ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > CON NGƯỜI XỨ NGHỆ
Nguyễn Sỹ Sách - Một chiến sĩ cộng sản kiên trung
Tin đăng ngày: 3/12/2019 - Xem: 266
 

PGS.TS Trần Đức Cường

Upload

Đ/c Nguyễn Sỹ Sách (1905-1929)

Vào nửa cuối thập kỷ 20 của thế kỷ XX, trước ách áp bức, bóc lột dã man của chủ nghĩa tư bản và các nước đế quốc, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở một loạt nước thuộc địa và nửa thuộc địa như Trung Quốc, Ấn Độ, Indonexia, Xiri, Maroc… đã diễn ra dưới nhiều hình thức vô cùng phong phú, thậm chí ở một số nơi còn nổ ra các cuộc khởi nghĩa vũ trang.

Ở Việt Nam, phong trào yêu nước dưới nhiều hình thức và xu hướng chính trị cũng phát triển. Phong trào công nhân ngày càng lan rộng và dần dần tiếp cận trình độ có tổ chức. Trước ảnh hưởng của các trào lưu cách mạng thế giới, cuộc đấu tranh về đường lối giải phóng dân tộc xuất hiện trong các lực lượng yêu nước, chủ yếu giữa hai khuynh hướng cách mạng và cải lương giữa một bên là đường lối cách mạng của giai cấp công nhân và một bên theo đường lối của giai cấp tư sản.

Cuộc đấu tranh giữa các khuynh hướng cách mạng trở nên phức tạp hơn khi cùng trong khoảng một thời gian, ba tổ chức cách mạng lần lượt ra đời là Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, Tân Việt Cách mạng Đảng và Việt Nam Quốc dân Đảng. Các tổ chức này đều “đưa chương trình chính trị của mình ra để tranh thủ quần chúng”(1).

Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là một tổ chức có xu hướng mácxit do Nguyễn Ái Quốc lập ở Quảng Châu, Trung Quốc vào tháng 6 năm 1925 có chính cương rõ ràng: “…lãnh đạo quần chúng ấy phấn đấu (đấu tranh - TG) với thống trị giai cấp, phấn đấu với việc người áp bức người, người bóc lột người để phá tan cái xã hội bất bình hiện tại mà lập ra xã hội ai cũng phải làm, ai cũng đủ dùng, ai cũng tự do, bình đẳng tức là xã hội cộng sản(2).

Với chính cương này, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên thu hút được sự tham gia của đông đảo quần chúng yêu nước khắp Bắc - Trung - Nam và được tổ chức tương đối chặt chẽ gồm năm cấp: tổng bộ, kỳ bộ, tỉnh bộ và chi bộ. Tổng bộ đầu tiên có Lý Thụy (tức Nguyễn Ái Quốc), Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn…

Tân Việt Cách mệnh Đảng là một tổ chức chính trị yêu nước gồm những trí thức tiểu tư sản gồm học sinh, sinh viên, công chức, người làm nghề tự do và một số nhà sư cấp tiến. Trong số những thành viên tích cực của Tân Việt cách mệnh Đảng có nhiều tri thức tân học, sớm tiếp thu các trào lưu tiến bộ mới thông qua sách báo tiến bộ để hướng phong trào đi theo con đường đấu tranh mới như Trần Phú, Phan Đăng Lưu, Nguyễn Sĩ Sách, Hà Huy Tập, Nguyễn Thị Minh Khai… Số này, sau khi việc hợp nhất với Hội Việt Nam Thanh niên không thành, đã chuyển sang Thanh niên. Mục đích của Tân Việt cách mệnh Đảng được ghi trong Đảng chương là: “Liên hợp cả các đồng chí trong ngoài, trong thì dẫn đạo công nông binh, quần chúng, ngoài thì liên lạc với các dân tộc bị áp bức để đánh đổ đế quốc chủ nghĩa đặng kiến thiết một xã hội bình đẳng bác ái mới(3).

Tân Việt Cách mệnh Đảng phát triển chủ yếu ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và cùng lập được một số tiểu tổ ở Hà Nội, Nam Định, Hòn Gai, Sài Gòn, Chợ Lớn, Tân An, Mỹ Tho, Cần Thơ, Biên Hòa…

Để đáp ứng yêu cầu của phong trào yêu nước và phong trào công nhân đang ngày càng phát triển, khoảng năm 1927, tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng - sau đó sẽ phát triển thành Tân Việt Cách mạng Đảng đã cử nhiều hội viên sang Quảng Châu (Trung Quốc) để dự lớp huấn luyện của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Nổi bật lên trong số này là Trần Phú, Nguyễn Sỹ Sách, Nguyễn Thị Minh Khai… Sau khi hoàn thành khóa huấn luyện, phần lớn các hội viên Hội Việt Nam Cách mạng đều tự nguyện gia nhập Thanh niên, trong đó có đồng chí Nguyễn Sỹ Sách. Nguyễn Sỹ Sách đã nổi lên là một chiến sĩ cách mạng kiên trung, có tầm lãnh đạo, chỉ đạo các hoạt động của tổ chức cách mạng. Đồng chí quê ở Làng Tư Viên, nay là xã Thanh Lương, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Đồng chí tham gia tổ chức Phục Việt khi mới 23 tuổi. Năm 1927, đồng chí được cử tham dự lớp huấn luyện chính trị ở Quảng Châu (Trung Quốc), được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và Cộng sản Đoàn. Đồng chí được Tổng hội cử và triển khai việc hợp nhất Hội Việt Nam cách mạng thanh niên với Việt Nam cách mạng đồng chí Hội. Trong thư gửi “các đồng chí trong nước” của Tổng hội Việt Nam Thanh niên Cách mệnh đồng chí vào ngày 18 tháng 3 năm 1928 sau khi nêu nguyên tắc việc hợp nhất hai tổ chức cách mạng, có nêu rõ:

Ngoài một số ý kiến lớn nói trên, còn các chi tiết khác, đồng chí Nguyễn Sỹ Sách sẽ bàn thêm(4).

Với sự giới thiệu của Tổng hội và uy tín cá nhân, khi về nước, đồng chí Nguyễn Sỹ Sách được bầu làm bí thư Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Trung kỳ tại Đại hội đảng bộ Trung kỳ(5).

Nhận nhiệm vụ quan trọng, đồng chí đã cùng Kỳ bộ củng cố tổ chức của Hội từ cấp Kỳ đến cấp cơ sở và tăng cường công tác vận động quần chúng, trước hết là công nhân và nông dân. Cùng với kỳ bộ Bắc kỳ và Kỳ bộ Nam kỳ, Kỳ bộ Trung kỳ đã thành lập được tổ chức công hội tại một số nhà máy ở Hà Nội, Hải Phòng, Hòn Gai, Vinh, Bến Thủy, Nam Định, Sài Gòn, dù quy mô còn nhỏ hẹp và chưa được liên kết thành hệ thống.

Vào thời gian này, công tác huấn luyện chính trị và phương pháp hoạt động cho hội viên được Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên chú trọng ở cả ba kỳ. Tác phẩm Đường Kách Mệnh và báo Thanh niên được Tổng bộ cung cấp tương đối thường xuyên cho các kỳ bộ Bắc kỳ, Trung kỳ, Nam kỳ. Cùng với đó là một số sách báo và tài liệu quốc tế khác như Thư tín quốc tế (la correspondance Internationle) và báo Nhân đạo (L’Humannite) của Đảng Cộng sản Pháp. Kỳ bộ Bắc kỳ còn thường xuyên nhận được một số sách từ nước ngoài gửi về, chủ yếu bằng tiếng Pháp, như: Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Hai sách lược của Đảng xã hội Dân chủ trong cách mạng Dân chủ, Chủ nghĩa đế quốc - giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản, Làm gì?, Một bước tiến hai bước lùi, Nhà nước và cách mạng…

Một số tờ báo của các lực lượng yêu nước, chủ yếu của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở các địa phương cũng được phổ biến đến tận cơ sở của Hội ở cả Bắc kỳ, Trung kỳ, Nam kỳ, như Tiếng chuông, Lao khổ, Đồng Thanh (được xuất bản từ Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên ở Thái Lan). Tháng 7 năm 1928, khi Nguyễn Ái Quốc sang hoạt động trong phong trào yêu nước của người Việt ở Phì Chịt (Thái Lan), người đã đổi tờ Đồng Thanh thành tờ Thân Ái, dịch hai cuốn Nhân loại tiến hóaABC chủ nghĩa cộng sản đã cung cấp cho các hội viên Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên và những người Việt Nam yêu nước học tập, tham khảo…

Các tài liệu trên đây đã giúp cho các hội viên Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên nâng cao trình độ lý luận và tiến dần đến những hiểu biết về mục đích tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc theo con đường của giai cấp vô sản.

Kỳ bộ Trung kỳ của tổ chức Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên dưới sự lãnh đạo của Kỳ bộ do Nguyễn Sỹ Sách làm bí thư đã tổ chức việc học tập lý luận cho hội viên dưới nhiều hình thức như truyền tay nhau các tài liệu học tập, tuyên truyền quảng bá mục tiêu và các phương thức hoạt động của Hội…không những thế, Hội còn tích cực tuyên truyền, giác ngộ nhằm lôi kéo thêm lực lượng công nhân tham gia tổ chức Hội, tổ chức phong trào “Vô sản hóa” nhằm tạo điều kiện cho các hội viên xuất thân thành phần tiểu tư sản yêu nước đưa lý thuyết cách mạng đến với công nhân…

Trong khoảng thời gian các năm 1928-1929, một số biến động trong phong trào yêu nước và phong trào công nhân trong và ngoài nước ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của tổ chức Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên. Trước hết là những hành động điên cuồng đàn áp phong trào cách mạng ở Trung Quốc của chính quyền Tưởng Giới Thạch đã buộc Trung Ương bộ Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên từ Quảng Châu (Trung Quốc) phải chuyển sang Hương Cảng (Trung Quốc). Tiếp đó, ở trong nước, tại Nam kỳ, nhân vụ Bác-bi-ê tại Sài Gòn vào đầu tháng 12 năm 1928, thực dân Pháp đã điên cuồng chống phá phong trào yêu nước và cách mạng của nhân dân ta, phá vỡ bộ máy lãnh đạo của Kỳ bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Nam kỳ đã xây dựng được. Để khắc phục tình trạng trên đây và tiếp tục phát triển phong trào, Trung ương bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã quyết định tổ chức một Hội nghị trù bị để chuẩn bị cho Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ I tại Hương cảng với sự tham gia của một số lãnh đạo chủ chốt của Hội gồm: Lê Hồng Sơn, Lê Duy Điểm, Lâm Đức Thụ (Trung ương bộ), Trần Văn Cung (Bí thư Kỳ bộ Bắc kỳ) và Nguyễn Sỹ Sách (Bí thư Kỳ bộ Trung kỳ).

Hội nghị đã trao đổi về tình hình hoạt động của Hội trong toàn quốc, về đường lối chính trị trong thời kỳ mới của cách mạng. Ngày 23 tháng 1 năm 1929, Hội nghị thông qua Án Nghị Quyết, quyết định tiến hành đệ nhất toàn quốc đại biểu đại hội vào ngày 1 tháng 5 năm 192965).

Sau Hội nghị trù bị lần thứ nhất (tháng 1 năm 1929 và hội nghị trù bị lần thứ 2 (cuối tháng 4 năm 1929), Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Tổng bộ triệu tập diễn ra tại Hương Cảng (Trung Quốc) từ ngày 1 đến ngày 9 tháng 5 năm 1929. Tại đại hội, đã diễn ra sự phân biệt giữa quan điểm cần thành lập ngay một Đảng Cộng sản để lãnh đạo phong trào cách mạng trong cả nước và quan điểm cho rằng trước hết cần cải tổ Hội rồi mới đặt vấn đề thành lập Đảng Cộng sản. Dù vậy, do yêu cầu bức bách của phong trào cách mạng trong cả nước, sau khi Đại hội kết thúc, Trung ương chấp ủy Việt Nam Cách mạng Thanh niên liền thành lập Ban trù bị tổ chức Đảng Cộng sản trong đó bao gồm hầu hết các thành viên trong Trung ương chấp ủy mới gồm Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn, Lê Duy Điếm, Phạm Văn Đồng, Châu Văn Liêm và Nguyễn Sỹ Sách.

Ngay sau Đại hội, đồng chí Nguyễn Sỹ Sách, Bí thư kỳ hộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Trung kỳ, ủy viên Hội trù bị tổ chức Đảng Cộng sản được phân công về nước xây dựng Ban vận động xây dựng Hội trù bị tổ chức Đảng Cộng sản. Về đến Vinh, đồng chí Nguyễn Sỹ Sách gặp một số đồng chí khác như Nguyễn Văn Lợi, Nguyễn Ngọc Tuyết xây dựng được một số cơ sở ở huyện Thanh Chương và ở Vinh thì đồng chí Nguyễn Sỹ Sách và Nguyễn Văn Lợi không may bị mật thám Pháp bắt.

Để đối phó với phong trào cách mạng ngày càng phát triển, thực dân Pháp đã tiến hành bắt bớ nhiều nhà cách mạng và chiến sĩ yêu nước trên cả ba vùng Bắc, Trung, Nam. Tại Nghệ An, ngày 29 tháng 7 năm 1929, dưới dự đạo diễn của thực dân Pháp, tòa án Nam Triều đã đưa ra xét sử 45 chiến sĩ yêu nước và cách mạng, trong đó ghép án tử hình đối với Nguyễn Ái Quốc (xử vắng mặt), Trần Văn Cung, Nguyễn Trần, Vương Thúc Oánh, Hồ Tùng Mậu, Lê Duy Điếm, Trần Phú và án khổ sai chung thân đối với Nguyễn Sỹ Sách, Nguyễn Văn Lợi, Nguyễn Văn Thiệu, Võ Nhai, Nguyễn Văn Hậu… Đồng chí Nguyễn Sỹ Sách đã tỏ ra dũng cảm trước sự đàn áp của kẻ thù. Bị chúng đày ở nhà tù Lao Bảo, đồng chí đã anh dũng hy sinh trong năm 1929, khi chưa được biết về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam vào đầu năm 1930 như ước mong và mục tiêu mà đồng chí đang tích cực thực hiện với tư cách là ủy viên Ban trù bị tổ chức Đảng Cộng sản. Đồng chí thực xứng đáng là một chiến sỹ Cộng sản kiên trung.

 

Chú thích

  1. Lê Duẩn: Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, vì độc lập tự do, vì chủ nghĩa xã hội, tiến lên giành những thắng lợi mới. NXB Sự thật, Hà Nội 1970, tr.7
  2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, tập 1, NXB Chính trị Quốc Gia, Hà Nội 1997, tr.107
  3. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, tập 1. Đã dẫn, tr.143
  4. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, tập 1, Sđd, tr.86
  5. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, tập 1, Sđd, tr.647
  6. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng, tập I, Sđd, tr.87
Đất và người xứ Nghệ khác:
Bác Hồ - Tấm gương tự học và học tập suốt đời (15/5/2020)
Bác Hồ với nhà khoa học Nguyễn Xiển (8/5/2020)
Người Thổ Nghệ An (7/5/2020)
Trạng nguyên Hồ Tông Thốc (28/4/2020)
Tầm nhìn phát triển du lịch sinh thái Yên Thành (10/4/2020)
Hai thập kỷ người Nghệ chinh phục Giải thưởng Sử học Phạm Thận Duật (2000 - 2019) (31/3/2020)
Bà Quận chú - Vị tổ sư của nghề bện võng Hoàng La (26/3/2020)
Lịch sử và kiến trúc đền Chín Gian ở Quế Phong (25/3/2020)
Đền Thần trù Hồng Long và các sắc phong thần (25/3/2020)
Lê Đông - người thổi hồn rượu men lá đồng bào Thái Con Cuông (24/3/2020)
Cuộc đời và sự nghiệp của Liêu quận công Nguyễn Cảnh Quế (19/3/2020)
Kỷ niệm 990 danh xưng Nghệ An: Uy Minh Vương Lý Nhật Quang - Tri châu Nghệ An (6/3/2020)
Nguyễn Thị Tích - Người được Bác Hồ tin cậy (25/2/2020)
Tiến sĩ Phan Nhân Tường (25/2/2020)
Trang phục truyền thống của phụ nữ Thái (24/2/2020)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Ra mắt bộ sách
Ra mắt bộ sách "Nhật ký thời chiến Việt Nam"
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 370 | Tất cả: 2,262,864
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp