ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > NON NƯỚC XỨ NGHỆ
Xứ Nghệ - Miền Cối Kê của đất nước
Tin đăng ngày: 21/1/2020 - Xem: 166
 

Phan Hữu Thịnh

Năm Nhâm Ngọ (1282), giặc Nguyên Mông đang ráo riết chuẩn bị 50 vạn quân, lấy cớ mượn đường đi đánh Chiêm Thành hòng xâm chiếm nước ta. Trước hiểm họa ấy, triều đình nhà Trần triệu tập hội nghị Bình Than gồm các vương hầu, tướng soái cao cấp để bàn định phương án kháng chiến. Vua Trần Nhân Tông gõ gươm vào mạn thuyền tuyên bố một câu ngàn năm còn đó:

Cối Kê cựu sự quân tu ký

Hoan Diễn do tồn thập vạn binh

Dịch:             

Chuyện cũ Cối Kê các ngươi cần nhớ

Hoan Diễn đang còn mười vạn binh

Ở đây ta thấy minh quân Trần Nhân Tông đã cho Hoan Diễn (xứ Nghệ) của Việt Nam như Cối Kê của Trung Quốc.

Vậy Cối Kê là gì?

Theo tác phẩm Đông Chu liệt quốc, Cối Kê là một xứ miền núi của tỉnh Triết Giang, Trung Quốc. Thời Chiến quốc cách đây hai ngàn năm trăm năm, vua Câu Tiễn nước Việt bị thua trận đối với vua Phù Sai nước Ngô nên phải chịu khổ, chịu nhục sang nước Ngô hầu hạ Phù Sai. Tuy nhiên vẫn ngầm lưu mưu thần Văn Chủng ở lại để xây dựng lực lượng ở Cối Kê. Nhờ đó mà đánh thắng trở lại quân Ngô giết được Phù Sai.

Bằng những cứ liệu dọc theo chiều dài lịch sử của đất nước, chúng ta hãy chứng minh Hoan Diễn - xứ Nghệ là đất “Cối Kê” như thế nào?

Năm Nhâm Tuất - 2879 trước công nguyên, Kinh Dương Vương vâng ngọc chỉ về núi Nam Miên lập đô ở xứ Nghệ. Vua đi thuyền vào Cửa Hội thấy vùng núi Hồng Lĩnh địa thế hiểm trở, phong cảnh hùng vĩ nên dời đô vào đó. Vua cho xây cung điện ở chân núi Thiên tượng (voi trời). Vùng này ngày nay thuộc xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc. Về sau ở đây còn lưu truyền câu “Hoan Châu thắng địa kiến lập đô thành”.

Năm -179 trước công nguyên, thục An Dương Vương bị thua không chạy lên miền Tây, không chạy xuống vùng biển mà lại chạy vào xứ Nghệ. Vì sao vậy? Phải chăng muốn dựa vào căn cứ “Cối Kê” này để mong cứu “cơ đồ” nhưng tiếc thay không kịp nữa mà chỉ kịp ngoái tay chém chết con gái mình đã “nỏ thần vô ý trao tay giặc” trước khi tuẫn quốc.

Năm 43 sau khi đánh thắng Hai Bà Trưng, Mã Viện dựng cột đồng với lời rủa ngu xuẩn: “Đồng trụ chiết Giao Chỉ diệt” (cột đồng mà gãy thì quận Giao Chỉ sẽ bị diệt), “Cột đồng Đồng Hán tìm đâu thấy”, ở đâu nhỉ? Ở đây: “Một trong số những cù lao của xứ cổ An Tĩnh mà trên đỉnh núi cao là núi Đồng Trụ, viên tướng Tàu Mã Viện đã lập đồn vào kỷ nguyên thứ nhất” (Le Vieux An Tĩnh (An Tĩnh cổ lục) của Hippolite Le Breton. Vì sao lại ở đây? Câu hỏi không cần giải đáp.

Qua ban sử liệu chúng ta thấy, ngay từ thuở “tinh mơ” của đất nước, vị trí “Cối Kê” xứ Nghệ đã có tầm chiến lược đối với đất nước như thế nào rồi.

Xin dẫn tiếp:

Xứ Nghệ phải gánh một sứ mệnh được giao phó là phên dậu phía Nam của đất nước: cuộc tranh chấp của hai nước Đại Việt và Chiêm Thành tính ra có đến 43 lần xung đột mà phần lớn diễn ra trên lĩnh địa “Cối Kê xứ Nghệ”.

Trong thời Bắc thuộc từ năm -257 đến năm 938, người Hoan Diễn đã mang gươm đi theo Bà Triệu, Mai Hắc Đế để mong lấy lại giang san, cuối cùng vào năm 938 đã phò Ngô Vương Quyền đánh thắng giặc Nam Hán thu hồi được non sông đất nước.

Thời nhà Trần, không chỉ “thập vạn binh” mà toàn dân xứ Nghệ đã đổ bao nhiêu xương máu để góp phần ngăn chặn đánh thắng ba cuộc xâm lăng của giặc Nguyên Mông.

Về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, đức Lê Thái Tổ dấy nghĩa từ năm 1418, cứ luẩn quẩn mãi ở vùng rừng núi Thanh Hóa, sau theo mưu kế của tướng Nguyễn Chích, đến năm 1424 đã chuyển toàn bộ lực lượng vào Hoan Diễn, từ đó mà chỉ 4 năm sau đã đánh đuổi được giặc Minh giành lại chủ quyền cho đất nước.

Tham gia đại phá quân Thanh xâm lược.

Vào năm 1788, nhà Mãn Thanh huy động 20 vạn quân chia làm 4 đạo tiến vào nước ta và đã chiếm được Thăng Long. Nhận được tin Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế vào ngày 21/12/1788, một ngày sau từ Phú Xuân Hoàng đế Quang Trung thống lĩnh đại quân tiến ra Bắc. Ông dừng quân lại ở Nghệ An hơn 10 ngày để bổ sung lực lượng. Hàng vạn thanh niên xứ Nghệ hăng hái tham gia nhập nghĩa quân nên đã góp phần đắc lực quét sạch 20 vạn quân xâm lược chỉ sau 5 ngày.

Trong công cuộc chống xâm lược của “hai đế quốc to” là Pháp và Mỹ.

Xin điểm một số sự kiện lịch sử tiêu biểu:

Từ năm 1861, được phép tiến sĩ Văn Đức Giai người Nghệ An đã chiêu mộ được 200 nghĩa dũng quân người Nghệ Tĩnh rồi cùng người đồng hương Nguyễn Thụ vượt biển “Nam tiến” vào Gia Định. Nghĩa dũng quân đã phối hợp với quân của triều đình lập được nhiều chiến công. Sau Văn Đức Giai được lệnh trở ra còn nghĩa dũng quân ở lại mãi mãi. Vì thế nhiều năm về sau ở hai tỉnh Nghệ Tĩnh, sớm sớm chiều chiều còn vẳng lên lời ru da diết nhớ thương đượm tình nước non:

À ơi, khi mô dẹp hết giặc Tây

Yên Thành Gia Định chàng nay mới về

Tiếp đó vào năm 1864, Hoàng giáp thượng thư Trương Quốc Dũng người Hà Tĩnh và tiến sĩ Tuyên phủ sứ Văn Đức Giai được cử đi dẹp loạn Tạ Văn Phụng tay sai của giặc Pháp ở Quảng Yên. Vì quân lực thua kém, hai vị chỉ huy đã hi sinh anh dũng.

Tháng 8 năm 1885 giặc Pháp chiếm Nghệ Tĩnh. Lập tức hàng loạt cuộc khởi nghĩa Cần Vương đã nổ ra trên “xứ Cối Kê” này. Ở Thanh Chương có Hoàng Giáp Nguyễn Hữu Chính; ở Anh Sơn có tiến sĩ Nguyễn Thành; ở Nghi Lộc có tiến sĩ Đinh Văn Chấp; ở Diễn Châu có tiến sĩ Nguyễn Xuân Ôn; ở Yên Thành có phó bảng Lê Doãn Nhã; ở Qùy Châu có tiến sĩ Dương Thúc Hạp và giải nguyên Dương Quế Phổ.v.v… Cuộc khởi nghĩa ở Hương Khê - Hà Tĩnh của Đình nguyên Phan Đình Phùng là oanh liệt nhất, kéo dài nhất khiến cho giặc Pháp điêu đứng.

 Khi các cuộc khởi nghĩa ở Nghệ Tĩnh bị thất bại, các sĩ phu ở Nghệ Tĩnh còn sống sót hoặc chạy ra Yên Thế tham gia cuộc khởi nghĩa của Hoàng Hoa Thám hoặc sang Xiêm tham gia phong trào “thập niên sinh tụ, thập niên giáo huấn” do cụ Đặng Thúc Hứa chủ trì ở đây.

Tiếp theo là cuộc vận động cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Đó là phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930-1931 và các phong trào đấu tranh cách mạng khác cho đến cuộc khởi nghĩa tháng 8/1945 thành công.

Trong kháng chiến 9 năm chống Pháp, giặc Pháp không dám đánh chiếm đất Cối Kê này. Tuy nhiên nhân dân Nghệ Tĩnh đã đóng góp nhiều máu xương và tài sản cho kháng chiến qua đó đã xuất hiện những anh hùng lừng danh: Cù Chính Lan, Nguyễn Quốc Trị, Phan Đình Giót, Hoàng Hanh.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ kéo dài đằng đẵng 21 năm, dân “đất Cối Kê” đã cống hiến hết mình. Trên chiến trường miền Nam, lính Nghệ Tĩnh chiến đấu kiên cường, đánh thắng được những đội quân nước ngoài đánh thuê hung hãn nhất. Còn ở hậu phương “anh hùng đâu phải đám mày râu” mà xuất hiện những 10 cô gái anh hùng ở Ngã ba Đồng Lộc, 12 cô gái anh hùng ở Truông Bồn, một “o du kích nhỏ dương cao súng”.v.v.. Xứ Nghệ cống hiến cho đất nước một nhân vật lỗi lạc nhất trong thời kỳ đấu tranh cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo là Lãnh tụ Hồ Chí Minh, vị “anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa kiệt xuất của Việt Nam”.

Vậy đến nay chúng ta có thể khiêm tốn nhưng tự hào nói rằng: nhân dân ở xứ Cối Kê - Hoan Diễn đã cống hiến cho đất nước được như vậy.

Xin giới thiệu một nhân vật lịch sử đã ngẫu nhiên mà cũng khá lý thú đóng vai trò làm gạch nối cho hai miền Cối Kê của Trung Quốc và Việt Nam, đó là Hồ Hưng Dật.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư của Ngô Sĩ Liên, Hồ Hưng Dật đậu trạng nguyên, người Triết Giang được cử sang làm thái thú Châu Diễn vào thời Hậu Hán, Ngũ Quý (907-960) vào khoảng năm 930. Làm quan một thời gian ngắn, ông lui về làm trại chủ ở thôn Bào Đột, nay thuộc xã Quỳnh Lâm, Quỳnh Lưu, Nghệ An. Do có quen biết với Thứ sử Hoan Châu Đinh Công Trứ (cha Đinh Bộ Lĩnh) nên khoảng năm 965, Đinh Bộ Lĩnh vào Châu Diễn tuyển quân đã đến gặp ông để tham khảo kế sách dẹp loạn sứ quân. Trước khi chia tay Hồ Hưng Dật giơ kiếm lên thề “Vạn đại vì dân” (vạn đời làm dân hay vạn đời vì dân).

Hồ Hưng Dật là thủy tổ của Hồ đại tộc nên gia phả họ Hồ ghi rõ: “Châu trung Hồ tính giai kỳ miêu duệ” (người họ Hồ trong châu này đều là con cháu ông).

Con cháu Hồ Hưng Dật ngày càng đông đúc, sinh sống hầu khắp các tỉnh trong cả nước, trong đó có những nhân vật nổi tiếng như trạng nguyên Hồ Tông Thốc “anh hùng di hận ký thiên niên” (anh hùng để hận lại nghìn thu) Hồ Qúy Ly, Giám quân tả thành dực, Đại tri thức lộ Diễn Châu Hồ Cương (Hồ Hồng). Bảng nhãn, Tham tụng (tể tướng) Duệ quân công Hồ Sỹ Dương, Hoàng Giáp thượng thư Quỳnh quận công Hồ Phi Tích, Tiến sĩ thọ mai Hồ Sĩ Tân, Hoàng giáp, Đốc phủ sứ Đốc quận công Hồ Sĩ Đống, Hồ Thơm, Nguyễn Huệ, thi sĩ Hồ Xuân Hương, Tiến sĩ Hồ Sĩ Tuần, Thượng thư Hồ Trọng Định, Thái tử thiếu bảo, Thượng thư Hồ Đắc Trung, Danh nho uyên bác Hồ Phi Huyền, Chí sĩ yêu nước Hồ Học Lãm, Nhà tiền bối lãnh đạo tiêu biểu Hồ Tùng Mậu, Tiến sĩ Hồ Đắc Điềm, Giáo sư Hồ Đắc Di, Ủy viên Bộ Chính trị Hồ Đức Việt...

Đất và người xứ Nghệ khác:
Hai thập kỷ người Nghệ chinh phục Giải thưởng Sử học Phạm Thận Duật (2000 - 2019) (31/3/2020)
Bà Quận chú - Vị tổ sư của nghề bện võng Hoàng La (26/3/2020)
Lịch sử và kiến trúc đền Chín Gian ở Quế Phong (25/3/2020)
Đền Thần trù Hồng Long và các sắc phong thần (25/3/2020)
Lê Đông - người thổi hồn rượu men lá đồng bào Thái Con Cuông (24/3/2020)
Cuộc đời và sự nghiệp của Liêu quận công Nguyễn Cảnh Quế (19/3/2020)
Kỷ niệm 990 danh xưng Nghệ An: Uy Minh Vương Lý Nhật Quang - Tri châu Nghệ An (6/3/2020)
Nguyễn Thị Tích - Người được Bác Hồ tin cậy (25/2/2020)
Tiến sĩ Phan Nhân Tường (25/2/2020)
Trang phục truyền thống của phụ nữ Thái (24/2/2020)
Sát Hải đại vương Hoàng Tá Thốn (10/2/2020)
Em là người của Việt Minh tổng Vân Tụ đây (7/2/2020)
Hoàng đế Quang Trung - Nguyễn Huệ với sự nghiệp thống nhất đất nước (6/2/2020)
Điệu hát "Tơm đám cưới" của người Khơ Mú (6/2/2020)
Kỳ thú Con Cuông (21/1/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
 Cùng tìm hiểu văn hóa cổ truyền dân tộc Thổ ở Nghệ An
Cùng tìm hiểu văn hóa cổ truyền dân tộc Thổ ở Nghệ An
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 170 | Tất cả: 2,161,357
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp