ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > KHÁM PHÁ XỨ NGHỆ AN
Bảo tồn Võ thuật cổ truyền Xứ Nghệ
Tin đăng ngày: 21/1/2020 - Xem: 220
 

Hồ Dương Cầm - Nguyễn Công Minh

Võ thuật - nhìn từ cội nguồn, gốc rễ

Trong lịch sử, Nghệ An là tiền đồn, là hậu phương, là căn cứ quân sự của nhiều cuộc kháng chiến giữ nước. Võ thuật là sức mạnh, là sự mưu trí dũng cảm giúp người dân xứ Nghệ khởi nghĩa chống lại nhà Đường, xây thành Vạn An và tôn Mai Thúc Loan làm Hoàng đế. Thời nhà Lý, Nghệ An là phên dậu của nhà nước Đại Việt, nhờ có công chăm lo vỗ về của Uy Minh Vương Lý Nhật Quang mà đất đai được khai phá, dân tình no ấm, không chỉ ngăn chặn được giặc ngoài mà còn là điểm tựa quan trọng cho sự phát triển của đất nước. Thời nhà Trần, xứ Nghệ là hậu cứ quan trọng, đóng góp nhiều sức người, sức của cho ba lần đánh đuổi giặc Nguyên Mông ở phương Bắc và là tiền đồn ngăn chặn giặc phương Nam, mở mang bờ cõi; là điểm tựa vững chắc cho các triều đại. Chẳng thế mà vua Trần Nhân Tông từng thốt lên đầy tự hào và tin tưởng về sự trung dũng của con người xứ Nghệ khi nhà vua đang ở trên chiến thuyền lui về bến Vạn Kiếp trước sự tấn công ồ ạt của giặc Nguyên Mông:

“Cối Kê cựu sự quân tu ký

Hoan Diễn do tồn thập vạn binh”.

Dịch nghĩa:

Cối Kê, việc cũ ngươi nên nhớ

Hoan, Diễn ta còn chục vạn quân.

Nghệ An cũng là chiến địa của nhà Hồ và nhà hậu Trần chống giặc Minh xâm lược. Riêng thời Hoàng đế Quang Trung, nghĩa quân được chiêu mộ tại trấn Nghệ An là đội trung quân anh dũng, thiện chiến, không quản hiểm nguy, xông pha mũi tên hòn đạn, lập công báo quốc, góp phần quan trọng vào chiến thắng lừng lẫy đánh tan 20 vạn quân Thanh xâm lược trong trận Ngọc Hồi - Đống Đa.

Lịch sử còn ghi, Nghệ An là vùng đất tụ hội của nhiều dòng họ nổi danh về võ học. Đó là: dòng họ Hồ, tổ tiên của Tây Sơn tam kiệt (Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ); dòng họ Đinh Bạt có Đinh Bạt Tụy, là đại võ tướng, Khai Quốc công thần thời Lê Trung Hưng; dòng họ Trương có Trương Văn Hiến, đại công thần trung liệt, là thầy dạy cả văn lẫn võ cho ba anh em nhà Tây Sơn và một số võ tướng, võ quan lừng danh của Vương triều Tây Sơn; dòng họ Nguyễn Sĩ (có Nguyễn Sĩ Sách); dòng họ Đậu có Đậu Yên, Đậu Khâm, hai danh tướng giỏi võ nghệ đã trực tiếp chỉ huy nghĩa binh đánh hạ đồn Ngọc Hồi, mở đường cho đại quân tiến vào giải phóng Thăng Long; rồi dòng họ Phan, dòng họ Võ, dòng họ Ngô Xuân...

Là một người con ưu tú của dòng họ Ngô Xuân, qua sự “chân truyền” của chính người cha và các bậc cao nhân về võ học xứ Nghệ, cộng với khả năng “đặc biệt” thiên bẩm, nên võ sư Ngô Xuân Bính đã khôi phục, hệ thống lại được khá đầy đủ “gia tài vô giá” của môn võ cổ truyền mang đậm tính dân gian - làng, xã. Đó là võ Nhất Nam! Môn võ này được “công bố”, biểu diễn lần đầu tiên vào đầu những năm 1980 của thế kỉ 20 tại Văn miếu Quốc Tử Giám - Hà Nội. Nhất Nam được đặt tên với hàm ý cùng vun vén về cội nguồn dưới bầu trời nước Nam. Theo lý giải của Chưởng môn Ngô Xuân Bính thì: Chữ “Nhất” ấy có nghĩa là quy tụ, là thống nhất bầu đoàn võ thuật của xứ Thanh - Nghệ. Còn nếu xét tự xa xưa thì môn võ này chỉ có một cái tên chung. Đó là Võ Hét. “Hét”,  “Thét” đều là những từ diễn tả đặc điểm phong thổ, khí hậu, tức: “thổ khí tất khai thanh” - bật ra thành tiếng! Dòng võ “Hét” này chứa đựng những điểm riêng biệt về quyền, cước, về binh khí, về tâm pháp đặc thù định hướng phương pháp tập luyện hiệu quả theo những yếu lý của nó. Tài liệu môn phái võ Nhất Nam viết về phần Tâm pháp rằng:

- Học lấy tinh, không cần nhiều

- Hiểu cần nhiều, nhưng luyện ít

- Học lõi không học vỏ, học vỏ để chứa lõi

- Giác đầu thành tay, thành chân

Đây chính là “cái riêng” - nét độc đáo trong quan niệm tập luyện, quá trình lĩnh hội của bất kì ai khi gia nhập môn phái võ cổ truyền Nhất Nam. Sau gần 40 năm “ra mắt” giữa làng võ thủ đô, cùng sự miệt mài truyền bá của các võ sư Ngô Xuân Bính, Ngô Xuân Vỹ, Trần Phú Cử, và sau này là sự đóng góp tâm sức của võ sư Nguyễn Công Minh, Trần Hà, môn phái võ Nhất Nam đã có sự phát triển rộng rãi và lớn mạnh ở các quốc gia châu Âu như: Nga, Bê La Rút, Lít Va, Ucraina, Ba Lan, Tiệp Khắc, Bungari, Pháp, Đức…

Upload

Khung vận công - một trong những kĩ thuật nền tảng của phái võ Nhất Nam (nguồn: Đài PT-Th Nghệ An)

Tinh thần võ học và định hướng phát triển

Ý thức được tầm quan trọng của việc gìn giữ, phát triển võ cổ truyền như một loại hình văn hóa phi vật thể đã “hội tụ” tinh thần, ý chí quật cường, nghệ thuật đánh giặc của cha ông, đầu năm 2017, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành QĐ thành lập Hội Võ thuật Cổ truyền, với tôn chỉ mục đích hết sức rõ ràng.

Do đó, để việc bảo tồn và phát triển nền võ học xứ Nghệ có hiệu quả, những bước đi đầu tiên đã được định hình. Đó là việc mở rộng các câu lạc bộ võ cổ truyền tại các huyện, thị, thành (đến nay đã có hàng chục võ đường, CLB võ cổ truyền hoạt động);  tổ chức thành công các giải thi đấu võ thuật cổ truyền cấp tỉnh mở rộng. Điều này đã kịp thời động viên, khích lệ những người yêu thích võ thuật, khơi dậy phong trào tập luyện võ thuật, rèn luyện sức khỏe, khả năng tự vệ, tu dưỡng nhân cách sống trong thời đại mở rộng và hòa nhập với thế giới.

Hội Võ thuật cổ truyền đã, đang và sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan quản lý văn hóa các cấp, tìm hiểu truyền thống võ thuật của những địa phương có thế mạnh, đặc biệt là tìm hiểu về nguồn cội nơi đã phát sinh những dòng họ lớn có truyền thống võ học đóng góp sức người, sức của cho quê hương, cho đất nước trong các cuộc đấu tranh dựng nước và giữ nước như: Nam Đàn, Hưng Nguyên, Nghi Lộc, Thanh Chương, Diễn Châu, Quỳnh Lưu, Con Cuông, Nghĩa Đàn, Quỳ Hợp, Quế Phong... Từ đây, Hội sẽ kết nối với ban quản lý các khu di tích, đền thờ các vị Hoàng đế, các vị danh thần, võ tướng được nhân dân tôn kính thờ tự để tìm hiểu, kêu gọi, động viên xây dựng lại các nghi lễ biểu diễn võ thuật trong các lễ hội truyền thống. Việc này cần có sự chung tay của các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, đặc biệt là cần sự góp sức, tham gia cùng tập luyện từ nội tộc những “NGƯỜI” đang được thờ tự, kết hợp với nhân dân ngay tại địa phương thì mới có được tính uy nghiêm, tính bền vững!

Về văn hóa, kiến trúc tâm linh, xứ Nghệ hiện có hơn một nghìn khu đền thờ, đình làng, miếu mạo, di tích lịch sử, chủ yếu thờ tự những người có công với làng quê, với tổ quốc trong công cuộc dựng nước và giữ nước. Hiển nhiên, những người đã được tôn kính, thờ tự phần lớn đều là những người yêu nước, có tài trí cao, giỏi võ nghệ. Bên cạnh “Tứ Linh” đền thiêng xứ Nghệ: “Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng”, ngoài đền Cờn thờ tứ vị thánh linh, là những nữ thần bảo vệ và phù hộ cho dân chúng, thì ba đền thờ còn lại đều thờ những bậc tướng quân trung dũng, văn võ song toàn, yêu nước thương dân như: Uy Minh Vương Lý Nhật Quang, Tướng quân Phan Đà, Đại vương tướng quân Lê Khôi. Vì vậy, việc xây dựng lại các phong trào tập luyện võ thuật cổ truyền và phục dựng lại các hoạt động văn hóa võ thuật trong các lễ hội lớn ở các địa phương để tưởng nhớ công lao to lớn của các bậc tiền nhân là vô cùng cần thiết.

Upload

Biểu diễn quyền tại Lễ khai mạc giải Cúp vô địch võ cổ truyền Nghệ An, lần thứ I (nguồn: Đài PT-Th Nghệ An)

Bắc “nhịp cầu” nối truyền thống với đương đại

Có thể nói, nền võ học cổ truyền của mỗi dân tộc không chỉ là sắc thái văn hóa riêng  trong nền văn hóa của mỗi quốc gia, mà đó còn là sức mạnh đến từ cội rễ; là “nguồn sinh khí” tu thân và nuôi dưỡng tinh thần Việt. Dù rằng, chặng đường bảo tồn và phát triển võ cổ truyền Việt Nam nói chung và xứ Nghệ nói riêng trong “thế giới phẳng” hiện nay sẽ còn gặp nhiều khó khăn, thách thức trước những cám dỗ đời thường về vật chất, những tác động xấu đến từ những luận điệu xuyên tạc về tiến trình lịch sử của nước nhà; từ những giáo phái tuyên truyền những bài tập nâng cao một phần sức khỏe nhưng tinh thần thì quay lưng lại với truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Upload

Kỹ thuật đối luyện võ cổ truyền Việt Nam (nguồn: Đài PT-Th Nghệ An)

Để  góp phần bảo tồn tinh hoa võ thuật cổ truyền Việt Nam, Hội Võ thuật Cổ truyền Nghệ An hiện đang đưa vào giới thiệu, giảng dạy các bài quyền quy định của Liên đoàn Võ cổ truyền Việt Nam tại nhiều võ đường, CLB, trường học. Về việc thực hiện nhiệm vụ bảo tồn và phát triển nền võ học cổ truyền của xứ Nghệ, giữ gìn bản sắc võ học mang tính vùng miền, thì cần phải có sự vào cuộc của các cấp chính quyền, ban ngành hữu quan như: tạo điều kiện về địa điểm, trụ sở hoạt động, giúp đỡ các thành viên chuyên trách trong việc tìm kiếm các tài liệu, thư tịch, tiếp xúc với các dòng họ lớn có truyền thống võ thuật để tìm hiểu, nghiên cứu, học hỏi, lưu trữ các bài võ cổ còn được lưu truyền. Hơn nữa, các cấp quản lý liên quan cũng cần chung sức với Hội Võ thuật Cổ truyền tỉnh, vận động các dòng họ cùng “xắn tay” tham gia vào các hoạt động văn hóa kết hợp biểu diễn võ cổ truyền gắn liền với “lễ, hội” các bậc tiền nhân trong dòng tộc. Các dòng họ Mai với lễ, hội Vua Mai Hắc Đế ở Vân Diên, Nam Đàn; dòng họ Hồ với lễ, hội tưởng nhớ Hoàng đế Quang Trung trên núi Dũng Quyết, tp. Vinh; họ Phan với lễ, hội đền Bạch Mã, Võ Liệt, Thanh Chương.v.v..., nên phối hợp đưa võ cổ truyền tham gia biểu diễn trong các lễ hội. Có như thế, các “lễ, hội” không chỉ dừng lại ở hoạt động tín ngưỡng tâm linh mà còn còn mang tính giáo dục từ nền tảng văn hóa vốn mang đậm tinh thần nhân văn, thượng võ của dân tộc Việt Nam, như cố thi sĩ Huy Cận đã đúc kết: “Sống vững chãi bốn ngàn năm sừng sững/ Lưng đeo gươm tay mềm mại bút hoa/ Trong và thật sáng hai bờ suy tưởng/ Sống hiên ngang mà nhân ái chan hòa”. 

 

Đất và người xứ Nghệ khác:
Tục làm vía - Tín ngưỡng đặc sắc người Thái (5/8/2020)
Kỷ niệm 90 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh: Đồng chí Trần Thị Liên - Nữ chiến sĩ Xô Viết dũng cảm, kiên cường (31/7/2020)
Cương Quốc công Nguyễn Xí với vùng đất Cửa Lò thời Lê sơ (29/7/2020)
Đồng chí Nguyễn Duy Trinh - Tấm gương người cộng sản kiên trung, suốt đời phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc (29/7/2020)
Đồng chí Trần Thị Liên - Nữ chiến sĩ Xô Viết dũng cảm, kiên cường (22/7/2020)
Làng Phúc Thọ quê hương tôi (8/7/2020)
Đồng chí Lê Mao (1903 - 1931) - Người cộng sản kiên trung, niềm tự hào của nhân dân Nghệ An (8/7/2020)
Nghệ An trấn trong Hoàng Việt địa dư chí (6/7/2020)
Nguyễn Khắc Viện - Một nhà báo lớn của thời đại (6/7/2020)
Văn cúng thiên đài của người xưa (23/6/2020)
Di tích lịch sử quốc gia Đền thờ và Mộ Phùng Phúc Kiều, phường Nghi Thu, thị xã Cửa Lò (23/6/2020)
Đồng chí Lưu Quốc Long được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đào tạo tại Quảng Châu - Trung Quốc (18/6/2020)
Phủ Hòa Quân (12/6/2020)
Người thư ký cụ Phan, làm Bí thư Tỉnh đoàn Thanh niên cộng sản (12/6/2020)
Đền Chiêng Ngam - Ngôi đền linh thiêng của người Thái trên vùng đất phủ Quỳ (12/6/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Quỳnh Lưu quê hương tôi
Giới thiệu sách: Quỳnh Lưu quê hương tôi
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 10 | Tất cả: 2,384,025
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp