ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > KHÁM PHÁ XỨ NGHỆ AN
Thẳm Nàng Màn một danh thắng hấp dẫn cho du khách về với Con Cuông
Tin đăng ngày: 10/10/2018 - Xem: 29
 

Quốc Huy

Thẳm Nàng Màn thuộc bản Nà Pha, xã Yên Khê, huyện Con Cuông được hình thành cách ngày nay hàng trăm triệu năm do quá trình phong hóa Karst(1), là một trong những hang động đá vôi đặc trưng của miền Bắc Việt Nam.

Quá trình phong hóa tạo thành hang động với các nhũ đá, măng đá và sông nối ngầm.

Thẳm Nàng Màn có diện tích khoảng 1.853m2, đây là hang động có cấu trúc đặc biệt do quá trình karst khoét cong mái vòm như một nhà hát khổng lồ, có hệ thống hang ngầm, xuyên thủng, nhiều nhũ đá đẹp(2).

Upload

Thẳm Nàng Màn nhìn từ ngoài vào

Hang cao 51m so với mặt nước biển, cửa hang rộng 25m, cao 30m, ăn sâu vào 50m, càng đi sâu vào trong vòm hang càng cao. Nền hang cao khoảng 10m so với thung lũng trước cửa. Mặt nền khá mấp mô bởi những tảng đá tự nhiên nằm rải rác. Vòm hang hình bán cầu, giữa lòng hang trũng hình ao, phía trên có những tảng đá lăn. Xung quanh vòm hang là hệ thống nhũ đá, măng đá, cột đá tạo nên nhiều kiểu dáng kỳ lạ.

Phía dưới hang có một ngách đi xuống tạo thành dòng sông ngầm có mạch nước chảy ra sông Lam. Phía trên hang có ba ngách chính, hai ngách tỏa ra hai bên, một ngách ở giữa vách trong cùng của hang có thể đi xuyên qua mặt sau của núi, ngách có độ dài khoảng 400m. Càng đi sâu vào trong hang nhiệt độ giảm dần và có cảm giác mát lạnh.

Upload

Cửa hang Thẳm Nàng Màn

Thẳm Nàng Màn là một hang động đá vôi nên quá trình phong hóa đã để lại cho hang một lượng lớn các măng đá, nhũ đá, cột đá tuyệt đẹp với nhiều hình thù kỳ thú như mẹ bồng con, bách thú tụ hội, cột chống trời, ruộng bậc thang, hình ô dù, tàn lọng, hình ngai măng rồng bay phượng múa… tạo nên những kỳ quan hấp dẫn.

Khối măng đá “mẹ bồng con”: Đây là khối măng đá lớn nhất của Thẳm Nàng Màn nằm ở sườn hang nhìn ra cửa hang. Khối măng đá này có hình giống như người mẹ đang ngồi trên mỏm đá bồng con nhìn hướng ra cửa hang có chiều cao khoảng 3,5m, đường kính phía dưới khoảng 2m được kiến tạo nhỏ dần từ dưới lên trên. Đỉnh của khối đá có hình khuôn mặt người phụ nữ có hai mắt, mũi, miệng và nốt ruồi son ở giữa hai chân mày. Trên tay bên phải của người phụ nữ bồng đứa con nhỏ, đầu đứa trẻ nhô cao ngang gò má của mẹ. Mỗi khi ánh sáng chiếu vào làm cho khối măng đá trở nên lung linh huyền diệu.

Khối cột đá hình “trụ chống trời”: Cột đá măng nằm ở ngách phía trên cửa hang. Do măng đá “mọc” lên và nhũ đá từ trên thòng xuống gặp nhau mà hình thành nên. Khối cột đá có chiều cao khoảng 4m, đường kính khoảng 2m hình trụ đứng. Phần măng đá chiếm khoảng 2/3 chiều cao, nhũ đá chiếm 1/3 chiều cao. Giữa lớp măng đá và nhũ đá có những khoảng trống chưa gắn kín hết. Các vân đá tạo hình như những nếp lụa gấp buông xuống. Quá trình kết tủa Cacbonat Canxi làm cho bề mặt trụ có hình vảy lấp lánh như những mảnh thủy tinh nhỏ.

Upload

Nhũ đá phía trong hang Thẳm Nàng Màn

Khối thạch nhũ hình “bách thú tụ hội”: Khối thạch nhũ này có hình thù như một đàn thú gồm nhiều loại hổ báo, chó, mèo, chồn, cáo đang đuổi nhau chạy từ trên xuống.

Khối Măng đá hình “núi gạo” ở ngách bên trái của hang có khối măng đá đùn lên, mặt ngoài trắng toát trông như một núi gạo vừa mới giã xong.

Khối cột đá hình “thác bạc”: Trên sườn vách của hang có khối măng đá hình như một dòng thác đổ từ trên cao xuống với những hạt nước trắng xóa lấp lánh ánh sáng. Hệ thống ruộng bậc thang: do quá trình phong hóa dưới sự tác động của nước bào mòn đá tạo nên những ô ruộng bậc thang trên đường lên ngách hang phía bên trên, trong các ô ruộng có nước tự nhiên.

Hệ thống nhũ đá trên vách hang và trần hang: Trên các vách hang là vô số các nhũ đá có kích thước khác nhau. Có những nhũ đá thòng xuống vài mét, có những cái mới hình thành. Hiện nay quá trình phong hóa vẫn diễn ra, các nhũ đá vẫn tiếp tục lớn lên theo thời gian.

Ngoài ra Thẳm Nàng Màn nằm trong hệ thống thực vật và động vật rừng rất phong phú. Về hệ thống thực vật có các nhóm cây quý như: Pơ mu, sa mộc, giáng hương quả to, lát hoa, gụ lau, đinh, sến… Hệ động vật gồm nhiều loài như: chim có trĩ cao, công gà lôi trắng, gà tiền, sáo, chào mào… Về loài thú có: sóc, chồn, cáo, thỏ. Về lưỡng cư và bò sát có: Rùa, tắc kè, kỳ đà, rắn và nhiều loài cá, côn trùng, dơi…

Thẳm Nàng Màn không chỉ được kiến tạo bởi tự nhiên với những hình khối kỳ lạ và đẹp mắt mà còn gắn với truyền thuyết cô nàng bồng con hóa đá. Một truyền thuyết đẹp nhưng đầy bi thương về tình yêu đôi lứa, toát lên khát vọng được sống, được yêu, khát vọng giải phóng cá nhân, giải phóng giai cấp.

Truyền thuyết kể rằng: vào thưở xa xưa, người Thái đã đến định cư ở vùng này. Cấu trúc xã hội người Thái thời ấy gồm các tầng lớp: Chẩu đin là tầng lớp nắm giữ toàn bộ đất đai cai quản hành chính và cả phần hồn của dân bản(3); tầng lớp “Páy, Táy” là những nông dân tự do; tầng lớp “Cuông, nhốc, thím” là những nông dân bán tự do và thấp nhất là tầng lớp “côn hươn, côn khỏi, lục khỏi” là những gia nô, đầy tớ của chúa đất.

Luật tục ở bản quy định rất chặt chẽ về mối quan hệ giữa các tầng lớp, người của tầng lớp này không được quan hệ, kết hôn với người của tầng lớp khác. Ai vi phạm sẽ bị đuổi ra khỏi bản, mường và bị những trừng phạt vô cùng khắc nghiệt.

Ở một bản có một Chẩu đin rất giàu có đầy quyền uy, gia nô, đầy tớ hầu hạ có đến hàng trăm người trong số đó có một chàng trai rất khôi ngô, tuấn tú. Hàng ngày Chẩu đin giao cho chàng những công việc nặng nhọc như bửa củi, cày nương, làm rẫy. Với sức khỏe của một chàng trai mới mười tám đôi mươi lại hiền lành, sáng dạ, công việc luôn làm tốt nên được Chẩu đin quý mến. Nhà Chẩu đin(4) có một người con gái rất xinh đẹp, hiền lành, hát hay, múa dẻo “khi nghe nàng hát chim rừng bay qua cũng phải dừng cánh, khi nàng xuống suối, tôm cá vây lượn quanh đôi bắp chân nõn nà của nàng”(5). Hàng ngày nàng ngồi dệt vải dưới sàn nhà, đôi mắt như biết nói của chàng trai liếc nhìn nàng và bắt gặp đôi mắt đen láy của nàng. Ngày này qua ngày khác cô gái đem lòng thầm yêu chàng trai, tình yêu hai người đã làm cho họ gần nhau không thể nào cưỡng lại.

Thế rồi nàng có thai với người con trai Côn Khỏi, thai ngày càng lớn dần, tình yêu của đôi trai gái bị lộ. Đây là việc chưa từng có của mường từ xưa tới bây giờ. Mặc dù Châu đỉn là chúa tể của mường nhưng không thể nằm ngoài luật tục chung của mường đã đặt ra mặc dầu ông rất thương đứa con gái yêu quý của mình. Một cuộc họp gồm các chức dịch và bô lão được mở ra, các thành viên dự họp để phản đối quyết liệt mối tình đi đến tội lỗi của chàng trai Côn Khỏi với con gái của Châu đỉn và phải thi hành theo luật tục của mường. Chàng trai Côn Khỏi bị đuổi ra khỏi mường, còn cô gái bị đưa lên hang núi, được mường để lại một số lương thực đủ ăn trong một thời gian rồi lấp cửa hang lại. Nếu cô gái may mắn sống sót được sau khi hết lương thực thì được giải thoát, nếu không thì phải cam chịu số phận chết lặng lẽ trong hang. Sau khi bị nhốt trong hang một thời gian cô gái đến kỳ “mãn nguyệt khai hoa” sinh ra một người con sống trong hang núi lạnh lẽo, cô đơn, đói khát, mẹ con nàng vô cùng tủi phận. Nước mắt chảy thành dòng suối trong hang, xuyên cả đá ra tận sông cả. Trước tình cảnh thương tâm của hai mẹ con nàng đã lay động đến tận trời cao. Ông trời thương cho mẹ con nàng cảnh cô đơn đói khát bèn sai các tiên nữ xuống hang hóa thành các hình thú lạ mắt để mẹ con nàng vơi bớt nỗi buồn, nhớ mong chàng trai Côn Khỏi và bản mường.

Ngày tháng lặng lẽ trôi đi, lương thực của mường để lại đã hết, mẹ con nàng vẫn ngóng chờ người yêu một cách vô vọng. Nàng đành bồng con lên tảng đá lớn nhất, cao nhất ngồi đưa mắt về phía bản mường để ngóng người yêu, nhưng nàng có biết đâu người con trai mà nàng yêu quý nhất đã đi khỏi bản mường từ lâu.

Nàng ngồi vậy không biết bao nhiêu ngày tháng, đến khi võng mạc đã mờ, chân trời bao lần hửng sáng, sự mòn mỏi chờ mong đến ngày hai mẹ con hóa đá.

Đối với Chẩu đin, đến kỳ ông đưa dân bản lên phá cửa hang để giải thoát cho nàng, nhưng khi những khối đá người mẹ bồng con hiện ra làm cho mọi người vô cùng đau xót. Từ đó, để tướng nhớ nàng, trân trọng mối tình đẹp đẽ nhưng đầy bi kịch của nàng với chàng Côn Khỏi, bản mường đã đặt tên cho hang là Thẳm Nàng Màn (Hang Nàng Màn).

Hang Nàng Màn gắn với truyền thuyết tình yêu đẹp nhưng đầy bi kịch của đôi trai gái người Thái trong xã hội phân tầng sâu sắc nằm trong khu vực có nhiều di tích lịch sử gắn liền với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng đất nước trên địa bàn huyện Con Cuông như Bia Ma Nhai, thành Trà Lân, cây đa Cồn Chùa… Đồng thời cũng là khu vực có nhiều thắng cảnh thiên nhiên như khu bảo tồn thiên nhiên Pù Mát, đập Phà Lài, sông Giăng, Hang ốc, Thác Khe Kèm, eo Vực Bồng… tạo nên một vùng du lịch bởi những sản phẩm hấp dẫn của huyện Con Cuông, trong đó Thẳm Nàng Màn di tích danh thắng cấp tỉnh là điểm nhấn cho khu vực du lịch này.

Để Thẳm Nàng Màn và khu vực này trở thành điểm đến cho khách du lịch chính quyền các cấp cần xây dựng quy hoạch tổng thể cho khu vực nhằm bảo tồn và phát huy các di tích cảnh quan. Xây dựng chương trình quảng bá rộng rãi về Thẳm Nàng Màn, về các di tích danh thắng trên địa bàn huyện để mời gọi du khách đến tham quan, tạo nên những giá trị của di sản trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của huyện Con Cuông.

Chú thích

(1), (2). PGS.TS Nguyễn Khắc Sử: Báo cáo sơ bộ kết quả điều tra khảo cổ hang động ở 5 huyện của tỉnh Nghệ An - Tài liệu lưu tại Ban Quản lý Di tích tỉnh Nghệ An

(3). Châu đỉn: như là chúa đất, chủ đất

(4). Phần hồn được hiểu như là Chúa hồn, chủ hồn

(5). BCH Đảng Cộng sản Việt Nam huyện Con Cuông: Lịch sử Đảng bộ huyện Con Cuông, T1 (1930 - 2003) NXB. Nghệ An, 2004, trang 193.

Đất và người xứ Nghệ khác:
Thẳm Nàng Màn một danh thắng hấp dẫn cho du khách về với Con Cuông (10/10/2018)
Thử nghiệm tour du lịch cộng đồng tại bản Khe rạn, xã Bồng Khê, huyện Con Cuông (19/9/2018)
Giá trị lịch sử di sản Hán Nôm họ Nguyễn Đăng, xã Hưng Yên Bắc, huyện Hưng Nguyên (12/9/2018)
Trung đoàn 4, Sư đoàn 337 trong chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 2 năm 1979 (12/9/2018)
Tục cúng rẫy của người Khơ Mú (11/9/2018)
Tiến sĩ Đinh Văn Chất trong phong trào chống Pháp xâm lược cuối thế kỷ XIX (6/9/2018)
Hang động đầy thạch nhũ lấp lánh ánh vàng ở miền Tây Nghệ An (15/8/2018)
Trai làng Nha Môn (8/8/2018)
Núi Dũng Quyết nơi hội tụ khí thiêng sông núi, một vùng du lịch đặc biệt (9/7/2018)
"Nguyễn Thu Đà" làng Mỹ Dụ - Bề dày truyền thống yêu nước, cách mạng (2/7/2018)
Văn Thành - Những dấu ấn còn lại về một vùng đất cổ (29/6/2018)
Giáo sư Phan Huy Lê: Nhân cách một nhà sử học chân chính (28/6/2018)
GS. Phan Huy Lê: chuyên gia hàng đầu về Lịch sử Việt Nam (26/6/2018)
Những bức ảnh đẹp về Bác Hồ (30/5/2018)
Để phát huy tiềm năng lợi thế Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Tây Nghệ An (21/5/2018)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 722 | Tất cả: 1,468,346
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp