DIỄN ĐÀN > ĐỐI THOẠI
Hướng đi nào cho nông thôn mới?
Tin đăng ngày: 9/10/2018 - Xem: 37
 

 

 

Upload

GS.TS Tô Duy Hợp

LTS: Tính đến nay, năm 2018, Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng Nông thôn mới đã qua được một chặng đường khá dài. Bên cạnh nhiều kết quả đạt được thì vẫn còn nhiều vấn đề cần được nhận thức đúng đắn và giải quyết hợp lý. Nghệ An là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng xã đạt tiêu chuẩn quốc gia về nông thôn mới. Tuy nhiên, ngoài những con số làm nức lòng nhiều người thì cũng tồn tại không ít những khó khăn, hạn chế phải có hướng giải quyết đúng đắn trong quá trình đẩy mạnh phát triển nông thôn. Để góp thêm tiếng nói vào việc đi tìm định hướng xây dựng và phát triển nông thôn, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với GS.TS Tô Duy Hợp, một chuyên gia hàng đầu về xã hội học nông thôn ở Việt Nam.

*    *   *

PV: Sau mấy năm thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, qua quan sát nhiều địa phương khác nhau, tôi thấy cái được nhiều nhất là cơ sở vật chất ở nông thôn. Tuy nhiên, tôi có cảm giác, hình như nông thôn vẫn là một “vùng lặng” trong sự phát triển sôi động của cả nước. Là một nhà xã hội học nông thôn, Giáo sư đánh giá thế nào về điều này? Thành tựu và hạn chế nhất của xây dựng nông thôn mới trong mấy năm qua là những gì?

Tô Duy Hợp: Bạn nói rất đúng: “cái được nhiều nhất là cơ sở vật chất ở nông thôn”, hay nói chính xác hơn là “cơ sở vật chất ở các xã được công nhận là “xã nông thôn mới” đã được nâng cấp rõ rệt sau 5 năm thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới theo 19 tiêu chí quốc gia. Đó là các tiêu chí về hạ tầng kinh tế - xã hội như giao thông, thủy lợi, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, chợ nông thôn, bưu điện, nhà ở dân cư, trạm y tế xã. Điều này làm cho bộ mặt nông thôn khang trang hẳn lên so với 5 năm trước đây! Tuy nhiên, rất tiếc là cái gì cũng có mặt trái của nó! Cái giá phải trả của kết cấu hạ tầng vật chất mới là “Nợ xấu” (tức là nợ không có khả năng thanh toán của các xã nông thôn mới!). Theo tính toán sơ bộ của Chính phủ thì sau 5 năm thực hiện Chương trình quốc gia XDNTM, nợ xấu không dưới 15.000 tỷ VNĐ! Như vậy, hóa ra là “được cái này, lại mất cái kia”.

Ngoài ra, các xã nông thôn mới đều rơi vào tình trạng “hơn cái này, thì thiệt cái kia”! Biểu hiện rõ nhất của tình trạng bất cập, thậm chí lệch lạc này là ở chỗ một mặt, các xã xây dựng nông thôn mới đều liên tục tăng trưởng kinh tế, mức sống của cư dân liên tục tăng, xóa được đói, giảm được nghèo; tuy nhiên, mặt khác, việc đẩy nhanh các quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa làm cho môi trường sống ngày càng xuống cấp nghiêm trọng do bị ô nhiễm nặng, tài nguyên bị suy kiệt nhanh do khai thác không có kế hoạch, và đáng lo ngại hơn là, cả đạo đức xã hội cũng xuống cấp do tăng tốc quá trình thị trường hóa không kiểm soát được mặt trái, mặt tiêu cực, mặt xấu của thị trường.

PV: Hơi cảm tính nhưng tôi thấy chương trình nông thôn mới đang hướng đến những thay đổi về nông thôn là chủ yếu. Còn hai đối tượng quan trọng khác là nông nghiệp và nông dân thì chưa được coi trọng bằng cái kia. Nông nghiệp với tư cách là hoạt động kinh tế chính ở nông thôn, còn nông dân là chủ thể chính. Nông nghiệp và nông dân vẫn chưa có nhiều thay đổi thì liệu có “nông thôn mới” được hay không? Và có một điều nữa, mới nghe có vẻ khôi hài nhưng lại là sự thật rõ ràng: nhiều thành phố, thị xã đang phấn đấu để trở thành... “Nông thôn mới”.  Giáo sư quan niệm thế nào về ba đối tượng này? Để phát triển nông thôn thì mối quan hệ giữa ba đối tượng này phải được giải quyết như thế nào?

Tô Duy Hợp: Nếu làm đúng quan điểm Nghị quyết số 26-NQ/TW Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn (Hà Nội, 05/08/2008) thì trong đó có một quan điểm quan trọng là “Các vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn phải được giải quyết đồng bộ, gắn với quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước. CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình CNH, HĐH đất nước. Trong mối quan hệ mật thiết giữa nông nghiệp, nông dân và nông thôn, nông dân là chủ thể của quá trình phát triển, xây dựng nông thôn mới gắn với xây dựng các cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị theo quy hoạch là căn bản; phát triển toàn diện, hiện đại hóa nông nghiệp là then chốt”. Nếu làm đúng, làm đủ 19 tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới thì quan điểm nêu trên sẽ được quán triệt!

Tôi đã khảo sát tại nhiều xã nông thôn mới ở Đồng bằng Sông Hồng như Thụy Hương, Phú Nghĩa (huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội), Mai Đình (huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội), Yên Sở (Huyện Hoài Đức, Thành phố Hà Nội), Ninh Vân (huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình), Đông Thọ (huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh), Tam Sơn (thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh), và vài lần về Nghệ An. Qua những thực tế này, tôi nhận thấy rằng sự lựa chọn thuần nông nghiệp, hay chuyên nông nghiệp không được ưa chuộng; phi nông hoàn toàn cũng không được ưa chuộng, mô thức hỗn hợp trọng nông bị lép vế so với mô thức hỗn hợp trọng phi nông (tiểu thủ công nghiệp, buôn bán dịch vụ tại làng quê hoặc trở thành “Nông dân công” ở các khu công nghiệp, hoặc/và đô thị); nghĩa là xu hướng phi nông hóa (bao gồm phi nông nghiệp hóa, phi nông dân hóa, và phi nông thôn hóa) đang áp đảo tại các xã nông thôn mới! Xu thế áp đảo này giúp giảm nghèo nhanh, làm giàu cũng nhanh; tuy nhiên không tránh khỏi tình trạng lợi bất cập hại! Xu thế ly nông, và cả ly hương ngày càng gia tăng mạnh mẽ, làm cho khu xã bị “chảy máu chất xám”, tại mỗi gia đình nông thôn chỉ còn người già, phụ nữ và trẻ em, tất yếu dẫn tới tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao cho phát triển tam nông bền vững!

Tôi cho rằng, Chương trình quốc gia Xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 đã thiên vị quan điểm phát triển nông thôn theo định kiến lý thuyết khoa học được tổng kết từ kinh nghiệm phát triển nông thôn phương Tây, theo đó thì phát triển nông thôn có nghĩa là chuyển hóa nông thôn thành đô thị, và một cách tương ứng, phát triển nông nghiệp có nghĩa là chuyển hóa nông nghiệp thành công nghiệp và/hoặc dịch vụ, phát triển nông dân có nghĩa là chuyển hóa nông dân thành thị dân và/hoặc công nhân! Nếu tiếp tục đi theo đường lối này thì các xã nông thôn mới sẽ gia nhập vào khu xã công nghiệp - đô thị; nghĩa là, sẽ tách khỏi khu xã nông nghiệp - nông thôn của xã hội tổng thể. Và trong tương lai, nếu tất cả các xã đều trở thành xã nông thôn mới theo kiểu này thì sẽ không còn khu xã nông nghiệp - nông thôn; nghĩa là dẫn tới “cái chết” của nông thôn, nông nghiệp, nông dân theo nghĩa truyền thống! Thực ra, phát triển tam nông là một quá trình kép (= 1 quá trình bao hàm 2 quá trình vừa mâu thuẫn vừa thống nhất với nhau)”: một là, chuyển hóa từ tam nông thành phi tam nông (tức là, từ nông thôn thành đô thị, từ nông nghiệp thành công nghiệp và/hoặc dịch vụ, từ nông dân thành thị dân và/hoặc công nhân), và hai là, chuyển đổi từ tam nông cũ (nghèo nàn, lạc hậu, phụ thuộc) sang tam nông mới (giàu sang, tiến bộ, tự chủ). Quá trình biến đổi kép này vốn là quá trình lịch sử tự nhiên, ngày nay đang trở thành đường lối chiến lược của các nước phát triển và đang phát triển trên thế giới. Do đó, theo tôi, “Chương trình quốc gia xây dựng nông thôn mới” nên đổi tên thành “Chương trình quốc gia xây dựng tam nông mới” thì hợp lý hơn; như thế sẽ tránh được thiên vị nông thôn, hoặc nông nghiệp, hoặc nông dân; tránh được cả quan niệm lệch lạc = đồng nhất việc xây dựng nông thôn mới với chuyển hóa nông thôn thành đô thị, kết quả làm triệt tiêu nông thôn - nông nghiệp hay chí ít cũng là hy sinh nông thôn - nông nghiệp vì phát triển đô thị - công nghiệp. Phát triển thiên vị, hay lệch lạc đều là phát triển không lành mạnh; vì phát triển lành mạnh là phát triển toàn diện, hài hòa, bền vững.

PV: Như đã nói ở trên, dù nông thôn mới được đẩy mạnh, nhưng sản xuất nông nghiệp ở Nghệ An vẫn chưa có nhiều thay đổi. Gần như một công thức chung là giống cùng với hóa chất để đẩy mạnh năng suất và sản lượng. Nền nông nghiệp vẫn thiếu hiệu quả, khó tiếp cận nền sản xuất hàng hóa, thiếu an toàn cho cả người sản xuất và người tiêu dùng. Lâu dài thì vẫn không đảm bảo được an ninh lương thực lẫn an ninh con người. Quan điểm của Giáo sư về phát triển nông nghiệp trong xây dựng nông thôn mới như thế nào? Làm sao để có thể giải quyết được tình trạng trên?

Tô Duy Hợp: Bạn nói đúng! Các quá trình đổi mới nền nông nghiệp ở nước ta trong thời gian qua theo hướng đẩy mạnh thị trường hóa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đều rơi vào tình trạng bất cập, lệch lạc, và có cả suy thoái!? Công cuộc xây dựng tam nông mới đòi hỏi phát triển nông nghiệp lành mạnh: một là, phải kiến tạo thị trường nông nghiệp lành mạnh, khắc phục tình trạng nông sản bẩn, thực phẩm độc hại do sử dụng hóa chất bằng nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái và bằng giáo dục đạo đức sản xuất - kinh doanh nông nghiệp của nông dân nói riêng, của mọi người nói chung; hai là, phải có chế độ sở hữu, sử dụng ruộng đất hợp lý, hợp tình bằng cách kết hợp hài hòa giữa công hữu và tư hữu, công dụng và tư dụng, vừa tránh độc tài nhà nước, vừa chống độc quyền tư bản tư nhân; ba là, phải phát triển nông nghiệp thông minh dựa trên công nghệ thông tin nói riêng, công nghệ cao nói chung.

PV: Bên cạnh nông nghiệp thì nông dân ở Nghệ An cũng chưa có nhiều thay đổi lắm. Phần lớn nguồn lực lao động di cư về các đô thị, vào các khu công nghiệp ở trong Nam và ngoài Bắc để làm việc. Những người được đào tạo cơ bản thì cũng ít quay về quê làm việc. Và quan trọng hơn nữa, một bộ phận nông dân đang có biểu hiện của sự suy thoái. Họ trở nên yếu hèn trong cuộc sống, ỷ lại, lợi dụng và lạm dụng sự hỗ trợ của nhà nước để hợp lý hóa tính lười biếng, không chịu lao động, không chịu vươn lên thoát nghèo. Có nhiều nguyên nhân nhưng quan trọng phải kể đến sự cố kết thân tộc, các nhóm lợi ích và sự yếu kém trong công tác quản lý của chính quyền. Đó cũng là biểu hiện của sự vứt bỏ lòng tự trọng để đổi lại một ít lợi ích. Qua nhiều nghiên cứu từ nhiều địa phương khác nhau, ông đánh giá thế nào về vấn đề này?

Tô Duy Hợp: Theo định hướng phát triển nông dân bền vững này thì nhóm nông dân thuần nông sẽ giảm mạnh, và chuyển thành nông dân chuyên môn hóa nông nghiệp đủ sức hợp tác và cạnh tranh lành mạnh với các nhóm nông dân không thuần nông. Nhóm nông dân không thuần nông, tức là nông dân kiêm nghiệp, sẽ tăng mạnh; trong đó, có nhóm nông dân kiêm nghiệp nông và phi nông, coi trọng nông nghiệp hơn phi nông nghiệp, và nhóm nông dân kiêm nghiệp nông và phi nông, coi trọng phi nông nghiệp hơn nông nghiệp; Ngoài ra, còn có nhóm nông dân chuyển đổi sang phi nông nghiệp hoàn toàn, tức là sang công nghiệp hoặc/và dịch vụ. Ai có lợi thế hơn ai trong phát triển bền vững? Không ai có lợi thế tuyệt đối cả! Nếu lấy chỉ tiêu về giảm nghèo nhanh và khả năng làm giàu to thì nhóm phi nông hoàn toàn là có lợi thế nhất, trái lại, nhóm thuần nông là kém lợi thế nhất. Tuy nhiên, nếu lấy chỉ tiêu về giảm nghèo bền vững và làm giàu bằng cạnh tranh thị trường lành mạnh thì mọi nhóm nông dân đều bình đẳng trước lương tâm và công luận, pháp lý và đạo lý!

PV: Con người là tài sản quan trọng của đất nước, của xã hội. Xây dựng nông thôn mới, mà mục tiêu cuối cùng, tôi nghĩ cũng là để làm cho con người được ấm no, hạnh phúc hơn. Nhưng thực tế cho thấy điều đó còn khá xa vời. Phải chăng đó là một hệ lụy của cả một cơ chế trong mấy thập kỷ trước vận hành mà bây giờ biểu hiện rõ nét hơn? Và, với những biểu hiện như thế này, liệu nông thôn mới có “mới” được không thưa Giáo sư? Làm thế nào để con người ở nông thôn có thể vững vàng hơn, kiên định hơn, trung thực hơn và có ý chí hơn?

Tô Duy Hợp: Quan điểm “Nông dân là chủ thể trong quá trình phát triển…” trong Nghị quyết 26-NQTW (05/08/2008) là đúng nhưng chưa đủ. Phải nói rộng hơn “Cư dân nông thôn là chủ thể trong quá trình phát triển…”, và rộng hơn nữa “Con người là chủ thể trong quá trình phát triển…”.

Theo chủ thuyết phát triển bền vững của Liên hợp quốc mà Việt Nam là 1 thành viên chính thức thì mô thức phát triển bền vững hướng tới 6 mục tiêu (lợi ích, giá trị) sau: 1) Phát triển bền vững kinh tế, 2) Phát triển bền vững chính trị, 3) Phát triển bền vững văn hóa, 4) Phát triển bền vững xã hội, 5) Phát triển bền vững con người, 6) Bảo vệ môi trường sống bền vững; trong đó, con người là trung tâm của tứ giác phát triển (kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội). Vận dụng vào Chương trình quốc gia xây dựng NTM ở Việt Nam giai đoạn 2010-2020 thì trong 19 tiêu chí quốc gia XDNTM ta chưa thấy rõ sự quán triệt quan điểm “Cư dân nông thôn là yếu tố trung tâm của tứ giác phát triển ở khu xã tam nông”. Chẳng hạn như thiếu vắng tiêu chí độc lập về phát triển nguồn nhân lực cho XDNTM, trong khi phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao là một trong 3 ĐỘT PHÁ CHIẾN LƯỢC đã được khẳng định trong Nghị quyết Đại hội Đại biểu lần thứ XI của Đảng CSVN (01/2011); hay như thiếu vắng tiêu chí độc lập về phát triển khu vực xã hội dân sự, là khu vực xã hội phát huy trực tiếp, thật sự quyền làm chủ của người dân nói chung, nông dân nói riêng! Như vậy, 19 tiêu chí tuy là nhiều, nhưng vẫn còn thiếu một số tiêu chí quan trọng như vừa được nêu ra ở trên! Ngoài ra, theo như dư luận xã hội đã đề cập và Quốc hội nước ta đang thảo luận để sửa đổi, bộ tiêu chí quốc gia XDNTM tỏ ra rất không phù hợp với đặc thù đa dạng vùng, miền, địa phương, và đa dân tộc ở Khu xã tam nông Việt Nam!

PV: Trong xây dựng nông thôn mới, người ta nói nhiều về liên kết, hơp tác giữa các nhà như nhà quản lý, nhà lãnh đạo, nhà nông, nhà buôn, nhà khoa học. Nhưng tôi nghĩ sự hợp tác cần dựa trên sự chia sẻ lợi ích hợp lý. Tôi có cảm giác trong nhiều năm qua, người nông dân được quá ít lợi ích so với các đối tượng khác. Nếu xây dựng nông thôn mới mà lợi ích của người nông dân không được đảm bảo đúng mức thì liệu có thực hiện được? Ông đánh giá thế nào về mối liên kết các nhà này hiện nay? Cần phải làm những gì để giải quyết tốt hơn mối quan hệ này trong quá trình phát triển nông thôn?

Tô Duy Hợp: Nhu cầu liên kết nhiều nhà: nhà nông, nhà nước, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà truyền thông, nhà giáo dục, … là do tất yếu kép: vừa là tất yếu khách quan, do 1 mình nhà nông, hoặc 1 mình nhà nước không thể thực hiện thành công Chương trình XDNTM mang tính hệ thống phức hợp liên - xuyên ngành; vừa là tất yếu chủ quan đã được khẳng định thành quan điểm thứ 4 trong Nghị quyết 26-NQTW của Đảng CSVN, 05-08-2008 “Giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn hệ thống xã hội; trước hết, phải khơi dậy tinh thần yêu nước, tự chủ, tự lực tự cường vươn lên của nông dân. Xây dựng xã hội nông thôn ổn định, hòa thuận, dân chủ, có đời sống văn hóa phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc, tạo động lực cho phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân”.

Muốn liên kết thành công tốt đẹp thì chí ít là phải thực hiện tốt cơ chế “Đảng lãnh đạo - Nhà nước quản lý - Nhân dân làm chủ”. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011), đã được thông qua tại ĐH Đại biểu Toàn quốc lần thứ XI của Đảng CSVN, ghi rõ 8 phương hướng cơ bản cần quán triệt và thực hiện tốt, và trong quá trình thực hiện các phương hướng cơ bản đó, phải đặc biệt chú trọng nắm vững và giải quyết tốt 8 mối quan hệ lớn, trong đó có mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ, với yêu cầu “Không phiến diện, cực đoan, duy ý chí” (Đảng CSVN, 2011, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. CTQG. Hà Nội, tr. 72-73). Tam giác “Đảng lãnh đạo - Nhà nước quản lý - Nhân dân làm chủ” thực sự là một Nan đề (= Vấn đề nan giải)! Đây là một nan đề kép: vừa là nan đề tư duy - nhận thức: hiểu thế nào cho đúng là Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ; vừa là Nan đề hành động - thực tiễn: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ là làm gì và làm như thế nào cho đúng đắn, với chất lượng, hiệu quả cao?

Vì sự liên kết nhiều nhà trong xây dựng nông thôn mới thành công tốt đẹp, cần hóa giải nan đề “Đảng lãnh đạo - Nhà nước quản lý - Nhân dân làm chủ” trong Chương trình quốc gia XDNTM bằng cách kết hợp 2 giải pháp: một là, phải bảo đảm tự do thật sự, dân chủ đầy đủ trong nhà nước của Dân, do Dân, vì Dân; và hai là phải bảo đảm hợp ý Đảng vừa lòng dân trong các dự án phát triển kinh tế - xã hội lành mạnh ở cả 2 khu vực nông nghiệp - nông thôn và công nghiệp - đô thị của xã hội tổng thể, mà muốn thế thì phải phát triển mạnh mẽ khu vực xã hội dân sự, đủ sức phát huy quyền làm chủ thực sự của nhân dân.

PV: Hiện nay, Nghệ An là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng xã đạt chuẩn nông thôn mới. Đó là một tín hiệu đáng mừng đối với nhiều người. Nhưng với tôi thì luôn có cảm giác lo lắng. Ngoài những con số làm nức lòng nhiều người, thì thực tiễn vẫn cho thấy nông thôn xứ Nghệ còn nghèo và sự phát triển mang theo nhiều vấn đề phải giải quyết. Một trong những vấn đề quan trọng là triết lý chủ đạo để phát triển nông thôn. Liệu có một triết lý chung cho tất cả các vùng nông thôn hay không? Và yếu tố gì quan trọng nhất trong triết lý phát triển đó?

Tô Duy Hợp: Vừa không lại vừa có, tùy thuộc cách tiếp cận vấn đề! Không có triết lý chung trong tình trạng nhất nguyên luận, duy/vị cực đoan, loại trừ nhau hoàn toàn, theo nguyên tắc “được cái này, mất cái kia”; chẳng hạn như trong phát triển tam nông, nếu chọn thuần nông, hay chuyên nông thì sẽ loại trừ phi nông hoàn toàn, hoặc ngược lại! Trái lại, sẽ có triết lý chung, khi người ta lựa chọn theo nguyên tắc “được cái này và cả cái kia”, hay là “vẹn cả đôi đường”; chẳng hạn như trong phát triển tam nông, có thể chọn phương án cân bằng 50/50 giữa nông và phi nông, hay phương án hòa hợp giữa nông và phi nông, nghĩa là dung hòa và dung hợp giữa nông và phi nông. Là mô thức phát triển con người và xã hội lành mạnh.

PV: Trong thời gian tới, để đẩy mạnh phát triển nông thôn, theo ông thì cần phải làm những gì để có hiệu quả hơn? Cả về triết lý phát triển đến những chính sách cụ thể?

Tô Duy Hợp: Triết lý phát triển tam nông mới trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng là triết lý phát triển tam nông lành mạnh, sẽ bao gồm:

1) Quan niệm về phát triển tam nông lành mạnh: đó là sự phát triển toàn diện hệ thống (nông thôn, nông nghiệp, và nông dân), Phát triển hài hòa (theo lý tưởng hòa hợp giữa nông và phi nông); Phát triển bền vững (kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, con người) và Bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp;

2) Quy luật chuyển đổi kép: một mặt, theo Logic lịch sử  - tự nhiên: Chuyển hóa nông thôn thành đô thị, nông nghiệp thành công nghiệp và/hoặc dịch vụ, nông dân thành thị dân hoặc/và công nhân; mặt khác, theo Logic lịch sử - văn hóa: Chuyển đổi tam nông cũ kém phát triển hoặc phát triển thiếu lành mạnh thành tam nông mới phát triển lành mạnh (ở Việt Nam hiện nay, có thêm đặc thù là chuyển đổi từ mô hình tam nông bao cấp XHCN sang mô hình tam nông thị trường có sự quản lý của nhà nước định hướng XHCN);

3) Chiến lược tam hóa: bao gồm: 3.1. Hiện đại hóa tinh hoa truyền thống Việt Nam, đặc biệt là truyền thống nông nghiệp đa canh, hữu cơ, sinh thái, sạch, an toàn thực phẩm, bền vững hàng ngàn năm qua, bằng cách kết nối 3 bước: kế thừa, phát huy, và phát triển; 3.2. Việt Nam hóa tinh hoa phát triển thế giới được du nhập, bằng cách kết nối 3 bước: Tiếp thu (bắt chước), Cải biên (cải tiến), và Đồng hóa (bản địa hóa, địa phương hóa, dân tộc hóa), 3.3. Lành mạnh hóa quá trình Đổi mới tam nông đương đại. Riêng đối với Chương trình quốc gia XDNTM ở Việt Nam hiện nay, cần có các Giải pháp lành mạnh hóa sau: a) Ở cấp độ điều chỉnh hệ chủ trương, và chính sách, cần thực hiện 3 Giảm (nghèo, lạc hậu, phụ thuộc) và 3 Tăng (giàu, tiến bộ, tự chủ); b) Ở cấp độ thay đổi hệ chủ trương, chính sách, cần thực hiện 3 Chống (bất cập, lệch lạc, suy thoái) và 3 Xây (Nông dân tiên tiến, Nông nghiệp thông minh, Nông thôn phát triển lành mạnh);

4) Nguyên tắc tam hợp: bao gồm: 4.1. Hợp lý (tức là hợp pháp lý, hợp luân lý, hợp chân lý = hợp quy luật khách quan); 4.2. Hợp tình (tức là hợp tình thương, hợp tình yêu, hợp tình nghĩa); 4.3. Hợp đạo (tức là hợp thiên đạo, hợp địa đạo, hợp nhân đạo);

5) Lý tưởng tam hòa, bao gồm:

5.1. Hòa bình (hòa bình thế giới, hòa bình khu vực, hòa bình quốc gia - dân tộc);

5.2. Hòa thuận (hòa thuận gia đình, hòa thuận cộng đồng, hòa thuận xã hội);

5.3. Hòa hợp (hòa hợp nhân cách, hòa hợp dân tộc, hòa hợp nhân loại). Hòa hợp là lý tưởng cao đẹp nhất của xã hội lành mạnh nói chung, của tam nông lành mạnh nói riêng.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Giáo sư về sự chia sẻ thú vị này! Nông thôn mới là vấn đề quan trọng của đất nước, và chúng ta sẽ còn quay lại với nhiều câu chuyện khác có liên quan.

Tô Duy Hợp: Đừng khách sáo! Với tôi, mỗi cuộc trao đổi về nông thôn đều rất thú vị, nên tôi xin cảm ơn các bạn!

TÒA SOẠN

Diễn đàn khác:
Dân số già hóa nhanh: Việt Nam đã sẵn sàng ? (14/11/2018)
Tín ngưỡng thờ Gia thần ở Nghệ An - những điều trăn trở (9/11/2018)
Định giá lại “nông nghiệp, nhà nước, văn minh”? (16/10/2018)
Hướng đi nào cho nông thôn mới? (9/10/2018)
Đôi điều suy ngẫm về đạo đức công vụ trong tình hình hiện nay (11/9/2018)
Vẻ đẹp cá tính người phụ nữ trong bài thơ "Bánh trôi nước" (10/9/2018)
Dùng một lần (7/9/2018)
Đánh vần thì đánh, đừng đánh thầy Đại (7/9/2018)
Khi nông dân chán... đại học (6/9/2018)
Đối thoại với nhà nghiên cứu Trương Công Anh về kinh doanh rừng tổng hợp (31/8/2018)
Với cuộc cải cách bộ môn Ngữ văn ở bậc phổ thông hiện nay - Đôi điều tôi muôn nói (31/8/2018)
Về sách giáo khoa bậc phổ thông - Như tôi hiểu và mong muốn (8/8/2018)
Mấy suy nghĩ trong việc đánh giá đúng cán bộ (7/8/2018)
Quản trị nhân lực công (7/8/2018)
Tham nhũng vẫn rất nghiêm trọng! (2/8/2018)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,559 | Tất cả: 1,508,619
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp