ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > CON NGƯỜI XỨ NGHỆ
Giáo sư Hà Văn Tấn và những trăn trở còn lại
Tin đăng ngày: 3/12/2019 - Xem: 98
 

GS Vũ Minh Giang

(Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam)

 Sự ra đi của giáo sư Hà Văn Tấn là mất mát vô cùng to lớn của nền sử học Việt Nam

Sử học Việt Nam có tứ trụ: "Lâm, Lê, Tấn, Vượng", gồm các GS Đinh Xuân Lâm, Phan Huy Lê, Hà Văn Tấn và Trần Quốc Vượng - 4 gương mặt tiêu biểu tạo nên diện mạo của sử học Việt Nam đương đại.

Upload

Đòi hỏi trung thực, khách quan

Trong tứ trụ trên, người trẻ nhất là GS Hà Văn Tấn và là người nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học công nghệ sớm nhất. Giải thưởng được trao cho thầy vì đóng góp rất đặc biệt: Nghiên cứu về các nền văn hóa cổ và trên cơ sở đó phân lập được các giai đoạn phát triển của thời đồ đồng từ sơ kỳ đến hậu kỳ. Đó chính là con đường đi tới văn minh Việt cổ, đi tới sự hình thành nhà nước. Đây là phát hiện có tính chất nền tảng cho nhận thức lịch sử Việt Nam thời cổ đại.

Điều mà mọi người hay nhắc đến thầy Hà Văn Tấn là một học giả rất uyên bác trong giới sử học khó ai có thể sánh được, tôi có cảm giác rằng mọi thứ đều có thể đến hỏi thầy, từ câu chuyện ở xứ sở Ba Tư đến Địa Trung Hải.

Khác biệt với các nhà sử học khác, thầy Hà Văn Tấn có một khối kiến thức vô cùng đồ sộ, tri thức uyên bác, khả năng sử dụng ngoại ngữ phong phú, kể cả tiếng Phạn. Thầy Tấn hay nhắc nhở học trò của mình, trong đó có tôi, rằng người làm sử thực chất là viết lại sự thật lịch sử nên đòi hỏi phải trung thực, khách quan với đối tượng mình nghiên cứu ở mức độ cao nhất.

Lịch sử là cái đã xảy ra không sửa được nhưng chúng ta không biết được một cách đầy đủ, chúng ta đọc chủ yếu là dữ liệu các nhà sử học tái tạo lại. Về vấn đề này, thầy là một người rất mẫu mực, luôn xử lý tư liệu nghiêm cẩn và việc đó tạo ra niềm tin với tất cả mọi người. Thầy có tư duy khoa học thực chứng tạo cho người nghe cảm giác những môn thầy đang dạy không còn là khoa học xã hội nữa mà có thể chứng minh đúng - sai rõ ràng. Đó là tính khúc chiết mạch lạc của nhà khoa học.

Upload

GS Hà Văn Tấn (hàng trước bìa phải) và các cán bộ giảng dạy Tổ Lịch sử Việt Nam hiện đại - Trường ĐH Tổng hợp Hà Nội (1960)Ảnh: Tư liệu KMS

Nghiên cứu còn dang dở

Thầy Hà Văn Tấn xuất thân từ gia đình khá có điều kiện, phong thái vừa có cái cao sang, quý tộc trong giới nghiên cứu vừa có cái dân dã, bình dị với mọi người, nhất là sinh viên. Chúng tôi luôn tự hào về "tứ trụ" nhưng đến giờ, người cuối cùng cũng ra đi, giới sử học, trong đó có tôi, cảm thấy hụt hẫng vô cùng. Tôi tin học trò của các thầy sẽ cố gắng hơn, tiếp tục sự nghiệp của các thầy.

Những học trò thành tài của thầy khó có thể kể hết. Lúc thầy còn khỏe đã hướng dẫn khoảng 20 tiến sĩ và phần lớn trong số đó đều đang giữ những cương vị khác nhau tại những cơ quan quản lý khoa học. Có thể nói những người mà thầy đào tạo đều trở thành những nhân tài nòng cốt khác nhau trong giới sử học.

Tôi được biết trước khi bị tai biến, thầy còn đang đau đáu nghiên cứu về thời sơ sử. Hiện nay, kiến thức sử học về thời Hùng Vương của chúng ta còn khá hạn chế. Nhiều người thắc mắc có chữ viết, kinh đô hay không? Nếu có thì xây dựng ở đâu? Tất cả những thắc mắc đó đến thời An Dương Vương thì tương đối rõ là kinh đô ở thành Cổ Loa nhưng trước đó, chúng ta hay nhắc đến kinh đô ở Phong Châu, tuy nhiên hiện chưa tìm thấy dấu vết.

Thầy còn là người có ý tưởng về việc nghiên cứu nhà nước thời cổ đại không phải chỉ nghiên cứu nhà nước Hùng Vương mà nghiên cứu tất cả các nhà nước cổ đại trên đất nước Việt Nam từ miền Trung và Nam Bộ. Cùng với đó là nghiên cứu lịch sử Việt Nam phải gắn với lịch sử thế giới và ngược lại. Bởi lẽ, có một thời gian dài chúng ta dạy lịch sử thế giới hoàn toàn tách biệt với lịch sử Việt Nam. 

Phong cách các nhà sử học

GS Hà Văn Tấn, người cuối cùng trong nhóm tứ trụ của nền sử học Việt Nam hiện đại, qua đời vào ngày 27-11 tại TP Hà Nội, thọ 82 tuổi.

Trong tứ trụ, thầy Đinh Xuân Lâm lớn tuổi nhất. Thầy là người rất đạo mạo, nói năng khúc triết, ôn tồn, nhẹ nhàng và đam mê điều gì thì tập trung cao độ. GS Đinh Xuân Lâm thể hiện ra ngoài rất rõ là một nhà khoa học.

Thầy Trần Quốc Vượng nổi tiếng dân dã, có thể tiếp xúc với các học giả bậc cao từ nước ngoài đến rất thân thiện nhưng cũng có thể ngồi uống bia hơi với anh em văn nghệ sĩ hay đi điền dã với học trò. Đặc sắc của thầy Vượng là luôn có ý tưởng mới, gợi ý cho các học trò đi theo.

Thầy Phan Huy Lê có phong cách nghiên cứu rất bài bản, tiếp nhận rất nhanh các xu hướng phát triển khoa học trên thế giới, nên đã sáng lập ra lĩnh vực khoa học mới là Việt Nam học.

 (Nguồn: Báo Người lao động)

Đất và người xứ Nghệ khác:
Các vị cử nhân người Nghệ đỗ vào những khoa được mệnh danh là "Năm chuột" (16/1/2020)
Nhạc sỹ Nguyễn Văn Tý - Nốt ân tình xứ Nghệ (27/12/2019)
Tôn sư, trọng đạo và phong trào hiếu học xưa - nay trên vùng đất lúa (6/12/2019)
Bộ toàn thư về Quỳnh Lưu (6/12/2019)
Quá trình hình thành chợ Cầu Giát (5/12/2019)
Bảo vệ, khai thác và phát triển tốt cây dược liệu ở Nghệ An (5/12/2019)
Giáo sư Hà Văn Tấn và những trăn trở còn lại (3/12/2019)
Dòng họ quan trạng trên đất Yên Thành (3/12/2019)
Nguyễn Sỹ Sách - Một chiến sĩ cộng sản kiên trung (3/12/2019)
Đồng chí Nguyễn Duy Trinh với cách mạng Việt Nam và quê hương Nghệ An (3/12/2019)
Thử nghiệm tour du lịch nông nghiệp khởi nghiệp ở miền Tây Nghệ An (29/11/2019)
Văn thành - Những dấu ấn còn lại về một vùng đất cổ (5/11/2019)
Người một đời tâm huyết với xứ Nghệ (5/11/2019)
PGS. Ninh Viết Giao - Người nặng lòng với văn hóa dân gian xứ Nghệ (5/11/2019)
NGUYỄN CẢNH HOAN(1) (23/10/2019)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 4/2019
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 4/2019
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,255 | Tất cả: 2,029,895
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp