ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > CON NGƯỜI XỨ NGHỆ
Em là người của Việt Minh tổng Vân Tụ đây
Tin đăng ngày: 7/2/2020 - Xem: 81
 

  Nguyễn Tâm Cẩn

(Hội Văn nghệ dân gian Nghệ An)

Upload

Đình Liên Trì thuộc tổng Vân Tụ nay là xã Liên Thành, huyện Yên Thành, nới gắn với các hoạt động cách mạng

Trần Thị Lục (1920 – 2001) sinh ra trong một gia đình nông dân đông người, có đến chín người con tại làng Liên Trì, tổng Vân Tụ nay là xã Liên Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.  Tuy là con gái nhưng nhờ sáng dạ lại tháo vát nhanh nhẹn, chị vẫn được cha mẹ cho đi học. Những năm đầu học chữ Nho với mấy thầy đồ trong làng, về sau học chữ Quốc ngữ ở trường huyện. Lớn lên ở một vùng quê giàu truyền thống cách mạng, lại chịu ảnh hưởng của phong trào yêu nước ở nhà trường và của em trai con cậu là  Phan Đức Vinh đảng viên năm 1930, người mà từ năm 1936 là Bí thư huyện ủy Yên Thành nên chị đã sớm giác ngộ và tham gia hoạt động cách mạng.

Theo Lịch sử Đảng bộ huyện Yên Thành thì cuối năm 1936, một số cơ sở đảng ở tổng Vân Tụ được khôi phục, chi bộ Liên Trì lúc đó đã có 6 đảng viên, chị Lục và nhiều thanh niên trong làng đã tích cực tham gia hoạt động. Nhờ đó sang năm 1937, sau đại hội Huyện Đảng bộ ở đình Đá Mọc tại làng Ngọc Luật, chị và một số đồng chí khác như Nguyễn Bá Du, Phan Đức Khước… đã được kết nạp vào Đảng, 

Năm 1941 một số cán bộ chủ chốt của cơ quan Xứ ủy  Trung Kỳ và Tòa  soạn báo Cởi Ách của Tỉnh ủy Nghệ An  chuyển về đóng tại làng Liên Trì. Các đồng chí Nguyễn Bá Du, Phan Đức Khước, Đinh Tộ… làm nhiệm vụ bảo vệ, còn  chị Lục được phân  công đi vận động các nhà giàu giúp đỡ lương thực thực phẩm  và bí mật vận chuyển các số báo, giấy tờ công văn đến các cơ sở trong vùng.

Hoạt đông của cơ quan Xứ ủy và Tỉnh ủy đang trên đà phát triển thì đêm  16/8/1941 do sự phản bội của tên Trần Cống , giao thông viên của Xứ ủy, bọn mật thám cùng với lính ở đồn Tràng Kè và đồn Thịnh Đức kéo về bao vây làng Liên Trì. Các đồng chi lãnh đạo Xứ ủy, Tỉnh ủy và Huyện ủy Yên Thành lần lượt bị bắt, tính ra đến 27 người. Chị Lục cùng các đồng chí Nguyễn Bá Du, Phan Đức Khước… cũng nằm trong số đó.

Sau khi bị giam tại nhà lao Vinh gần một tháng, bọn chúng mới đưa ra xét xử. Chị Lục bị kết án 5 năm tù giam và chuyển đi nhà lao Nha Trang. Ở trong tù mặc dù bị tra tấn giã mạn,  chị vẫn một lòng một dạ kiên trung  bất khuất ,không khai nhận  bất cứ hành động nào. Mặt khác là đảng viên trẻ, chị cũng đã tham gia đầy đủ các cuộc đấu tranh của tù nhân do chi bộ nhà tù tổ chức.

Tháng 2 năm 1945 nhân một đợt ân xá,  chị được ra tù và trở về địa phương. Là tù chính trị bị kìm kẹp tra tấn, sức khỏe bị tàn lụi nhưng tin là thời cơ sắp đến chị đã cố gắng liên hệ ngay với Mặt trận Việt Minh huyện Yên Thành và bắt tay vào hoạt động chuẩn bị tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Thời gian này xẩy ra một câu chuyện được nhiều người kể lại.

Cuối tháng 7/1945, công tác chuẩn bị khởi nghĩa của Việt Minh huyện Yên Thành đang trong thời kỳ gấp rút, sôi nổi. Tổng Vân Tụ được chọn làm cơ sở để xây dựng chiến khu cách mạng ở vùng  Ngọc Luật, Quan Chương, Thanh Khê… những làng miền núi giáp đồng bằng có phong trào cách mạng, ở phía tây nam huyện Yên Thành. Đồng chí Chu Văn Biên (sau này là thứ trưởng bộ Nông nghiệp) thay mặt Việt Minh liên tỉnh Nghệ Tĩnh về tổ chức cuộc họp tại nhà thờ họ Lê cũng gần nhà đồng chí Lê Điều, một thành viên trong Ban chấp hành Việt Minh huyện  ở làng Ngọc Luật. Thành phần dự họp gồm có các ông bà trong Ban chấp hành Việt Minh Yên Thành và một số cựu tù chính trị, một số  thanh niên tự vệ nòng cốt các tổng. Khi cuộc họp chuẩn bị bắt đầu, thấy một phụ nữ lạ mặt ngồi ngoài hiên, đồng chí Chu Văn Biên ra lệnh cho một tự vệ cách mạng chú ý theo dõi cô gái ngồi ngoài hiên nhà thờ nếu có dấu hiệu là tay chân của mật thám dò la thì bắt ngay. Đồng chí Phan Đức Vinh ngồi kề bên nghe được liền nói ngay:   

-   Không phải đâu anh ơi, chị Trần Thị Lục , đảng viên mới ở nhà tù Nha Trang về,  mới bổ sung vào Việt Minh  tổng Vân Tụ, vì người có “bụi” (đang có tang) nên không dám vào trong nhà thờ , người bên ta không phải địch đâu anh ạ.

Nghe chuyện, chị Lục cả cười nói ghé vào:

-  Em xin chào “thượng cấp”, em là người của Việt Minh tổng Vân Tụ đây ạ.

Gần một tháng sau, trong đoàn biểu tình của quần chúng Vân Tụ kéo về huyện đường sáng 25/8/1945, ngày khởi nghĩa giành chính quyền ở huyện Yên Thành , người ta thấy có một người con gái hiên ngang cầm lá cờ đỏ sao vàng đi đầu đoàn biểu tình, người ấy là Trần Thị Lục quê ở làng Liên Trì, tổng Vân Tụ.

Tháng 10/ 1945 đồng chí Nguyễn Xuân Linh thay mặt Xứ ủy Trung Kỳ về khôi phục lại Huyện ủy Yên Thành, ban chấp hành  lâm thời gồm ba đồng chí: Phan Đức Vinh, Ngô Xuân Hàm và Trần Thị Lục do đồng chí Phan Đức Vinh làm Bí thư, đồng chí Ngô Xuân Hàm làm chủ tịch huyện lâm thời. Tại Đại hội huyện Đảng bộ tháng 12/1946 tổ chức tại đình Liên Trì,  chị Trần Thị Lục được xếp thứ tư  trong danh sách Ban chấp hành Huyện đảng bộ gồm 9 người.

Nhưng rồi “thuyền theo lái, gái theo chồng”,  năm 1947 chị phải chuyển về  Nghi Lộc, quê chồng và được cử làm công tác mặt trận  phụ trách các đoàn thể quần chúng trong huyện. Sau năm 1954  hòa bình lập lại, chồng chị là ông  Võ Văn Bính  sĩ quan cao cấp quân đội được chuyển sang  làm Giám đốc nông trường Bình Minh ở Hà Nam và 5 năm sau ông lại chuyển ra Hà Nội làm việc ở bộ Nông trường . Ra Hà Nội bà Lục được phân về làm việc ở trường Đại học Bách khoa Hà Nội.

Ở đây, bà  đã nhiều khóa tham gia Ban chấp hành Đảng bộ nhà trường  và được bổ nhiệm làm  Phó phòng, rồi Trưởng phòng Quản trị nhà trường , thời gian sau bà còn kiêm cả Phó chủ tịch công đoàn nhà trường. Bà đã đảm nhiệm chức vụ trưởng phòng trong  một thời gian dài  cho đến lúc nghỉ hưu và nổi tiếng là người liêm khiết , chí công vô tư.  Nghe nói  khi được phân mua hàng hóa cung cấp bà thường nhường cho người khác. Lần cuối cùng lúc bà sắp nghỉ hưu, được phân một chiếc xe Thống nhất, tổ trưởng công đoàn phải tuyên bố trước mọi người là lần này chỉ giành cho Trưởng phòng, không phân cho ai cả, ông còn nói vui: “Nếu chị Lục không nhận, chúng tôi sẽ trả phiếu về phòng Thương nghiệp quận,”, bà mới chịu nhận. Có lần được đề nghị nâng lương bà nói:

-  Với mức lương hiện nay tôi thấy đã đủ sống. Suất nâng lương  này xin nhường cho các thầy là cán bộ giảng dạy, tôi thấy ở dưới các khoa nhiều thầy cô còn khó khăn lắm.

Chuyện một nữ cán bộ luôn sống liêm khiết, từ chối cả việc nâng lương …được truyền tụng ở Hà Nội, không chỉ ở trường Đại học Bách khoa mà cả.trong cộng đồng người Nghệ An sinh sống ở thủ đô thời đó.

Ở quê hương Liên Thành người dân cũng kể nhiều chuyện về bà. Đó là những chuyện nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn, nhất là diễn ra vào những năm đầu  thập kỷ 80 của thế kỷ trước, khi mà đất nước mới trải qua cuộc chiến tranh Biên giới phía Bắc, đang  bị cấm vận, nền kinh tế đất nước còn rất khó khăn, hàng hóa khan hiếm, phần lớn là phân phối…. Cứ mỗi lần về quê  có đồng tiền đem về , trừ tiền tàu xe đi về, còn lại là bà đưa hết cho những người ở nhà . Khi thì cho họ này tiền xây lăng mộ, họ khác tiền sửa chữa nhà thờ, có nơi như trường cấp 1, trường cấp 2 là tiền thưởng cho học sinh nghèo vượt khó học giỏi…. Có lần vào thăm Trạm xá xã, thấy mấy ông bà già đau yếu, thuốc thang thiếu thốn, nhiều người  phải trải chiếu nằm giữa nền đất , bà cầm tay hỏi chuyện từng người … và  xúc động ứa nước mắt, rồi có mấy đồng tiền trong túi bà phát cả cho họ, đến nỗi lúc ra đi con cháu phải đi mượn tiền tàu xe cho bà.  Từ Trạm xá ra về,  bà bảo chị Phan Thị Hải , y sĩ trạm trưởng:

-  Cháu mua thêm cho trạm xá 4 cái giường , tháng sau về O sẽ trả tiền.

Một lần khác vào thăm nhà trẻ đội 3 . Đứng nói chuyện với mấy chị giữ trẻ ở đây bà biết nhà trẻ đang rất cần 2 cái xoong, 1 cái xô đựng nước, 1 cái phích, 2 cái chậu,và mấy cái khăn tay…  Thế rồi ngay trong ngày, bà đã đến cửa hàng Thương nghiệp huyện xin mua và tặng nhà trẻ đủ các thứ trên.  Vừa mới đi ra ,lại  gặp ông Nguyễn Bá Trứ, Chủ nhiệm hợp tác xã  nông nghiệp. Ông Trứ cảm ơn và cho biết là nhà trẻ ở cả 14 đội trong xã tình hình đều như thế cả.  Bà hứa là trong những lần về tới sẽ tiếp tục cấp phát cho các nhà trẻ còn lại. Thế rồi bằng cách vừa kết hợp mua ở các chợ Hà Nội đem về, vừa xin mua ở các cửa hàng Thương nghiệp huyện, bà đã thực hiện đúng lời hứa chỉ trong vòng hơn một năm. .

Bà Trần Thị Lục là cán bộ lão thành cách mạng  và cũng đã có quá trình công tác  hàng chục năm ở địa phương và trường đại học Bách khoa Hà Nội nhưng gần như suốt cuộc đời bà chỉ nghĩ đến phục vụ và làm việc thiện.  Có thể chồng bà là một cán bộ cao cấp vì  trước lúc nghỉ hưu ông là Vụ trưởng vụ Kế hoạch bộ Nông trường và con cái ông bà cũng có công ăn việc làm ổn định, nghĩa là đời sống vật chất đối với bà không hề túng thiếu … Nhưng điểm nổi bật ở bà là tấm lòng , là luôn “mình vì mọi người”, sống hết lòng vì cộng đồng, một phẩm chất đáng quý ở một cựu tù chính trị.

 

 

 

Đất và người xứ Nghệ khác:
Hai thập kỷ người Nghệ chinh phục Giải thưởng Sử học Phạm Thận Duật (2000 - 2019) (31/3/2020)
Bà Quận chú - Vị tổ sư của nghề bện võng Hoàng La (26/3/2020)
Lịch sử và kiến trúc đền Chín Gian ở Quế Phong (25/3/2020)
Đền Thần trù Hồng Long và các sắc phong thần (25/3/2020)
Lê Đông - người thổi hồn rượu men lá đồng bào Thái Con Cuông (24/3/2020)
Cuộc đời và sự nghiệp của Liêu quận công Nguyễn Cảnh Quế (19/3/2020)
Kỷ niệm 990 danh xưng Nghệ An: Uy Minh Vương Lý Nhật Quang - Tri châu Nghệ An (6/3/2020)
Nguyễn Thị Tích - Người được Bác Hồ tin cậy (25/2/2020)
Tiến sĩ Phan Nhân Tường (25/2/2020)
Trang phục truyền thống của phụ nữ Thái (24/2/2020)
Sát Hải đại vương Hoàng Tá Thốn (10/2/2020)
Em là người của Việt Minh tổng Vân Tụ đây (7/2/2020)
Hoàng đế Quang Trung - Nguyễn Huệ với sự nghiệp thống nhất đất nước (6/2/2020)
Điệu hát "Tơm đám cưới" của người Khơ Mú (6/2/2020)
Kỳ thú Con Cuông (21/1/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
 Cùng tìm hiểu văn hóa cổ truyền dân tộc Thổ ở Nghệ An
Cùng tìm hiểu văn hóa cổ truyền dân tộc Thổ ở Nghệ An
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 967 | Tất cả: 2,156,115
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp