DIỄN ĐÀN > TỌA ĐÀM VÀ CÁC VẤN ĐỀ TRAO ĐỔI
Múa trống đồng “Lệnh ông không bằng cồng bà”
Tin đăng ngày: 21/1/2020 - Xem: 46
 

Đậu Kỷ Luật

Upload

Đông Nam Á, nhiều nước có trống đồng Đông Sơn, thế giới cũng có, nhưng chỉ trống đồng là đặc sản của Việt Nam mà thế giới đã công nhận là Trống đồng Đông Sơn.

Làm gì có nơi nào trên thế giới có tiết mục múa này.

Mà tìm hiểu múa là vấn đề dân tộc, là bác học và dân gian, nó lớn và linh thiêng lắm. Xin trích lời TS người Pháp - nhà Mường học số một Việt Nam (và cũng có thể là thế giới), Cuisinier viết năm 1951: “… Múa nhảy biểu hiện đà phấn khích thúc đẩy con người hợp nhất với đồng loại, thần linh từng vùng”.

Di vật tượng trưng của văn minh sông Hồng là trống đồng Đông Sơn nổi tiếng mang tầm quốc tế. Đông Sơn là tên làng của huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, nơi mà các nhà khoa học đã đặt tên cho một nền văn hóa Trống đồng Đông Sơn.

Ta chỉ quan sát ở trống đồng Ngọc Lũ, một vật thiêng chứa đựng cả nhân sinh quan và thế giới quan của người Việt cổ.

Vành hoa văn thứ sáu là bức tranh liên hoàn miêu tả cảnh lao động (xay lúa, giã gạo), cảnh lễ hội cầu cho mùa màng bội thu, cảnh đánh trống đồng, cồng chiêng, bắt nhịp cho trai gái hát đối, cảnh trẻ em chơi trò trồng nụ, trồng hoa; cảnh trai tráng, chiến binh nhảy múa,… vừa tài tình, vừa hoành tráng, khỏe khoắn. Lao động, lễ hội và kỹ năng chiến đấu quyện chặt vào nhau. Hoành tráng nhất là những đoàn thuyền chiến, vừa mừng chiến thắng, vừa lướt song trở về giữa cảnh chim bay, cá lượn. Các nghệ nhân - chủ nhân của văn hóa Đông Sơn không khắc họa cảnh ác liệt đẫm máu của cuộc chiến mà tập trung thể hiện cảnh chiến thắng trở về trong niềm hân hoan vui sướng xiết kể.

Múa trống đồng cần được có trong các dịp lễ tế, hội hè, đình đám. Trong Sử thi “Đẻ đất đẻ nước” của Việt - Mường có đoạn thơ:

“… Đem bán cho người sang kẻ cả

Ai hóa bụt chầu thiên

Ai hóa tiên hóa rồng

Nghe tiếng trống đồng

Ban ngày biết đường ăn, đường uống, đường lên…”.

Trống đồng được múa thiêng hóa. Được sử dụng cho người đang sống, và truyền đi theo người chết về cõi âm. Và múa trống đồng được coi là một trong những hình thức diễn xướng, biển hiện nghệ thuật đầu tiên, bởi lễ thức tín ngưỡng thuộc phạm trù lễ nghi nông nghiệp. Một số nơi, về sau còn múa trong đám cưới.

Ở thời Hùng Vương, người ta đặt mặt (đáy) lên miệng hố đào sâu xuống khoảng 0,8 mét, mục đích là để “đâm” tiếng trống sẽ được bồi thêm vang xa hơn. Các nghi lễ thực hiện trang nghiêm, đầy đủ quy định lễ tế trống và lễ tế thần giữ trống.

Phụ nữ được đề cao như trong câu “lệnh ông không bằng cồng bà”, đó là biểu lộ một sự gặp gỡ xa xăm giữa hai nền văn minh, lệnh của du mục và cồng của nông nghiệp, và một sự biện chứng nhất trong lịch sử văn hóa nhân loại đã xảy ra ngược hẳn với thường tình trên thế giới là lệnh lấn át hẳn cồng. Đâu đâu phụ hệ cũng lấn át mẫu hệ, chỉ có Viễn Đông một phụ nữ xinh đẹp có uy tín đứng vào “cái” cầm một chiếc gậy mềm. Người múa mặc váy đen, áo trắng ngắn tay, ngoài mặc áo dài (áo chùng) mũ đội đầu (khăn chít đầu); ở trên mũ có 3-5 lông chim đủ sắc màu rực rỡ.

Người mẹ đóng vai chính và là người chủ gia đình nên có quyền hành động cao nhất cộng đồng. Múa trống đồng “chằm thau”, “đâm trống đồng” thời Hùng Vương do con gái múa. Mỗi trống có 3-5 người đâm trống, do 1 người “cái” và 2 “người con”. Người “cái” đâm dùi xuống điểm giữa của mặt trống, còn người “con” điểm vào vành trống. Người mẹ cầm gậy trước mặt nét mặt nghiêm trang, đang thả hồn vào nơi linh thiêng rồi mới đấm gậy vào mặt trống ba tiếng lặp đi lặp lại, rồi tám tiếng tiếp theo lặp đi lặp lại hòa vào tiếng “đâm”; các vai “cái” và vai “con” từng cặp đôi đối diện nhau chung quanh trống ở phía ngoài, “đâm” gậy của mình xuống vành ngoài trống, tiếng “đâm” tạo thành âm thanh cao hơn tiếng “đâm” của “cái”. Sau đó, tất cả đều đâm vào giữa trống, ra vành ngoài và ngược lại. Trước  khi dừng lại để “kết”, các diễn viên cả “cái” và “con” tay trái đâm trống, tay phải giơ ra hai vòng, chùng. Cả dàn diễn viên theo nhạc, chạy đuổi dần chung quanh chiếc trống đồng và kết ở vị thế đứng chung quang trống hình một bông hoa. Số người múa không cố định, nhưng bao giờ cũng là số lẻ.

Múa trống đồng được kết cấu tạo hình phát triển luật động từ những chiếc gậy, chiếc dùi trống, từ những cây nêu, mâm chay mà đạo diễn tạo hình múa hành động, đạo cụ múa đã hòa đồng với âm thanh.

Múa trống đồng xưa nay là tiếng nói của hồn người bái dâng với trời đất, với thành hoàng, thần nông biết để về hưởng ơn, hưởng lộc. Báo cho những người có quan hệ huyết thống, quan hệ cộng đồng, dòng tộc, cho hồn vía về với gia đình, tông tộc có cuộc lễ hệ trọng để chứng giám. Ngày Xuân tụ về mà chịu lễ, hành lễ.

Giỗ tổ Hùng Vương, ông tổ của dân tộc, của đất nước, của một ngày linh thiêng hiếm có trên thế giới. Giỗ tổ của mình: Hùng Vương có công dựng nước để muôn đời sau con cháu vâng lời Bác Hồ kính yêu “giữ lấy nước” giang sơn gấm vóc của tổ tiên ngàn đời nay phù hợp với Thiên, Địa, Nhân. Để cho múa trống đồng (quốc vũ) lan tỏa trong cả nước không chỉ ngày giỗ tổ mà cả những ngày lễ trọng của dân tộc. Là người Việt Nam dù theo tín ngưỡng, tôn giáo nào thì không bao giờ quên ngày mồng 10 tháng Ba - giỗ tổ Hùng Vương.

Có thể ngày nay ta ôn lại lời dạy của Bác Hồ đầy chân lý: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”. Đây cũng là vấn đề tâm linh của người Việt Nam Lạc Việt của con Rồng, cháu Lạc. Thế giới, nhiều học giả đang tiếp tục nghiên cứu về nguồn gốc văn hóa Việt Nam rất đa dạng và phong phú.

Thực hành múa, nhất là múa trống đồng là nảy sinh nhiều vấn đề lịch sử, vì huyền tích, vì dân tộc, chủng tộc,… Văn hóa đầy thú vị.

Điều nói thêm là múa nhạc gắn bó mật thiết với nhau. Ca múa nhạc sáng tạo nên hồn dân tộc. Nó làm cho nhân tính phát triển và chu toàn Chân - Thiện - Mỹ.

Diễn đàn khác:
Những tranh luận xung quanh bài ca dao: “Tát nước đầu đình” (10/2/2020)
Những cuộc tranh luận xung quanh câu chuyện dân gian con cá gỗ của ông đồ xứ Nghệ (7/2/2020)
Múa trống đồng “Lệnh ông không bằng cồng bà” (21/1/2020)
2020 là một năm như thế! (21/1/2020)
Kinh tế rừng ở Nghệ An - Một cánh én không làm nổi mùa Xuân (30/12/2019)
Kinh tế biển Nghệ An - Tiềm năng, lợi thế, thách thức và giải pháp phát triển (30/12/2019)
Thực trạng và giải pháp thu hút, tập hợp đội ngũ trí thức trong lĩnh vực KHXH&NV đến năm 2030 (30/12/2019)
Suy nghĩ về việc đọc hiểu văn bản trong dạy học ngữ văn ở trường phổ thông (6/12/2019)
Vai trò của chính sách miễn giảm học phí đối với niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay (5/12/2019)
Giải mã tấm bia ký trên tượng Phật Lồi (5/12/2019)
Bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa là nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng nông thôn mới hiện nay (3/12/2019)
Thử bàn về vai trò của KHXH&NV trong thời đại công nghiệp 4.0 (3/12/2019)
Tái cơ cấu ngành lâm nghiệp, sự cần thiết thành lập khu dữ trữ tự nhiên Fuxailaileng miền Tây Nghệ An (29/11/2019)
Cuộc chiến tranh biên giới Tây - Nam trong sách giáo khoa Lịch sử phổ thông hiện hành (29/11/2019)
Không thể im lặng trong phòng chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái (11/10/2019)
THƯ VIỆN KHXH&NV
 Cùng tìm hiểu văn hóa cổ truyền dân tộc Thổ ở Nghệ An
Cùng tìm hiểu văn hóa cổ truyền dân tộc Thổ ở Nghệ An
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 869 | Tất cả: 2,080,351
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp