DIỄN ĐÀN > TỌA ĐÀM VÀ CÁC VẤN ĐỀ TRAO ĐỔI
Bến Thủy anh hùng cần được tôn vinh
Tin đăng ngày: 21/5/2019 - Xem: 49
 

Nguyễn Quốc Hồng

 Sau khi tiếng súng của phong trào Cần Vương ở vùng rừng núi Vũ Quang (Hà Tĩnh) chấm dứt (năm 1869), thực dân Pháp mới ổn định được bộ máy cai trị và tiến hành công cuộc khai thác thuộc địa vùng Bắc Trung kỳ.

Upload

Bến Thủy xưa

Với vị trí chiến lược lại nằm trên trục đường giao thông Bắc - Nam, thành phố Vinh - Bến Thủy được người Pháp xem như   “Mông-tơ-vi-đi-ô của Việt Nam” là “Cửa ngõ của Lào”(1). Sau gần 20 năm, người Pháp đã đầu tư xây dựng ở Vinh - Bến Thủy nhiều nhà máy như: Nhà máy Sửa chữa xe lửa Trường Thi, Nhà máy Diêm, Nhà máy Điện, Nhà máy   Cưa-xi-ri, cảng Bến Thủy, biến Vinh - Bến Thủy thành trung tâm công nghiệp Bắc Trung kỳ. Cùng với quá trình hình thành trung tâm công nghiệp là sự ra đời đội ngũ công nhân Vinh - Bến Thủy và phát triển không ngừng cả số lượng và chất lượng. Giai cấp công nhân ra đời thì ngay lập tức phong trào đấu tranh của công nhân xuất hiện và ngày càng phát triển mạnh mẽ. Dấu ấn đầu tiên của phong trào đấu tranh của công nhân Bến Thủy là cuộc biểu tình ngày 1/5/1930, diễn ra tại ngã ba Bến Thủy của hàng ngàn nông dân các huyện Hưng Nguyên, Nghi Lộc và công nhân các nhà máy ở Bến Thủy. Tại cuộc biểu tình này, kẻ thù đã chứng kiến người công nhân dũng cảm Trần Cảnh Bình trèo lên cột đèn ở giữa ngã ba Bến Thủy treo lá cờ Đảng, vừa treo xong anh đã bị kẻ thù bắn chết. Đây là sự kiện lịch sử mở đầu cho Cao trào cách mạng 1930-1931, với đỉnh Cao là Xô viết Nghệ Tĩnh, “Lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng nước ta công - nông - binh bắt tay nhau giữa trận tiền”(2). Nếu như những năm đầu thế kỷ XX, các nhà tư bản Pháp đánh giá Vinh - Bến Thủy là “Mông-đê-vi-đe-ơ của Việt Nam”, là “cửa ngõ của Lào”, thì trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, Bến Thủy được coi là huyết mạch giao thông, là điểm thắt cổ chai, là một trọng điểm chiến lược chia cắt Bắc - Nam của kẻ thù nhằm ngăn chặn sự chi viện của hậu phương lớn miền Bắc cho tiền tuyến miền Nam, là một thách thức lớn nhất trong cuộc chiến tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Do vậy trong cuộc chiến tranh bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ, địa danh Bến Thủy đã diễn ra nhiều trận ném bom hủy diệt của kẻ thù hòng cắt đứt mạch máu giao thông, đồng thời cũng diễn ra những gương chiến đấu kiên cường của quân và dân trên địa bàn Bến Thủy. Ngày 5/8/1964, sau khi dựng nên “sự kiện Vịnh Bắc bộ”, đế quốc Mỹ đã cho nhiều tốp máy bay đồng loạt đánh phá các vùng trọng điểm: Đồng Hới (Quảng Bình), Vinh - Bến Thủy (Nghệ An), Lạch Trường (Thanh Hóa) và Hòn Gai (Quảng Ninh). Đúng 12h25 phút, 4 chiếc phản lực A4D của không quân Mỹ đã bay thẳng vào thành phố Vinh mở đầu cho cuộc đánh phá miền Bắc nước ta. Chỉ sau 5 phút nổ súng, các đơn vị cao xạ thuộc Trung đoàn 280 và súng bộ binh của dân quân tự vệ phà Bến Thủy, xã Hưng Thủy một chiếc A4D trúng đạn. Đây là chiếc máy bay đầu tiên bị bắn rơi trên miền Bắc. Sau sự kiện ngày 5/8/1964 quân và dân thành phố Vinh nói chung, Bến Thủy nói riêng đối mặt với cuộc chiến tranh hủy diệt bằng không quân và hải quân Mỹ vô cùng ác liệt. Là nút thắt trên đường chiến lược Bắc - Nam, khu vực Bến Thủy chưa đầy 3 km2 phải chịu nhiều đợt không kích của không quân Mỹ. Có tháng máy bay Mỹ ném bom 28 ngày, có ngày chúng đánh 15 trận. Trong cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất và lần thứ hai, không quân Mỹ đã đánh xuống khu vực Bến Thủy 2.912 trận, bình quân mỗi người dân ở đây phải chịu 3.422 quả bom, đạn(3). Nhưng với tinh thần yêu nước cao độ và chủ nghĩa anh hùng cách mạng, công nhân viên chức Nhà máy Điện, Nhà máy Gỗ, cảng Bến Thủy… đã quyết tâm “thà quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”. Phà Bến Thủy quyết tâm “thà tim ngừng đập chứ không để phà tắc”, Nhà máy Điện quyết tâm cho “dòng điện không bao giờ tắt”(4). Hiếm có trọng điểm nào ác liệt, dai dẳng như ở ngã ba Bến Thủy lại tỏa sáng chủ nghĩa anh hùng cách mạng như nơi đây. Ra khỏi 2 cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của Mỹ, tọa độ lửa Bến Thủy trở thành nơi ghi dấu những sự kiện lịch sử hào hùng của những người con Xô viết, là nơi khẳng định lòng yêu nước, tinh thần quyết chiến, quyết thắng của dân tộc Việt Nam.

Upload

Tượng đài Trường Thi - Bến Thủy 1930 - 1931

Kết thúc 2 cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ trên vùng đất Bến Thủy, Đảng và Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang cho các tập thể cán bộ, công nhân viên phà Bến Thủy (hai lần); Nhân dân và Lực lượng vũ trang nhân dân xã Hưng Thủy (Bến Thủy); Nhân dân và Lực lượng vũ trang nhân dân khu phố 5 (Trung Đô); Lực lượng tự vệ cảng Bến Thủy. Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động: Tập thể Nhà máy Điện Vinh; tập thể Nhà máy Gỗ Bến Thủy(5). Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cho các cá nhân: Huỳnh Ngọc Đủ: Tổ trưởng tổ vận hành tuốc pin Nhà máy Điện Vinh; Trương Quang Thâm: Tổ trưởng tổ sửa chữa Nhà máy Điện Vinh; Nguyễn Hữu Tùng: Tổ trưởng lái ca nô phà Bến Thủy; Nguyễn Trọng Tường: lái ca nô phà Bến Thủy; Hoàng Thị Liên: phụ trách cửa hàng ăn uống Bến Thủy. Phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang: Nguyễn Đăng Chế: Trưởng phà kiêm tự vệ trưởng phà Bến Thủy, đó là chưa kể những tập thể, cá nhân thuộc các đơn vị bộ đội đóng trên địa bàn(6). Cũng trong cuộc chiến đấu quyết liệt trên tọa độ lửa Bến Thủy đã có nhiều gương hi sinh dũng cảm được nhà nước công nhận liệt sĩ chống Mỹ cứu nước: Phà Bến Thủy 23 liệt sĩ, Nhà máy Gỗ Vinh (Bến Thủy) 16 liệt sĩ, Nhà máy Điện Vinh 13 liệt sĩ và các liệt sĩ khác là bộ đội, công nhân giao thông, nhân viên các cơ quan khác và quân dân khu phố.

Bến Thủy một địa danh anh hùng ghi đậm dấu tích lịch sử hào hùng của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta. Đó thực sự là một địa danh quý hiếm trên đất thành phố Vinh, trên đất Nghệ An và cả nước. Địa danh ấy cần được tôn vinh một cách xứng đáng.

Sau ngày thống nhất đất nước, Nghệ An cùng cả nước tập trung xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội. Với sự nỗ lực của ngành văn hóa và các ngành liên quan đã tiến hành kiểm kê, đánh giá và xếp hạng các di tích lịch sử trên địa bàn phường Bến Thủy và Trung Đô ngày nay.

Hiện nay, trên vùng đất Bến Thủy có 4 di tích lịch sử cấp quốc gia: Ngã ba Bến Thủy (đã xây dựng tượng đài Trường Thi - Bến Thủy 1930-1931); địa điểm Cồn Mô; Nhà máy Điện Vinh (hiện nay tại di tích ngoài ống khói của nhà máy đã xây dựng nhà truyền thống và đài tưởng niệm các liệt sỹ hi sinh cho “dòng điện không bao giờ tắt”); núi Dũng Quyết và Phượng Hoàng Trung Đô và 1 di tích lịch sử cấp tỉnh: Nhà thờ đại tôn và khu mộ tổ họ Lê Viết. Còn lại 9 di tích đã được kiểm kê nhưng chưa xếp hạng: Địa điểm cảng Bến Thủy; đền Đức thánh Đô; lăng mộ Đậu Yên, cột mốc Cầu Phao.v.v... Để bảo tồn và phát huy hiệu quả các di tích trên địa bàn Bến Thủy, ngày 18 tháng 12 năm 2017, UBND tỉnh đã ra Quyết định 6103/QĐ-UBND về việc phê duyệt “Quy hoạch hệ thống di tích trên địa bàn tỉnh Nghệ An định hướng đến năm 2030, tầm nhìn 2050”, trong đó vùng 2 cụm di tích Đông Bắc Vinh gồm 4 di tích: Ngã ba Bến Thủy, địa điểm Cồn Mô, Nhà máy Điện Vinh, Nhà thờ họ Lê Viết, với diện tích quy hoạch là 92 ha. Đó là những việc hết sức có ý nghĩa trong công tác bảo tồn các di tích trên địa bàn Bến Thủy.

Tuy nhiên cho đến nay các cơ quan quản lý văn hóa mới làm được việc kiểm kê, xếp hạng di tích. Việc tôn vinh, phát huy các di tích trên vùng đất anh hùng này còn nhiều bất cập.

Để Bến Thủy thực sự trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ thanh niên, là điểm đến cho du khách khi về Nghệ An, tìm hiểu, nghiên cứu vùng đất này, chúng tôi xin đề xuất một số nội dung:

Thứ nhất: cơ quan quản lý các di tích lịch sử - văn hóa đánh giá lại việc bảo tồn, nhất là phát huy các di tích, danh thắng trên vùng đất Bến Thủy. Từ đó đề xuất giải pháp để phát huy trong việc giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ thanh niên, học sinh, sinh viên trên địa bàn. Kết nối các di tích lịch sử - văn hóa tạo thành sản phẩm du lịch điểm đến của du khách khi về tham quan tại Nghệ An.

Thứ hai: Ủy ban nhân dân tổ chức cuộc hội thảo khoa học cấp tỉnh để các chuyên gia, nhà khoa học, nhân chứng lịch sử thảo luận, đánh giá giá trị của các di tích trên vùng đất Bến Thủy, đề xuất chiến lược, giải pháp bảo tồn và phát huy di tích.

Thứ ba: Ngày 5/8/1964 là ngày Trung đoàn 280 và dân quân, tự vệ phà Bến Thủy bắn rơi chiếc máy bay đầu tiên của không quân Mỹ trên miền Bắc, để có ngày kỷ niệm về cuộc chiến đấu anh dũng và hi sinh to lớn của quân và dân tỉnh nhà nói chung, của các đơn vị trên địa bàn Bến Thủy nói riêng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, xin đề nghị chọn ngày 5/8/1964 làm ngày Kỷ niệm chiến thắng quân và dân Nghệ An trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Thứ tư: Xây dựng kế hoạch dài hạn sưu tầm các tư liệu, hiện vật, di vật về những sự kiện, những chiến công và cả sự hi sinh mất mát trên địa bàn Bến Thủy làm cơ sở xây dựng một bảo tàng chứng tích chiến tranh trong lộ trình triển khai Quy hoạch 1063 ngày 18/12/2017 của tỉnh.

Việc bảo tồn, tôn vinh và phát huy địa bàn Bến Thủy cần có sự vào cuộc của các ngành chức năng, nhất là các chuyên gia, nhà khoa học và nhân chứng lịch sử để xứng đáng với tầm vóc địa danh anh hùng.

 

Chú thích

  1. Mông-tơ-vi-di-ô là thủ đô của Urugoay, cửa ngõ của cao nguyên Manta, Nam Mỹ, chuyên xuất khẩu thịt, len, dạ (tác giả).
  2. Lịch sử phong trào công nhân và công đoàn Nghệ Tĩnh - NXB Lao động, Hà Nội, 1986, tr 61.
  3. Thế giới di sản số 9, 2013, tr 24.
  4. Nguyễn Quốc Hồng (chủ biên), Lịch sử phong trào công nhân và công đoàn thành phố Vinh - NXB Nghệ An, 2004, trang 159.
  5. BCH Đảng bộ-HĐND-UBND thành phố Vinh: Lịch sử thành phố Vinh, tập II (1945-1975), NXB Nghệ An, 2003, tr 241.
  6. HĐTĐ khen thưởng TW - Ban VHTTTW: Chân dung anh hùng thời đại Hồ Chí Minh, tập 1, NXB Lao động, NXB Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 2000, tr 314, 999,1184,1215…
Diễn đàn khác:
“Vai trò của báo chí trong truyền thông về chuẩn mực văn hoá ứng xử”: Ở góc độ này, báo chí làm còn yếu (18/6/2019)
Lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo (3/6/2019)
Chủ tịch Hồ Chí Minh với ông Ngô Đình Diệm (3/6/2019)
Góp phần đính chính về năm sinh và năm mất của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (21/5/2019)
Xây dựng chính quyền cấp xã dưới góc độ đội ngũ những người làm việc (21/5/2019)
Bến Thủy anh hùng cần được tôn vinh (21/5/2019)
Bộ trưởng Chu Ngọc Anh: Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là trụ cột phát triển kinh tế (15/5/2019)
Kết nối và đổi mới sáng tạo (7/5/2019)
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạy triết học Mác - Lênin (24/4/2019)
Truyền thống gia tộc Trần Đình Phong và những thông tin quý về lịch sử qua cuốn "Mã Trang Trần thị gia phả" (24/4/2019)
Chuyện nước mắm (15/3/2019)
Tại sao là Việt Nam? (28/2/2019)
Hy vọng lớn về đột phá tại Thượng đỉnh Mỹ-Triều lần 2 (27/2/2019)
Thượng đỉnh Mỹ - Triều: Cái bắt tay có tạo đột phá hòa bình? (27/2/2019)
Chiến tranh Biên giới Việt - Trung: Cái đấm tay đau đớn của Tướng Hoàng Đan: " Lịch sử là gì mà làm lính tôi khổ thế?" (22/2/2019)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Chuyên san KHXH&NV Nghệ An số tháng 3/2019
Chuyên san KHXH&NV Nghệ An số tháng 3/2019
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 584 | Tất cả: 1,744,958
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp