ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > CON NGƯỜI XỨ NGHỆ
Họ Trần và Giáp ca Trần Đức Lương với nền ca trù xứ Nghệ
Tin đăng ngày: 23/4/2019 - Xem: 144
 

     Ca trù còn được gọi là Hát nói, Hát cô đầu, Hát ả đào, Hát nhà trò, Hát nhà tơ,... là loại hình diễn xướng bằng âm nhạc thính phòng, được thịnh hành từ thế kỷ 15, từng là ca nhạc cung đình và được giới quý tộc, trí thức yêu thích. Ca trù là sự kết hợp nhuần nhuyễn và đỉnh cao giữa thi ca và âm nhạc, được dùng trong các sinh hoạt: Hát thờ, hát chơi, hát thi hoặc các dịp đặc biệt như hát chúc hỗ mừng vua, đín tiếp sứ thần,... Theo thống kê hiện nay thì ca trù gồm có 99 cách thể và được hát bởi các Giáo phường ca trù. Giáo phường ca trù là một cơ cấu quản lý và đào tạo các đào nương, đàn kép trong một khu vực huyện, xã nhất định, tên của giáo phường thường gắn với địa danh của địa phương nơi giáo phường ở đó.

Upload

 

Tiết mục hát ca trù tại Lễ đón Bằng xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh

Nhà thờ Họ Trần và Mộ Quản Giáp ca trù Trần Đức Lương

     Ở Nghệ An, vào khoảng thế kỷ 18, hoạt động hát ca trù chủ yếu là của Giáo phường đại hàng Đông Thành, do Trần Đức Chính là tổ sư. Sau khi kết hôn với bà Nguyễn Thị Quế ở làng Yên Xuân, xã Đào Hoa, huyện Đông Thành (nay là làng Yên Xuân, xã Diễn Phúc, huyện Diễn Châu), ông đã chọn quê vợ làm chính quán, từ đó hình thành và phát triển Giáo phường đại hàng Đông Thành và làng Yên Xuân trở thành đất tổ của ca trù Nghệ An. Giáo phường đại hàng Đông Thành là một tộc giáo phường có nguồn gốc trâm anh thế phiệt với phần lớn đàn ông thì được thăng qua, đàn bà thì làm vợ chúa, cung tần mỹ nữ trong vương phủ,... Tiêu biểu có: Trần Đức Lương làm Quản giáp được phong Tham đốc, Kim Vinh hầu; Trần Quang Ánh được phong Năng thọ hầu, Trần Quang Vị được phong Tổng binh Thiêm sự, Trần Thị Khoan lấy chúa Trinh Tạc,...

   Trong gần 5 thế kỷ hình thành và phát triển Giáo phường đại hàng đã đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật và danh vọng, đồng thời sản sinh và đào tạo ra hàng trăm kép đàn, ca nương danh tiếng.

    Vào thời Lê Trung hưng, nhà thờ họ Trần được xây dựng ở làng Yên Xuân làm cơ sở chính để đào tạo ca trù. Nhà thờ được xây dựng theo lối kiến trúc ba tòa thượng điện, trung điện, hạ điện và nghi môn, voi chầu, ngựa chầu, có tường bao quanh... với khuôn viên rộng khoảng 3 mẫu. Tuy nhiên, trải quan sự biến thiên, hiện nay khuôn viên nhà thờ chỉ còn 188m2, mặt bằng kiến trúc hình chữ nhật, bao gồm các công trình: cổng, tường, bao, sân, vườn, nhà thờ. Hàng năm tại nhà thờ đã diễn ra nhiều nghi lễ tưởng nhớ và tri ân các vị tổ nghề ca trù, trong đó đặc sắc nhất là lễ tế Tổ rằm tháng giêng. Trong các kỳ lễ này đã tổ chức hát ca trù, thu hút đông đảo nhân dân trong vùng tham gia đến xem hát. Ngoài các hoạt động tâm linh, nhà thờ họ Trần còn là nơi tổ chức truyền dạy hát ca trù…

    Cùng với Nhà thờ họ Trần, Mộ Quản giáp ca trù Trần Đức Lương được xây dựng với diện tích 426m2, với hạng mục cổng, tường bao, tắc môn và khu mộ nhằm tri ân ông tổ ca trù.

Upload

   Mộ Quản Giáp ca trù Trần Đức Lương tại làng Yên Xuân, xã Diễn Phúc, huyện Diễn Châu

Với 500 năm tồn tại và hưng thịnh, họ Trần làng Yên Xuân không chỉ là dòng họ có truyền thống quản giáp, ca trù, nghiệp binh trong triều đại các đời vua chúa Trịnh có nhiều công lao được các triều đại Quân chủ tôn vinh ghi nhận; mà dòng họ Trần còn có nhiều cống hiến trong chiêu dân lập làng, xây dựng quê hương, đất nước.

Upload

   Đại diện dòng họ Trần đón nhận Bằng 

Ghi nhận và tôn vinh những đóng góp của dòng họ Trần, ngày 20/4/2019, tại thôn Yên Xuân, xã Diễn Phúc, huyện Diễn Châu, Nghệ An, Sở Văn hóa Thể thao đã trao Bằng xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh Nhà thờ Họ Trần và Mộ Quản Giáp ca trù Trần Đức Lương.

Upload

   Lễ rước Bằng về Nhà thờ họ Trần

Đây là dịp để con cháu họ Trần khắp nơi tụ tập về đây để cúng tế, ca hát, dâng lên cung đàn, tiếng hát, tri ân các bậc tiền nhân, góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách cho thế hệ trẻ, khơi dậy lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc … đoàn kết xây dựng dòng họ và giáo phường ngày càng vững mạnh.

Hồ Thủy - Hoàng Anh

                  

Đất và người xứ Nghệ khác:
Hai “câu đối” trong đền Chín Gian ở Quế Phong (7/8/2019)
Phủ Hưng Nguyên qua các văn bản chữ Hán dưới triều Nguyễn (7/8/2019)
Tuần Thiện Đàn - Nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa của một vùng (7/8/2019)
Tư tưởng đoàn kết một trong những nội dung cốt lõi của "Di chúc" Chủ tịch Hồ Chí Minh (31/7/2019)
Miền đất cổ Mường Chiêng Ngam (10/7/2019)
Truyền thống hiếu học trên mảnh đất Dương Xuân (5/6/2019)
Miền Tây Nghệ An - Phong phú các loại hình văn hóa vật thể (24/5/2019)
Đào nương Trần Thị Khoan Cung phi của chúa Trịnh (21/5/2019)
Dòng họ 5 thế kỷ hát ca trù (21/5/2019)
Truyền thống hiếu học trên mảnh đất Dương Xuân (24/4/2019)
Tiền sĩ Trần Đình Phong với nền giáo dục khoa bảng Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX (24/4/2019)
Họ Trần và Giáp ca Trần Đức Lương với nền ca trù xứ Nghệ (23/4/2019)
Con người nhân cách thầy đồ Nghệ dưới triều Nguyễn (2/4/2019)
Hồ Hữu Thới - Người nhạc sĩ của quê hương (29/3/2019)
Được nhà vua ban thưởng (28/3/2019)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Chuyên san KHXH&NV Nghệ An số tháng 3/2019
Chuyên san KHXH&NV Nghệ An số tháng 3/2019
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 517 | Tất cả: 1,787,576
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp