ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ > NON NƯỚC XỨ NGHỆ
Giá trị lịch sử di sản Hán Nôm họ Nguyễn Đăng, xã Hưng Yên Bắc, huyện Hưng Nguyên
Tin đăng ngày: 12/9/2018 - Xem: 62
 

 

                                                                  THÁI HUY BÍCH

                                                    (Hội Văn nghệ Dân gian Nghệ An)

    Nhà thờ họ Nguyễn Đăng (nay là Nguyễn Tú), xã Hưng Yên Bắc, huyện Hưng Nguyên đã được UBND tỉnh Nghệ An công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh (1). Nơi đây thờ 3 cha con ngài Nguyễn Đăng Thụy, đều được phong tước Quận công, đều được phong thần sau khi qua đời và được nhân dân lập đền thờ ở ba địa điểm trong xã. Do trước đây chưa sưu tầm được gia phả nên một số công trình nghiên cứu về Quận công Nguyễn Đăng Các đã có sự nhầm lẫn. Quận công Nguyễn Đăng Các là con, lại viết là cha của Nguyễn Đăng Thụy (2). Bài viết này căn cứ gia phả chữ Hán mới sưu tầm được từ dòng họ Nguyễn Tú, hy vọng khắc phục được sự nhầm lẫn đó.

I.GIA PHẢ HỌ NGUYỄN ĐĂNG

In sao chữ Hán (đoạn đầu gia phả)

          己未年二月初八日親祖阮秀準依抄

          皇朝嗣德十三年次庚申九月初七日

     阮秀林再述

(前黎朝礼部上書大学士翊運宣力功臣)

*前黎朝上高高祖玉郡公阮登瑞     忌五月初十日 

à長禮川候阮貴公(阮登臺)

  次方溪候蘭郡公(阮登閣)

*高高祖方溪候蘭郡公      忌三月二十日  妻阮氏師

(前黎朝密院大臣統領行軍務蘭郡公)

à 長阮登幸

     阮氏盤 今失跡

...

Phiên âm

          Kỷ Vị niên, nhị nguyệt, sơ bát nhật, Thân tổ Nguyến Tú Chuẩn y sao

          Hoàng triều Tự Đức thập tam niên tuế thứ Canh Thân cửu nguyệt sơ thất nhật, Nguyễn Tú Lâm tái thuật.

(Tiền Lê triều Lễ bộ Thượng thư, Đại học sỹ, Dực vận tuyên lực công thần)

 *Tiền Lê triều Thượng Cao Cao Tổ Ngọc Quận công (Nguyễn Đăng Thụy)

    Kỵ ngũ nguyệt sơ thập nhật

Trưởng Lễ Xuyên hầu Nguyễn quý công (Nuyễn Đăng Đài)

    Thứ Phương Khê hầu Lan Quận công (Nguyễn Đăng Các)

* Cao Cao Tổ Phương Khê hầu Lan Quận công.

    Kỵ tam nguyệt nhị thập nhật. Thê Nguyễn Thị Sư             

(Tiền Lê triều Khu mật viện, Đại thần Thống lĩnh hành dinh quân vụ Lan Quận công)

à Trưởng Nguyễn Đăng Hạnh

     Nguyễn Thị Bàn, kim thất tích.

...

Dịch nghĩa

     Ngày 08 tháng 2 năm Kỷ Vị, Ông nội Nguyễn Tú Chuẩn y sao.

     Ngày 07 tháng 9 năm Canh Thân, niên hiệu Tự Đức thứ 13 (1860), Nguyễn Tú Lâm thuật lại.

    *Thượng Cao Cao Tổ, tiền Lê triều Lễ bộ Thượng thư, Đại học sỹ, Dực vận tuyên lực công thần Ngọc Quận công Nguyễn Đăng Thụy. Giỗ 10/5.

    Sinh hai nam: Trưởng nam Lễ Xuyên hầu Nguyễn quý công Nguyễn Đăng Đài; Thứ nam Phương Khê hầu Lan Quận công Nguyễn Đăng Các

    * Cao Cao Tổ, tiền Lê triều Khu mật viện, Đại thần Thống lĩnh hành dinh quân vụ Lan Quận công. Giỗ 20/3. Vợ là Nguyễn Thị Sư. 

    Sinh hai con:  Trưởng nam Nguyễn Đăng Hạnh; nữ Nguyễn Thị Bàn, mất tích.

...       

Upload

Một trang gia phả chép rõ Nguyễn Đăng Thụy là cha Nguyễn Đăng Các.

Ghi chú:  Bản gia phả chữ Hán tuy cùng một dạng chữ, nhưng căn cứ màu mực và nội dung chứng tỏ một người viết nhưng có bổ sung. Phần bổ sung chúng tôi để trong dấu ngoặc đơn (). Phần bổ sung này trùng khớp với bài vị và sắc phong. Khi dịch kết hợp cả 2 lần viết trước và sau.

II.SẮC PHONG THẦN CHO LAN QUẬN CÔNG

  Sắc số 1

Upload

 Sắc số 1, triều Vua Thành Thái phong thần cho Lan Quận công lần đầu.

In sao chữ Hán 

敕旨乂安省興元縣裴孔社東村奉事蘭郡公之神稔著靈應向來未有預封 肆今丕承耿命緬念神庥著封為翊保中興靈扶之神準依舊奉事神其相佑保我黎民欽哉 

                                                                                 成泰 貳年貳月貳拾日                   

Phiên âm       

Sắc chỉ Nghệ An tỉnh, Hưng Nguyên huyện, Bùi Khổng xã, Đông thôn phụng sự Lan Quận công chi Thần, nẫm trữ linh ứng, hướng lai vị hữu dự phong. Tứ kim phi thừa cảnh mệnh, miến niêm thần hưu, trước phong vi Dực bảo Trung hưng Linh phù chi Thần. Chuẩn y cựu phụng sự, thần kỳ tương hựu bảo ngã lê dân.  Khâm tai.

                                  Thành Thái nhị niên, nhị nguyệt nhi thập nhật

Dịch nghĩa   

   Sắc chỉ cho làng Đông, xã Bùi  Khổng, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, thờ phụng thần Lan Quận công, từ trước tới nay chưa được dự phong. Nay Trẫm nhận mệnh lớn của trời, nhớ công phù trợ của Thần, phong tặng là Dực bảo Trung hưng Linh phù chi Thần. Cho phép dân làng được thờ phụng như cũ, ngõ hầu Thần phù hộ cho dân. Kính vậy.

                            Ngày 20 tháng 2 năm Thành Thái thứ 2 (1890)

   Sắc số 2

Upload

 

triều Vua Khải Định gia phong mỹ tự cho thần Lan Quận công.

In sao chữ Hán 

敕旨乂安省興元府裴孔社東村第二甲從前奉事原贈靈扶 翊保中興

蘭郡公尊神護國庇民 稔著靈應 節蒙頒給敕封準許奉事肆今正值朕

四旬大慶節經頒寶詔覃恩禮隆登秩著加贈端肅尊神特準奉事用誌國

慶而申祀典欽哉       

                                定玖年柒參月貳拾五日   

 Phiên âm

     Sắc chỉ Nghệ An tỉnh, Hưng Nguyên huyện, Bùi Khổng xã, Đông thôn, Đệ Nhị giáp, tòng tiền phụng sự nguyên tặng Linh phù Dực bảo Trung hưng Lan Quận công tôn Thần, hộ quốc tý dân nẫm trữ linh ứng, tiết mông ban cấp sắc phong chuẩn hứa phụng sự. Tứ kim chính trị Trẫm tứ tuần đại khánh, tiết kinh ban bảo chiếu đàm ân lễ long đăng trật, trước gia tặng Đoan túc tôn Thần. Đặc chuẩn phụng sự dụng chí quốc khánh nhi thân tự điển.    Khâm tai.

                                    Khải Định cửu niên, thất nguyệt nhị thập ngũ nhật

Dịch nghĩa   

     Sắc chỉ cho giáp Hai, làng Đông, xã Bùi  Khổng, phủ Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, từ trước tới nay thờ phụng Thần đã được phong tặng Linh phù Dực bảo Trung hưng Lan Quận công, từng phù hộ đất nước, che chở cho dân  rất linh thiêng, đã được ban cấp sắc phong cho phép thờ phụng.  Nay vào dịp  Trẫm  mừng thọ 40 tuổi, đã ban bảo chiếu mở rộng ân trạch, lễ long trọng  tăng phẩm hàm, gia tặng là Đoan túc tôn Thần. Đặc chuẩn cho  làng được thờ phụng để ghi nhớ ngày mừng của nước và tỏ rõ phép tắc thờ tự. Kính vậy.  

                         Ngày 25 tháng 7 năm Khải Định thứ 9 (1924)

  Cụ Nguyễn Tú Châu, hậu duệ họ Nguyễn Đăng cho biết: những sắc phong của Quận công Thượng thư Nguyễn Đăng Thụy và con trai trưởng là Lễ Xuyên hầu Nguyễn Đăng Đài đều đã hỏng nát hết. Nay chỉ còn lại hai sắc phong thần của Lan Quận công Nguyễn Đăng Các như trên. Gia phả họ Nguyễn Đăng (Nguyễn Tú) và sắc phong hiện đang được cụ Nguyễn Tú Châu, xã Hưng Yên Bắc cất giữ./.

 

Chú thích

(1) Quyết định số 424/ QĐ-UBND, ngày 16 tháng 10 năm 2014 của UBND tỉnh Nghệ An.

(2) Chẳng hạn: Địa chí văn hóa Hưng Nguyên- Ninh Viết Giao (chủ biên) và Thái Huy Bích, NXB khoa học xã hội- 2009, trang 74, chép như sau “Nguyễn Đăng Các, người làng Đông, tổng Hải Đô, nay thuộc xã Hưng Yên, huyện Hưng Nguyên. Chưa rõ gia thế nhà ông ra sao...Là người thông minh, giỏi cả văn lẫn võ. Gặp lúc đất nước nhiễu nhương,...ông không xuất xử thi thố tài năng với đời mà cùng với 2 con trai lui về làm nghề đốt than ở vùng rừng núi Đại Bàn...”.

 

 

Đất và người xứ Nghệ khác:
Yên Thành vùng đất cổ (9/11/2018)
Trần Đình Quán - Người yêu nước và nghệ sỹ nhiếp ảnh đầu tiên của xứ Nghệ (9/11/2018)
Tiến sĩ Trần Đình Phong với nền giáo dục, khoa bảng ở Quảng Nam (9/11/2018)
Thẳm Nàng Màn một danh thắng hấp dẫn cho du khách về với Con Cuông (10/10/2018)
Thử nghiệm tour du lịch cộng đồng tại bản Khe rạn, xã Bồng Khê, huyện Con Cuông (19/9/2018)
Giá trị lịch sử di sản Hán Nôm họ Nguyễn Đăng, xã Hưng Yên Bắc, huyện Hưng Nguyên (12/9/2018)
Trung đoàn 4, Sư đoàn 337 trong chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 2 năm 1979 (12/9/2018)
Tục cúng rẫy của người Khơ Mú (11/9/2018)
Tiến sĩ Đinh Văn Chất trong phong trào chống Pháp xâm lược cuối thế kỷ XIX (6/9/2018)
Hang động đầy thạch nhũ lấp lánh ánh vàng ở miền Tây Nghệ An (15/8/2018)
Trai làng Nha Môn (8/8/2018)
Núi Dũng Quyết nơi hội tụ khí thiêng sông núi, một vùng du lịch đặc biệt (9/7/2018)
"Nguyễn Thu Đà" làng Mỹ Dụ - Bề dày truyền thống yêu nước, cách mạng (2/7/2018)
Văn Thành - Những dấu ấn còn lại về một vùng đất cổ (29/6/2018)
Giáo sư Phan Huy Lê: Nhân cách một nhà sử học chân chính (28/6/2018)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,524 | Tất cả: 1,508,584
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp