận sơn/ Đồng điền cao ráo/ Đồng tiền hạt gạo/ Là của trên tay/ Hoa quả trên cây/ Mùa nào tiết nấy…”

Dấu chân quân lính cụ Nghè Nguyễn Xuân Ôn thời cần vương chống Pháp đã in lên xóm Hố, đồng Thông, hòn Hương, đình Hương, đình Mõ… Làng Phúc Thọ có cụ Trần Văn Huân, đậu cử nhân nhưng không ra làm quan chỉ ở nhà dạy học. Con trai của cụ là ông Trần Văn Khuông, đậu bán phần tú tài thời thuộc Pháp cũng không ra làm quan mà đã tham gia hoạt động cách mạng khi còn học ở trường Thăng Long (Hà Nội) vào những năm 1936-1937. Nhà cụ Huân là nơi qua lại của ông Hồ Bá Kiện, Đặng Thúc Hứa để vận động quyên tiền ủng hộ phong trào Đông Đu, truyền bá văn thơ yêu nước của cụ Phan Bội Châu. Nơi đây cũng là địa điểm họp bí mật để ươm trồng những hạt giống đầu tiên của phong trào cách mạng xã Giai Lạc sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.

Vào những năm 1970 - 1975, thực hiện chủ trương dời dân lên vùng núi, xóm Yên Trung đã dời cả xóm lên vùng Lối Gụ, một số dân ở các xóm Yên Bắc, Yên Bàu, Nam Chính dời lên vùng Thrung Chè, Cây Bùi, Làng Mới, Hòn Giang. Địa giới làng Phúc Thọ xưa được mở rộng.

Núi đồi, khe suối và truyền thống văn hóa đã sản sinh ra một lớp thanh niên có học, sớm tiếp thu ánh sáng chủ nghĩa Mác Lê-nin, ánh sáng của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh. Họ đã cùng với những người nông dân vùng dậy trong cách mạng tháng 8-1945, góp phần củng cố, xây dựng chính quyền non trẻ. Lớp thanh niên có học ấy đã làm rạng danh quê hương.

Có thể kể đến những người tiêu biểu sau đây: Ông Trần Văn Khuông, lão thành cách mạng, Tỉnh ủy viên, Chánh Văn phòng Tỉnh ủy Nghệ An 1948-1949 (đã mất); Trần Văn Phiên, lão thành cách mạng, Chủ tịch ủy ban cách mạng lâm thời xã Giai Lạc năm 1945, Huyện ủy viên, Chánh Văn phòng Huyện ủy Yên Thành cuối 1950 (đã mất); Nguyễn Viết Linh, chủ tịch UBHCKC xã Giai Lạc 1949-1950, ủy viên UBHCKC huyện Yên Thành 1951-1952 (đã mất); Nguyễn Viết Tôn, Trung đội trưởng Vệ quốc quân, hy sinh tháng 8-1946 (liệt sĩ); Lê Thuyết, cán bộ tiền khởi nghĩa, giám đốc đầu tiên Trường Thiếu sinh quân Liên khu 4 năm 1949-1950 (đã mất); Lê Biên, cán bộ tiền khởi nghĩa, cục trưởng kỹ thuật Bộ Quốc phòng, đại tá (đã mất); Phạm Kỷ, cán bộ tiền khởi nghĩa, Vụ trưởng tổ chức Ban Miền Tây C (đã mất); Phạm Chí, cán bộ tiền khởi nghĩa, Huyện ủy viên, Chánh văn phong Huyện ủy Yên Thành 1947 (đã mất); Hà Văn Tải, cán bộ tiền khởi nghĩa, Tỉnh ủy viên, Chánh Văn phòng Tỉnh ủy Nghệ Tĩnh 1979-1988 (nghỉ hưu).

Và lớp kế tiếp: Lê Đình Tường, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Đại học Vinh; Hà Văn Quảng, tham gia 2 khóa huyện ủy, 30 năm là cán bộ lãnh đạo chủ chốt xã Phúc Thành (1976 - 2005), nghỉ hưu; Trần Quốc Toàn, Giám đốc Bảo hiểm xã hội Nghệ An (mới nghỉ hưu); Trần Văn Đại, Phó bí thư huyện ủy Yên Thành 2009 - 2016 nay là Chủ tịch Hội Người Cao tuổi huyện Yên Thành; Nguyễn Viết Hưng, nay là Bí thư huyện ủy Chủ tịch HĐND huyện Yên Thành.

Đất và người xứ Nghệ khác:
CEO Nghiêm Tiễn Viễn - chàng trai đam mê công nghệ với Giải Đặc biệt Sáng tạo KH&CN Nghệ An 2020 (27/9/2020)
Đồng chí Trịnh Thuyết - chiến sỹ cộng sản Xô Viết kiên cường, người con ưu tú của quê hương Thanh Chương (11/9/2020)
Lễ hội đón tiếng sấm của dân tộc Ơ Đu (24/8/2020)
Tục làm vía - Tín ngưỡng đặc sắc người Thái (5/8/2020)
Kỷ niệm 90 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh: Đồng chí Trần Thị Liên - Nữ chiến sĩ Xô Viết dũng cảm, kiên cường (31/7/2020)
Cương Quốc công Nguyễn Xí với vùng đất Cửa Lò thời Lê sơ (29/7/2020)
Đồng chí Nguyễn Duy Trinh - Tấm gương người cộng sản kiên trung, suốt đời phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc (29/7/2020)
Đồng chí Trần Thị Liên - Nữ chiến sĩ Xô Viết dũng cảm, kiên cường (22/7/2020)
Làng Phúc Thọ quê hương tôi (8/7/2020)
Đồng chí Lê Mao (1903 - 1931) - Người cộng sản kiên trung, niềm tự hào của nhân dân Nghệ An (8/7/2020)
Nghệ An trấn trong Hoàng Việt địa dư chí (6/7/2020)
Nguyễn Khắc Viện - Một nhà báo lớn của thời đại (6/7/2020)
Văn cúng thiên đài của người xưa (23/6/2020)
Di tích lịch sử quốc gia Đền thờ và Mộ Phùng Phúc Kiều, phường Nghi Thu, thị xã Cửa Lò (23/6/2020)
Đồng chí Lưu Quốc Long được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đào tạo tại Quảng Châu - Trung Quốc (18/6/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Hồ Chí Minh biểu tượng của hòa bình, tình hữu nghị giữa Việt Nam và thế giới - Symbol of peace, friendship Between Vietnam and the world
Giới thiệu sách: Hồ Chí Minh biểu tượng của hòa bình, tình hữu nghị giữa Việt Nam và thế giới - Symbol of peace, friendship Between Vietnam and the world
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 716 | Tất cả: 2,470,156
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp