ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > CON NGƯỜI XỨ NGHỆ
Nguyễn Khắc Viện - Một nhà báo lớn của thời đại
Tin đăng ngày: 6/7/2020 - Xem: 142
 

Phan Bá Hàm

Upload

Nguyễn Khắc Viện (1913 - 1997) ở làng Gội Vị, xã Sơn Hòa, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, là con cụ Hoàng giáp Nguyễn Khắc Niêm. Học xong trường y, ông sang Pháp tiếp tục học y ở Pari. Sau khi tốt nghiệp bác sĩ thì bị bệnh lao phổi, phải cắt phổi phải, một nửa phổi trái và 7 xương sườn vì lúc đó chưa có thuốc chữa bệnh lao. Các bác sĩ Pháp tiên đoán may ra chỉ có thể sống được một năm, thế mà tự rèn luyện theo phép dưỡng sinh, chủ yếu là tập thở mà sống thêm hơn 40 năm!

Năm 1949 ông vào Đảng Cộng sản Pháp, sau đó làm Tổng thư ký Hội Việt kiều ở Pháp. Năm 1963 về nước làm việc trong Ủy ban văn hóa liên lạc với nước ngoài, giám đốc Nhà xuất bản Ngoại văn và có tham gia viết báo vừa bằng tiếng Pháp vừa bằng tiếng Việt có đến hàng trăm bài. Có nhiều bài rất nổi tiếng.

Có hai loại nhà báo: Tân văn và chính luận. Ông thuộc loại thứ hai. Theo ông, nhà báo ở thời đại này không còn chỉ là người đưa tin mới nhất với những tít lớn mà phải bình luận sâu sắc, phải so sánh đối chiếu xưa và nay, vạch ra con đường tiến triển của sự việc. Đưa một tin chỉ vài dòng, nhà báo giỏi cũng có thể bình luận một vài lời, gợi ra nhiều ý nghĩa cho bạn đọc. Ví dụ năm 1963, Ngô Đình Diệm bị lật đổ, sự sụp đổ đó sẽ đưa tới những gì? Sau khi giải phóng miền Nam, bình luận về cuộc sống ở Sài Gòn, nhiều nhà báo cho là phồn vinh giả tạo dù hàng hóa rất nhiều, rất rẻ. Trái lại ông bình luận rằng phồn vinh đó là có thật nhưng để có sự phồn vinh đó hàng triệu người Việt Nam đã phải chết và bị thương.

Bình luận thời sự cần dẫn giải trên ba bình diện:

 Bình diện chiến thuật, đánh giá tình hình trước mắt trong một thời gian ngắn.

Bình diện lịch sử liên quan đến cả một thời đại. Nhà báo có thể từ tình tiết tưởng là nhỏ rút ra những kết luận quan trọng.

Bình diện chiến lược trong một giai đoạn tương đối dài.

Mỗi nhà báo phải có hồ sơ tư liệu riêng. Đừng bao giờ có những câu lơ lửng kiểu: Báo Mỹ thừa nhận rằng mà không biết lúc nào, ngày nào, ai viết. Tư liệu có thể tích lũy bằng cách cắt hay ghi chép từ báo chí và đi thực tế để nắm chính xác tình hình.

Ông chê một số nhà báo của ta viết bằng “bút gỗ” (ý nói khuôn sáo, vụng về).

Vì sao? Vì số đông anh em không được học những bài văn hay và ông nhiệt tình mách lại với các nhà báo trẻ nếu chưa thật thuộc Kiều, ca dao, Cung oán ngâm khúc, Chinh phụ ngâm, thơ Nguyễn Khuyến, Tú Xương, thơ lãng mạn 1930 - 1945 thì tìm ngay mà đọc mà nghiền ngẫm, ngâm nga vì nghề báo trước hết là nghề văn. Không có dấu ấn của người viết không thể thành bài báo hay. Không có phong cách riêng không thể thành nhà báo. Là một nhà tuyên truyền, ông không bao giờ máy móc giáo điều và không tô hồng mà nói rõ cả ưu, khuyết của đối tượng. Ông có mặt ở khắp các báo trong cao trào đổi mới như Lao động, Tuổi trẻ, Sài Gòn, Văn nghệ,… Ông viết nhiều nhưng không lung tung mà tập trung xung quanh vấn đề dân chủ, vấn đề chống quan liêu, chống tham nhũng, tác hại của bệnh giáo điều. Ông cho rằng dân chủ hóa là một trong những điểm mấu chốt của cao trào đổi mới, không thể nói rằng nước ta đã có một truyền thống dân chủ. Thực ra mấy chữ lấy dân làm gốc biểu hiện tính cộng đồng của dân tộc ta trải qua mấy ngàn năm vua và dân một lòng, vua dựa vào dân để toán thể dân tộc Việt Nam có thể đương đầu với ngoại xâm và thiên tai. Cho nên Đảng nói lấy dân làm gốc nhưng lại nói dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra. Như thế mới biểu hiện được rõ tinh thần dân chủ trong thời đại mới.

Ông đã có nhiều bài báo xuất sắc. Ví dụ báo tiếng Pháp như bài “Đạo Khổng và chủ nghĩa Mác ở Việt Nam” đăng ở Tạp chí          La Pensée (Tư tưởng) ở Pari năm 1963. Báo tiếng Việt như bài “Ngọn lửa anh” ca ngợi lò biôga của anh hùng Trần Chử, trạm y tế xã Quỳnh Giang, Quỳnh Lưu, Nghệ An đăng ở báo “Nhân dân” năm 1988, được Tổng biên tập Hoàng Tùng khen là một bài báo mẫu mực.

 Khi được giao làm sách báo đối ngoại mà đối tượng chính là trí thức phương Tây ông phát hiện ra: ta có một sai lầm là đánh địch mà không biết kẻ địch nói gì, vì không có sách báo của địch. Ông nhờ các bạn ở Pháp giúp cho sách báo phương Tây và yêu cầu biên tập viên phải đọc chu đáo. Ông sáng lập tờ Tạp chí Études Vietnamnienes (Nghiên cứu Việt Nam) viết bằng tiếng Pháp, tiếng Anh, được giới ngoại giao của ta ở nước ngoài đánh giá là tác phẩm giới thiệu Việt Nam tốt nhất, được giới độc giả Nhật Bản đánh giá là đã trình bày một cách tuyệt vời nền văn minh cổ và những thành tựu của Việt Nam. Năm 1970, Nhà xuất bản xã hội Pari tập hợp một số bài báo và tiểu luận của ông in thành sách với nhan đề: “Những kinh nghiệm của Việt Nam” đã được độc giả châu Âu hoan nghênh nhiệt liệt. Tháng 4/1997, ông Viện trở lại Pari nhân dịp Tổng thống Pháp đón Thủ tướng Phạm Văn Đồng sang thăm. Đài vô tuyến truyền hình Pháp đề nghị đưa lên màn hình một cuộc tranh luận giữa ông Viện với các nhà báo Pháp về vấn đề thống nhất nước Việt Nam. Khán giả Pháp rất thích theo dõi những cuộc tranh luận kiểu như thế một mình ông đối chọi với ba nhà báo Pháp.

Trong tranh luận có nhiều câu đối đáp, sau đây là một ví dụ:

Hồi đó, tại sao các ông lại đưa ra hai chính phủ, chính phủ miền Bắc rồi lại chính phủ lâm thời? Bây giờ lại nhập làm một?

Cái chuyện lịch sử vẫn là lịch sử. Lúc Mỹ đánh chiếm Việt Nam một nước bị cắt đôi, vùng này cần xây dựng, vùng kia chưa xây dựng được. Hai vùng ở cách xa nhau, nhiệm vụ khác nhau nên phải có hai tổ chức để thực hiện nhiệm vụ, còn Việt Nam chỉ có một dân tộc, chỉ có một mục đích đấu tranh giành độc lập và thống nhất. Nếu nói về con người thì cả miền Bắc và miền Nam đều công nhận ông Hồ Chí Minh là lãnh tụ tối cao của dân tộc. Nói về quê quán thì ông Phạm Văn Đồng quê ở miền Nam mà ông Nguyễn Cao Kỳ quê lại miền Bắc. Điều đó không khác gì hồi Pháp bị Đức chiếm đóng, vùng phía Nam giao cho Pháp quản lý thành ra có hai vùng. Đức rút đi lại phải nhập làm một. Không có lý do gì Đức đi lại phải lập 2 chính phủ.

Dân Pháp khen “ông nói ở truyền hình nghe rất thú vị” (tự truyện tr.51).

Ngoài viết báo ông còn dịch Truyện Kiều của Nguyễn Du ra tiếng Pháp nhân kỷ niệm 200 năm năm sinh nhà thi hào, vượt xa những bản dịch trước đây. Ông còn làm tuyển tập Văn học Việt Nam 4 tập 2000 trang, Thông sử Việt Nam, Địa lý Việt Nam tất cả đều bằng tiếng Pháp.

Năm 1997, Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam đã ký Quyết định số 1139 KC/CT tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng nhất cho nhà hoạt động văn hóa lớn Nguyễn Khắc Viện vì đã có nhiều công lao đóng góp cho sự nghiệp cách mạng của Đảng của dân tộc ta.

Năm 1992, Viện Hàn lâm Pháp tặng ông giải thưởng lớn về Pháp văn vì đã có công truyền bá tiếng Pháp trong cộng đồng nói tiếng Pháp. Giải này chỉ tặng thưởng cho những ai thật xuất sắc. Từ khi đặt ra giải đến lúc đó chỉ có 7 người được.

Viết báo chỉ là một phần trong sự nghiệp của ông. Nhà báo có thể học được nhiều điều bổ ích trong cách viết của ông.

Tài liệu tham khảo

  1. Tự truyện của Nguyễn Khắc Viện.
  2. Chân dung và kỷ niệm của nhiều tác giả viết về Nguyễn Khắc Viện.
  3. Cả hai đều do NXB KHXH xuất bản năm 2007 - Hà Nội.
Đất và người xứ Nghệ khác:
CEO Nghiêm Tiễn Viễn - chàng trai đam mê công nghệ với Giải Đặc biệt Sáng tạo KH&CN Nghệ An 2020 (27/9/2020)
Đồng chí Trịnh Thuyết - chiến sỹ cộng sản Xô Viết kiên cường, người con ưu tú của quê hương Thanh Chương (11/9/2020)
Lễ hội đón tiếng sấm của dân tộc Ơ Đu (24/8/2020)
Tục làm vía - Tín ngưỡng đặc sắc người Thái (5/8/2020)
Kỷ niệm 90 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh: Đồng chí Trần Thị Liên - Nữ chiến sĩ Xô Viết dũng cảm, kiên cường (31/7/2020)
Cương Quốc công Nguyễn Xí với vùng đất Cửa Lò thời Lê sơ (29/7/2020)
Đồng chí Nguyễn Duy Trinh - Tấm gương người cộng sản kiên trung, suốt đời phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc (29/7/2020)
Đồng chí Trần Thị Liên - Nữ chiến sĩ Xô Viết dũng cảm, kiên cường (22/7/2020)
Làng Phúc Thọ quê hương tôi (8/7/2020)
Đồng chí Lê Mao (1903 - 1931) - Người cộng sản kiên trung, niềm tự hào của nhân dân Nghệ An (8/7/2020)
Nghệ An trấn trong Hoàng Việt địa dư chí (6/7/2020)
Nguyễn Khắc Viện - Một nhà báo lớn của thời đại (6/7/2020)
Văn cúng thiên đài của người xưa (23/6/2020)
Di tích lịch sử quốc gia Đền thờ và Mộ Phùng Phúc Kiều, phường Nghi Thu, thị xã Cửa Lò (23/6/2020)
Đồng chí Lưu Quốc Long được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đào tạo tại Quảng Châu - Trung Quốc (18/6/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Hồ Chí Minh biểu tượng của hòa bình, tình hữu nghị giữa Việt Nam và thế giới - Symbol of peace, friendship Between Vietnam and the world
Giới thiệu sách: Hồ Chí Minh biểu tượng của hòa bình, tình hữu nghị giữa Việt Nam và thế giới - Symbol of peace, friendship Between Vietnam and the world
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,001 | Tất cả: 2,472,063
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp