ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > CON NGƯỜI XỨ NGHỆ
Trần Đình Quán - Người yêu nước và nghệ sỹ nhiếp ảnh đầu tiên của xứ Nghệ
Tin đăng ngày: 9/11/2018 - Xem: 27
 

Phạm Xuân Cần

Danh nhân Tiến sỹ Trần Đình Phong (1843 - 1909) có tới mười mấy người con, tuyệt đại bộ phận là những người hoạt động chính trị xã hội nổi tiếng và thành đạt. Nhưng, ít ai biết rằng người con trai thứ sáu của cụ là Trần Đình Quán lại làm nghề nhiếp ảnh. Tuy nhiên, vượt lên trên khuôn khổ một người thợ ảnh, Trần Đình Quán đã trở thành một nghệ sỹ nhiếp ảnh đầu tiên, tài danh của xứ Nghệ, những tác phẩm của ông có giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật hết sức to lớn và sâu sắc. 

Lịch sử nhiếp ảnh Việt Nam đã ghi nhận người đầu tiên đưa nhiếp ảnh vào nước ta là ông quan Đặng Huy Trứ, với hiệu ảnh Cảm Hiếu Đường, khai trương vào năm 1869 tại Hà Nội. Sau đó, đầu thế kỷ 20 có một nhân vật khác là ông Khánh Ký (tên thật là Nguyễn Văn Xuân) đã có công biến nhiếp ảnh thành một nghề và thậm chí còn xây dựng nên một “làng nghề nhiếp ảnh” độc đáo còn đến tận ngày nay, đó là làng Lai Xá (Hà Tây cũ).

Nghệ thuật nhiếp ảnh vào xứ Nghệ những năm cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, với những bức ảnh đầu tiên của các nhà nhiếp ảnh Pháp, đặc biệt là P. Dieuleffils (với những bức như Người đàn bà hút thuốc, Thuyền trên Bến Thủy...).

Cho đến nay, qua những tài liệu thu thập được cho thấy người đầu tiên mở hiệu ảnh, hành nghề nhiếp ảnh chuyên nghiệp, đồng thời để lại những tác phẩm có giá trị lớn về nội dung và nghệ thuật ở Nghệ Tĩnh chính là Trần Đình Quán.

Trần Đình Quán sinh ra trong một gia đình nhà nho nổi tiếng và danh giá, bố ông là danh nhân, tiến sỹ Trần Đình Phong. Tiến sỹ Trần Đình Phong (1843-1909), đậu tiến sỹ khoa Kỷ Mão, năm Tự Đức thứ 32 (1879), từng giữ chức Đốc học Quảng Nam, Tế tửu Quốc tử giám triều Nguyễn.

Trần Đình Quán là con thứ sáu của Tiến sỹ Trần Đình Phong, nên thường được gọi là “Ấm Sáu”. Tôi chưa tìm được tài liệu nào ghi năm sinh của Trần Đình Quán. Ngay cả phả hệ họ Trần Đình cũng không ghi, hồ sơ mật thám Pháp cũng không thể hiện. Tuy nhiên, nếu năm sinh của Trần Đình Phiên, người anh kế trên của Trần Đình Quán là 1883 và năm sinh của người em thứ tám (Trần Đình Nam) là 1896, thì ta có thể suy ra Trần Đình Quán sinh vào khoảng năm 1885 đến năm 1890. Gần đây, theo nhà giáo Trần Đình Lưu, một người trong họ cho biết thì Trần Đình Quán sinh năm 1885. Nếu đúng như vậy thì Trần Đình Quán sinh ra trong thời gian TS Trần Đình Phong về quê chịu tang mẹ.

Cũng không rõ lúc còn nhỏ ông sống ở quê hay ở Huế, chỉ biết theo hồ sơ của mật thám Pháp, năm 1927 ông học xong năm thứ ba ở trường Quốc học Huế. Không như những người anh hay em của mình, Trần Đình Quán về Vinh và mở hiệu ảnh.

Theo hồ sơ của mật thám Pháp (1927 -1935), Trần Đình Quán có vợ là Nguyễn Thị Sâm, con trai là Trần Đình Heros. Tuy nhiên, theo ông Trần Đình Lưu, nhà giáo về hưu ở xã Mã Thành, Trần Đình Quán có hai đời vợ và năm người con. Tên năm người con có ghi trên phả hệ của họ Trần Đình treo trong nhà thờ Trần Đình Phong (Tuy nhiên, trong sơ đồ này Trần Đình Heros được ghi là con của Trần Đình Phiên, có lẽ do nhầm lẫn). Nhưng, cũng theo ông Lưu, cho đến nay con cháu của Trần Đình Quán không còn ai ở trong nước. Một người con của ông là Trần Đình Nguyệt là một giáo viên rất giỏi ở Yên Thành, nhưng nay cũng đã mất. Theo nhà giáo, nhà thơ Huy Huyền, năm 1945 ông Huyền trọ học trong nhà Trần Đình Quán, khi đó ông Quán vẫn làm nghề nhiếp ảnh, cho đến tiêu thổ kháng chiến năm 1947 gia đình ông về quê, Mã Thành, Yên Thành. Theo ông Trần Đình Lưu trong cải cách ruộng đất vợ chồng Trần Đình Quán và người anh là Trần Đình Diệm về quê sinh sống. Gia đình ông sử dụng mười một mẫu ruộng do cụ Nghè để lại, nên bị quy là địa chủ, bị đấu tố. Một thời gian dài gia đình này bị coi là “tập đoàn phong kiến, địa chủ”, bị định kiến rất nặng nề. Sau cải cách ruộng đất vợ chồng ông đi đâu không rõ, ngay cả chết ở đâu, mồ mả ở đâu, hiện nay họ hàng cũng không ai biết.

Chúng tôi cũng đã rất hy vọng sẽ tìm được một bức chân dung của Trần Đình Quán, nhưng ngay cả trong hồ sơ của mật thám Pháp cũng không có. Phải chăng câu châm ngôn “thợ đóng săng chết bó chiếu” đã vận vào người nghệ sỹ tài hoa nhưng số phận đầy nghiệt ngã này?

  1. Hoạt động yêu nước và cách mạng

Cho đến nay hầu như không có tài liệu nào, hoặc truyền ngôn nào về hoạt động yêu nước và cách mạng của Trần Đình Quán, ngoài hồ sơ người bị địch bắt ở Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh và hồ sơ theo dõi của mật thám Pháp, hiện còn lưu trữ tại Cục Hồ sơ an ninh (Bộ Công an). Theo hồ sơ mang số hiệu 5736/C2 của Cục Hồ sơ An ninh, Trần Đình Quán (không rõ năm sinh), nguyên quán làng Yên Mã, tổng Quy Trạch, Yên Thành, Nghệ An. Bố là Trần Đình Phong giữ chức Tế tửu (Giám đốc) Quốc tử giám. Vợ là Nguyễn Thị Sâm, con là Trần Đình Heros. Theo một ghi chú trên hồ sơ này thì Trần Đình Quán đã từng bị bắt ở Vinh ngày 25/7/1921. Mật thám Pháp mở hồ sơ theo dõi Trần Đình Quán từ năm 1927 đến năm 1935. Theo hồ sơ này, từ những năm 1920, Trần Đình Quán cùng những người anh em ruột là Trần Đình Diệm, Trần Đình Nam, Trần Đình Phiên… đã hoạt động rất tích cực trong phong trào yêu nước do nhà yêu nước nhiệt thành Phan Bội Châu khởi xướng, (Trần Đình Diệm cũng được mật thám Pháp lập hồ sơ theo dõi). Trần Đình Quán là người tích cực tuyên truyền, quyên tiền và tuyển mộ người cho Cụ Phan. Năm 1928, ông trở thành người lãnh đạo công tác tuyên truyền của Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội ở Nghệ An. Từ năm 1927 đến 1935 hiệu ảnh của ông và bản thân ông thường xuyên bị mật thám Pháp theo dõi, mọi liên lạc và thư từ của ông đều bị kiểm soát. Mật thám Pháp cho rằng Hiệu ảnh của ông là nơi liên lạc và tụ tập của những người yêu nước ở Nghệ An, Hà Tĩnh… Trong những người liên hệ thư từ với ông có những người được mật thám Pháp ghi chú là “phần tử đặc biệt nguy hiểm”.

Như vậy, có thể những biến thiên của lịch sử đã làm cho số phận mỗi người có nhiều thay đổi, nhưng không nghi ngờ gì nữa, gia đình cụ Trần Đình Phong là một gia đình yêu nước. Cụ và những người con ruột của mình, trong đó có Trần Đình Quán là những người yêu nước, tham gia hoạt động sôi nổi và có đóng góp đáng kể cho các phong trào yêu nước và cách mạng, nhất là ở các tỉnh Trung kỳ.

  1. Nghệ sỹ nhiếp ảnh

Upload

Quảng cáo hiệu ảnh Trần Đình Quán trên báo Thanh Nghệ Tĩnh số 66, ra ngày 9/11/1935

Theo hồ sơ mật thám Pháp thì năm 1927 Trần Đình Quán mới từ Huế về Vinh mở hiệu ảnh. Thế nhưng, chúng tôi đã sưu tầm được một vài bức ảnh của Trần Đình Quán đã được in thành bưu thiếp từ năm 1925. Chưa kể, nếu bức chân dung TS Trần Đình Phong do Trần Đình Quán chụp thì có thể nói Trần Đình Quán đã hành nghề nhiếp ảnh từ rất sớm, trước năm 1919 (vì cụ Trần Đình Phong mất năm 1909). Và, có lẽ trước đó trong thời gian ở Huế ông đã học và hành nghề ảnh. Như vậy, sách “Nhiếp ảnh Nghệ An thế kỷ hai mươi” (NXB Nghệ An, 2003) ghi “mãi đến năm 1932 ông Trần Đình Quán (quê ở Yên Thành) mới mở hiệu ảnh đầu tiên ở phố Hoa kiều” là không chính xác. Một tài liệu khác cho rằng nghệ sỹ Quỳnh Sơn là người mở hiệu ảnh đầu tiên ở xứ Nghệ cũng không đúng, vì mãi đến năm 1936 ông Quỳnh Sơn mới mở hiệu ảnh ở Cầu Giát. Hồ sơ mật thám Pháp ghi Trần Đình Quán là “thợ ảnh” (photographe), trú ở số nhà 85 phố Marechal Foch (Phố Ga, nay là đường Quang Trung, thành phố Vinh), một đường phố trung tâm của Vinh ngày ấy cũng như hiện nay. 

Căn cứ trên dưới 60 bức ảnh đã xác minh chắc chắn của Trần Đình Quán, mà chúng tôi sưu tầm được, có thể thấy ông chụp khá nhiều lĩnh vực và đề tài khác nhau. Chúng tôi tạm thời chia ra thành năm mảng chính sau đây:

- Mảng ảnh thời sự, báo chí:

Ở mảng này không có nhiều tác phẩm, nhưng với những bức ảnh đã đăng báo, hoặc sử dụng trong các bộ lưu trữ cho thấy ông đã bám sát và phản ánh một số sự kiện chính trị, xã hội đương thời. Trong số đó có một số bức được đăng báo, như các bức ảnh phản ánh sự kiện Vua Bảo Đại thăm Nghệ An tháng 11/1932; sự kiện khánh thành Cầu Gang ở Nam Đàn năm 1934. Hoặc một số công trình thủy nông lớn của tỉnh thời kỳ đó cũng được ống kính của Trần Đình Quán ghi lại. Hoặc một số sự kiện thi đấu bóng đá ở Vinh đã được Trần Đình Quán chụp và đăng báo. Thậm chí một số sự kiện mang tính chất “khuyến nông” như ươm dừa ở Diễn Châu, ươm bưởi ở Anh Sơn cũng được ông ghi lại. Ảnh thuộc mảng này chưa sưu tầm được nhiều, nhưng có giá trị lịch sử quan trọng, cung cấp những bằng chứng sinh động khi nghiên cứu lịch sử địa phương và dân tộc trong giai đoạn này.

-  Mảng ảnh công trình kiến trúc, đô thị

Upload

Bệnh viện thành phố Vinh, 1929 (Ảnh; Trần Đình Quán)

Đây là mảng ảnh khá phong phú của Trần Đình Quán, chủ yếu ghi lại hình ảnh đô thị và các công trình kiến trúc đương thời ở khu vực Vinh - Bến Thủy, những năm 1920 - 1930. Ống kính của Trần Đình Quán đã cho chúng ta hình dung khá sinh động diện mạo đô thị Vinh thời kì đó. Những đường phố chính của Vinh như Marechal Foch (Đường Quang Trung hiện nay); Destenay (Trần Phú); Gia Long (Đặng Thái Thân); Ngã tư Chợ Vinh; những công trình kiến trúc như Dinh Công sứ, Bệnh viện, Bưu điện, Nhà Ga, công sở, trụ sở công ty… đều được phản ánh qua các tác phẩm của Trần Đình Quán.

Chính nhờ những bức ảnh chụp Vinh - Bến Thủy hồi đầu thế kỷ 20 của P. Dieuleffils, cùng với một số nhà nhiếp ảnh Pháp khác, cộng với những bức ảnh của Trần Đình Quán mà chúng ta ngày nay có thể hình dung được diện mạo đô thị Vinh - Bến Thủy suốt từ đầu thế kỷ đến những năm 1940. Giá trị lịch sử, văn hóa của những bức ảnh đó càng trở nên vô giá, khi thành phố Vinh hầu như đã bị tiêu hủy hoàn toàn qua chiến tranh, thiên tai và cả sự ấu trĩ, tả khuynh của con người.

- Mảng ảnh phong cảnh

Upload

Chùa Diệc năm 1929 (Ảnh: Trần Đình Quán)

Có thể Trần Đình Quán không có chủ ý về ảnh phong cảnh, nhưng trên con đường mưu sinh của một người hành nghề ảnh và trên con đường xê dịch của một nghệ sỹ, ông cũng đã thu vào ống kính của mình những phong cảnh đẹp, thơ mộng, hoặc hùng vĩ của quê hương, đất nước. Những bức ảnh về Bến Thủy, Cửa Lò, cảnh miền Tây xứ Nghệ, hay bức ảnh về một cây cầu trên đường 9 ở Quảng Trị đã cho thấy điều đó.

- Mảng ảnh chân dung, sinh hoạt

Với tư cách một người hành nghề nhiếp ảnh để mưu sinh chắc chắn đây là mảng ảnh chính của Trần Đình Quán. Thế nhưng, đây chính là mảng mà chúng tôi sưu tầm được ít ảnh nhất. Lí do đơn giản là những bức ảnh này chủ yếu nằm trong album gia đình, chứ không mấy bức được đưa ra bán, hoặc công khai hóa. Hiện nay, ngoài bức chân dung TS Trần Đình Phong, chúng tôi chỉ có một số bức ảnh chụp tập thể trong Dinh Công sứ. Trong tất cả những bức ảnh đó, Trần Đình Quán đã chụp được các nhân vật của mình trong trạng thái tự nhiên nhất, đây là việc rất khó trong chụp ảnh chân dung, nhất là trong những năm đầu nhiếp ảnh mới vào nước ta. Ngay bức ảnh chụp cụ Trần Đình Phong cũng cho thấy đây là một bức chân dung khác thường thời kì đó. Thay vì để cụ ngồi nghiêm ngắn, nhìn thẳng, hai tay để lên đầu gối như thường lệ chụp chân dung hồi đó, thì bức ảnh lại chụp cụ ở tư thế tự nhiên nhất, như vừa ăn cơm xong đang ngồi thư giãn, một chân co lên ghế, tay cầm quạt giấy để lên đầu gối rất tự nhiên. Rõ ràng đây không phải là bức chân dung do một thợ ảnh chụp, mà tác phẩm nghệ thuật của một nghệ sỹ nhiếp ảnh tài ba sáng tác.

Ngay việc Trần Đình Quán, mặc dù đang bị mật thám Pháp mở hồ sơ theo dõi, nhưng vẫn được Tòa Công sứ mời vào chụp ảnh các sự kiện ở đây, đã chứng tỏ tài năng và nhân cách của ông rất được tôn trọng.

- Mảng ảnh các di tích văn hóa, tín ngưỡng

Đây là mảng ảnh chứa đựng rất nhiều giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của Trần Đình Quán. Hầu như các di tích lịch sử, các công trình văn hóa, tâm linh ở Vinh như Chùa Diệc, Thành Nghệ An, Văn Miếu, Võ Miếu, Thiên hậu phủ…đều được ống kính tài hoa của Trần Đình Quán ghi lại. Đó là chưa kể, trong Lời dẫn nhập cuốn “An Tĩnh cổ lục” (Le vieux An Tĩnh), Hippolyte Le Breton đã viết: “Những tấm ảnh về Nghệ An là của ông Trần Đình Quán, nhà nhiếp ảnh ở Vinh”. Hippolyte Le Breton những năm 1924 - 1928 là hiệu trưởng Trường Quốc học Vinh (Colegé de Vinh), đồng thời là nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử kiệt xuất. Trong bốn năm ngắn ngủi ở Vinh ông đã cùng thầy trò Trường Quốc học Vinh đi điền giã khắp những nơi có di tích, danh thắng ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, lên đến tận bia Ma nhai ở Con Cuông. Không chỉ sử dụng ảnh của Trần Đình Quán, chúng tôi cho rằng trong những chuyến đi của thầy trò Quốc học Vinh Le Breton có thể đã rủ Trần Đình Quán đi cùng.

Trong bối cảnh các công trình văn hóa, tín ngưỡng ở Nghệ Tĩnh hầu hết đều bị hủy hoại thì kho tàng ảnh mà Trần Đình Quán cùng với H. Le Breton để lại là có giá trị vô cùng to lớn. Nó không chỉ khẳng định trầm tích, trữ lượng văn hóa lịch sử vô cùng giàu có của xứ Nghệ, mà còn là cơ sở khoa học cho việc trùng tu, phục dựng và bảo tồn các di sản văn hóa hiện nay của chúng ta.

- Về giá trị nghệ thuật:

Gia tài nhiếp ảnh của Trần Đình Quán để lại có giá trị hết sức to lớn, sâu sắc về lịch sử và văn hóa. Càng quan tâm đến nghiên cứu lịch sử, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa chúng ta càng trân trọng và đề cao giá trị của các tác phẩm của ông.

Về khía cạnh nghệ thuật, sẽ có những nhà chuyên môn phân tích sâu hơn. Theo tôi, những bức ảnh của Trần Đình Quán cũng đã cung cấp những khuôn hình mang tính kinh điển về bố cục và ánh sáng. Ông đặc biệt xuất sắc về chụp phố xá, công trình kiến trúc và các di tích lịch sử văn hóa. Việc lựa chọn góc độ, cắt cúp chính xác của ông đã cho chúng ta những khuôn hình trong đó có sự hài hòa, nhưng hết sức chặt chẽ về bố cục. Những bức ảnh chụp phố xá, công trình kiến trúc, công trình tín ngưỡng đều hết sức sinh động, có tình, có duyên. Đôi khi có cảm giác nghệ sỹ đã sắp xếp cả nhà cửa, cây xanh, con người để có những bức ảnh thật hài hòa, nhưng rất chân thực. Ở mảng ảnh chân dung, sinh hoạt Trần Đình Quán đã thể hiện tài năng của mình thông qua những bức ảnh mà trong đó các nhân vật thể hiện thần thái của mình hết sức tự nhiên và sinh động.

Những năm đầu thế kỷ các nghệ sỹ nhiếp ảnh nổi tiếng đều in tác phẩm của mình thành bưu thiếp để bán. Người bán được nhiều bưu ảnh nhất được cho là P. Dieuleffils. Chắc chắn phải đạt đến một chất lượng nội dung, nghệ thuật và kỹ thuật như thế nào đó thì những bức ảnh mới được in thành bưu thiếp và bán được trên thị trường. Bằng việc có nhiều ảnh được in thành bưu ảnh và bán được trên thị trường, Trần Đình Quán đã khẳng định được vị thế, tên tuổi của mình trên thị trường nghệ thuật hồi đó. Cũng cần lưu ý rằng hồi đó số nghệ sỹ nhiếp ảnh người Việt làm được điều này chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Như vậy, rõ ràng, Trần Đình Quán không chỉ người mưu sinh chuyên nghiệp bằng nghề ảnh, mà ông đã là một nghệ sỹ nhiếp ảnh tài danh. Những tác phẩm của ông có giá trị hết sức to lớn và sâu sắc về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật.

  1. Đôi điều kiến nghị

Với những tài liệu đã có hiện nay có thể khẳng định:

- Trần Đình Quán là một người yêu nước, đã tham gia nhiều hoạt động yêu nước và cách mạng.

- Là người đầu tiên hành nghề nhiếp ảnh một cách chuyên nghiệp, mở hiệu ảnh rất sớm ở Vinh. Các tác phẩm nhiếp ảnh của ông đa dạng, phong phú, có giá trị lịch sử, văn hóa, giá trị nghệ thuật và trình độ kỹ thuật rất cao. Có thể nói, vượt ra khỏi khuôn khổ một người thợ ảnh, Trần Đình Quán đã trở thành một nghệ sỹ nhiếp ảnh lớn của vùng quê Nghệ Tĩnh, đồng thời có tên tuổi trong làng nhiếp ảnh đương thời của Việt Nam.

- Một số kiến nghị:

+ Thân thế, sự nghiệp của Trần Đình Quán, với cả hai tư cách nghệ sỹ nhiếp ảnh và chiến sỹ hoạt động yêu nước và cách mạng vẫn còn nhiều vấn đề chưa thật sáng tỏ. Rất cần thu thập đầy đủ và hệ thống hơn tư liệu thông tin về ông. Bên cạnh đó cũng phải nghiên cứu, biên dịch, xác minh hồ sơ của ông và người anh là Trần Đình Diệm do mật thám Pháp lập. Đồng thời sưu tầm và phân tích thẩm định các tác phẩm nhiếp ảnh của ông cả về giá trị văn hóa - lịch sử và giá trị nghệ thuật. Trên cơ sở đó có sự đánh giá chính xác hơn về những đóng góp và vị trí của ông trong lịch sử nhiếp ảnh tỉnh nhà, đồng thời có hình thức ghi nhận và tôn vinh xứng đáng với nhân vật này.

+ Tiếp tục sưu tầm thêm các tác phẩm nhiếp ảnh của Trần Đình Quán, khẳng định các giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của các tác phẩm của ông. Xuất bản, phổ biến rộng rãi các tác phẩm của ông.

+ Đề nghị công nhận và tôn vinh Trần Đình Quán là nghệ sỹ nhiếp ảnh đầu tiên của Nghệ An và xứ Nghệ. Có hình thức tưởng niệm một cách phù hợp, ví dụ đặt một giải thưởng về nhiếp ảnh của Nghệ An mang tên Trần Đình Quán.

 

Đất và người xứ Nghệ khác:
Yên Thành vùng đất cổ (9/11/2018)
Trần Đình Quán - Người yêu nước và nghệ sỹ nhiếp ảnh đầu tiên của xứ Nghệ (9/11/2018)
Tiến sĩ Trần Đình Phong với nền giáo dục, khoa bảng ở Quảng Nam (9/11/2018)
Thẳm Nàng Màn một danh thắng hấp dẫn cho du khách về với Con Cuông (10/10/2018)
Thử nghiệm tour du lịch cộng đồng tại bản Khe rạn, xã Bồng Khê, huyện Con Cuông (19/9/2018)
Giá trị lịch sử di sản Hán Nôm họ Nguyễn Đăng, xã Hưng Yên Bắc, huyện Hưng Nguyên (12/9/2018)
Trung đoàn 4, Sư đoàn 337 trong chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 2 năm 1979 (12/9/2018)
Tục cúng rẫy của người Khơ Mú (11/9/2018)
Tiến sĩ Đinh Văn Chất trong phong trào chống Pháp xâm lược cuối thế kỷ XIX (6/9/2018)
Hang động đầy thạch nhũ lấp lánh ánh vàng ở miền Tây Nghệ An (15/8/2018)
Trai làng Nha Môn (8/8/2018)
Núi Dũng Quyết nơi hội tụ khí thiêng sông núi, một vùng du lịch đặc biệt (9/7/2018)
"Nguyễn Thu Đà" làng Mỹ Dụ - Bề dày truyền thống yêu nước, cách mạng (2/7/2018)
Văn Thành - Những dấu ấn còn lại về một vùng đất cổ (29/6/2018)
Giáo sư Phan Huy Lê: Nhân cách một nhà sử học chân chính (28/6/2018)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,592 | Tất cả: 1,508,652
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp