DIỄN ĐÀN > TỌA ĐÀM VÀ CÁC VẤN ĐỀ TRAO ĐỔI
Đối thoại với nhà nghiên cứu Trương Công Anh về kinh doanh rừng tổng hợp
Tin đăng ngày: 31/8/2018 - Xem: 54
 

Nguyễn Đình Võ

Upload

Trồng rừng ở Con Cuông    Ảnh: Sỹ Minh

Nhà nghiên cứu Trương Công Anh nguyên là Ủy viên thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Nghệ An có bài “Hãy nghĩ để hướng tới ngành trồng rừng hỗn giao kinh doanh tổng hợp cho miền Tây Nghệ An” đăng trên Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn Nghệ An số 6/2018. Tôi đã bỏ công đọc đi đọc lại mấy lần. Nếu như những ai chưa quen biết thì ngỡ ông là nhà Lâm học thực thụ có thâm niên trong ngành lâm nghiệp bởi cách đặt vấn đề của ông là những vấn đề nóng bỏng trong suy nghĩ của đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật của ngành Lâm nghiệp. Tôi xin được trao đổi thêm một số vấn đề sau:

1. Trước hết, về khái niệm “vùng cấm”. Theo Nghị định 117/ 2010 NĐ-CĐ thì trên diện tích rừng đặc dụng, rừng phòng hộ không còn coi là “vùng cấm” hoàn toàn bởi ở mục B điểm 1 điều 21 về sử dụng bền vững tài nguyên rừng của Nghị định này xác định “được khai thác sử dụng bền vững các loại thực vật ngoài gỗ và không thuộc danh mục các loài nguy cấp quý hiếm trong phân khu phục hồi sinh thái và phân khu dịch vụ hành chính được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và quy định của pháp luật”. Như vậy đề xuất của ông về việc tổ chức sản xuất bảo tồn và phát triển các loại dược liệu dưới tán rừng là điều hoàn toàn hợp lý. Ngành Lâm nghiệp chúng tôi không những cần tiếp thu mà còn phải khuyến khích phát triển. Qua tài liệu điều tra nghiên cứu của chúng tôi và Sở Khoa học và Công nghệ năm 2014 tại vùng núi Phu Xai Lai Leng có độ cao 2.711m (cao nhất dãy Trường Sơn và thứ nhì của Việt Nam chỉ sau Phanxipăng của Hoàng Liên Sơn ở miền Bắc Việt Nam 3.143 mét), tại đây, không những phong phú và đa dạng về sinh học nói chung mà rất phong phú đa dạng về dược liệu, chỉ riêng họ nhân sâm (Ariaceac) bước đầu đã ghi nhận được 10 loài trong đó có loài Panax SP được coi là sâm Phu Xai Lai Leng, đúng như ông nói, theo tài liệu nghiên cứu của các nhà khoa học đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Nghệ An thì sâm Phu Xai Lai Leng không thua kém sâm Ngọc Linh. Chúng tôi đang muốn tìm hiểu nghiên cứu thêm để thấy được giá trị nổi bật của loài sâm này bởi, Bắc Trường Sơn là một trong những vùng núi có giá trị sinh học cao nhất nước, núi Phu Xai Lai Leng có độ cao hơn hẳn núi Ngọc Linh (2.711m/ 2.598m) chắc chắn sẽ có những nét đặc sắc riêng. Từ kết quả nghiên cứu trên chúng tôi có ý tưởng bổ sung thêm vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An, bằng việc xây dựng khu bảo tồn thiên nhiên Phu Xai Lai Leng làm cơ sở để tổ chức cho nhân dân sản xuất dưới tán rừng, trước mắt là bảo tồn và phát triển loại sâm này theo mô hình “Nam Trà My” của Quảng Nam, từ đó để nhân rộng ra các loài dược liệu khác và các khu rừng đặc dụng và phòng hộ khác trong tỉnh. Thời gian như ông nói phải mất mấy thập kỷ nhưng đã có sẵn kinh nghiệm từ sâm Ngọc Linh, nếu bây giờ không làm thì sau này làm gì có. Chúng tôi đã có văn bản tư vấn gửi UBND tỉnh và các ngành hữu quan nhưng chưa có hồi âm.

Với sâm Ngọc Linh từ năm 1980 Sở Y tế Quảng Nam - Đà Nẵng (nay là Quảng Nam) đã tổ chức khảo sát xây dựng vườn ươm, nhân giống, vận động nhân dân trồng dưới tán rừng trên độ cao tuyệt đối 2.000 m thành công. Kết quả nghiên cứu đã được phổ biến, xã hội hóa rộng rãi trên cộng đồng dân tộc vùng cao - người Xê Đăng. Họ đã xóa đói giảm nghèo, có người đã làm giàu từ sâm Ngọc Linh.

Tại đây, đã hình thành vùng dân cư trù phú mà báo Nông nghiệp Việt Nam đã có bài viết “Mỏ vàng trên núi Ngọc Linh” mô tả thành công của chương trình này (NNVN số 183, 184 ngày 24, 25 tháng 8 năm 2016).

Về kinh tế và môi trường theo ông Đinh Minh Quân - Phó Giám đốc Trung tâm Sâm Ngọc Linh huyện Trà My chia sẻ, việc phát triển cây sâm giữ được rừng tự nhiên rất tốt bởi sâm chỉ phát triển tốt dưới tán rừng, chi phí rất thấp, mỗi hécta sâm Ngọc Linh sau 7 năm lợi nhuận thu được ít nhất 30 tỷ đồng. Thị trường hiện nay đang nóng bỏng, cung không đủ cầu, luôn cháy hàng, giá thấp nhất cũng 25 triệu đồng/kg; Sâm 6 năm tuổi giá 40 triệu đồng/1kg; Nếu là 10 năm tuổi giá tới 70 triệu đồng/kg, có loại quý hiếm giá tới vài trăm triệu đồng/1kg.

Từ kết quả hiện thực, tỉnh Quảng Nam đang có giấc mơ đưa sâm Ngọc Linh thành sản phẩm quốc gia. Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam đã ban hành đề án bảo tồn và phát triển sâm Ngọc Linh giai đoạn 2015 - 2020, định hướng tới 2030 trên địa bàn 7 xã Nam Trà My với tổng kinh phí 35.000 tỷ đồng, quy mô 15.568 hecta; đã có 30 doanh nghiệp đăng ký đầu tư trong đó có 6 doanh nghiệp đã được Ủy ban nhân dân tỉnh cấp giấy phép. Phải chăng “sâm Ngọc Linh hôm nay là hình thái của sâm Phu Xai Lai Leng ngày mai”.

Việc bố trí diện tích phát triển dược liệu trong các khu rừng đặc dụng, rừng phòng hộ không có gì khó khăn bởi phần lớn loài dược liệu ưa bóng phát triển tốt dưới tán rừng không đòi hỏi những diện tích lớn so với tổng diện tích các khu rừng đặc dụng, rừng phòng hộ.

2. Về phát triển rừng hỗn giao là kỳ vọng, là tâm nguyện của các nhà lâm học nhưng đúng như ông nói là chưa thành công, hay nói rõ hơn là mới có kết quả trong phạm vi hẹp, mặc dầu ngành cũng đã tích cực thực hiện bước đầu. Trường hợp của ông Đinh Xuân Niệm được ông nêu ý kiến trong bài cũng vậy chắc chắn là một gia đình khá giả có chí hướng phát triển sản xuất lâu dài trong vườn nhà của mình, diện tích chỉ 5 hecta.

Giống keo trong lâm nghiệp hiện nay là thành công lớn trong nghiên cứu khoa học công nghệ hiện đại, đặc biệt là các dòng keo lai; cũng giống giống nông nghiệp 8 của nghề trồng lúa trước đây đã khiến nông dân trồng keo chưa thể làm giàu nhưng đã xóa được đói, giảm được nghèo, một bộ phận trở nên khá giả; Tuy vậy đồng ý với ông là không thể thỏa mãn dừng lại ở thành công này bởi, theo chúng tôi hiểu, cây trồng nào dù tốt đến mấy cũng chỉ được vài ba chu kỳ sản xuất thì bắt đầu có hiện tượng thoái hóa, thế thì sau cây keo là cây gì? Tổ chức sản xuất ra sao?

Theo đề nghị của ông là ngành lâm nghiệp mà cụ thể là Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cần tham mưu để ủy ban nhân dân quyết định một chủ trương dài hạn về việc phát triển rừng, đặc biệt là rừng trồng hỗn giao là cần thiết. Tôi tán thành những đề xuất của ông trong bài viết nhưng với nhiệm vụ của ngành chủ quản chúng tôi cũng cần nghiên cứu thêm/ Tổng kết những thành quả đã qua để có tầm nhìn tổng quát toàn diện hơn. Tôi hiểu và đồng ý với ông vấn đề quan trọng nhất hiện nay là tạo nguồn giống. Khu vực rừng Bắc Trung bộ của chúng ta có thể coi là trung tâm có nhiều loại cây bản địa giá trị về kinh tế và môi trường rất cao. Nhóm tứ thiết có đủ Đinh, Lim, Sến, Táu; nhóm gỗ quý làm hàng hóa đẹp có Lát Hoa, Gõ, Re, Giổi, Vàng Tâm,… Từ những năm đầu thập kỷ 60 của thế kỷ trước chúng tôi thí nghiệm thành công một số loài ở khe Giót (Hương Khê, Hà Tĩnh) đặc biệt là Re và Giổi, một số cơ sở cũng đã mở rộng như lâm trường Hương Sơn, Chúc A (Hà Tĩnh) Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Nghĩa Đàn (Sông Hiếu, Nghệ An), Như Xuân (Thanh Hóa). Tuy nhiên cũng do tư tưởng “rừng ăn liền” trước các khó khăn nên dần dần mai một, bây giờ đồng ý với ông phải làm lại từ đầu.

- Về nguồn giống ở địa hình từ độ cao tuyệt đối 1000 mét trở lên chúng ta có Pơ mu, Sa mu dầu, đặc biệt Sa mu dầu là loại cây có tầm vóc lớn nhất nhì trên quả đất. Cây sa mu dầu tại Khe Bu Vườn quốc gia Pù Mát có đường kính tới 5,5 m cao trên 70 m đã được hội bảo vệ thiên nhiên khảo sát quyết định là cây di sản quốc gia. Gỗ Sa mu dầu rất tốt, chịu được ẩm ướt có giá trị lớn trong công nghệ đóng tàu, xuất khẩu giá trị cao.

- Năm 2006, Hội Khoa học kỹ thuật lâm nghiệp đã có dự án nghiên cứu bảo tồn và phát triển hệ sinh thái rừng núi cao và Sa mu dầu tại xã Tây Sơn huyện Kì Sơn, kết quả khả quan cây dễ trồng chóng lớn, hiện còn hình mẫu 30 hecta, nếu có dịp xin mời nhà nghiên cứu vào thăm. Rất tiếc là cho đến nay thành quả này chưa được phát huy rộng rãi.

3. Về mô hình lâm nghiệp Phần Lan xin có lời ngưỡng mộ nhà nghiên cứu dày công. Lâm nghiệp Phần Lan là hình mẫu tốt trong suốt 40 năm qua, bất cứ lâm nghiệp nước nào, đơn vị lâm nghiệp nào cũng có thể nghiên cứu rút ra được bài học của họ. Đối với Lâm nghiệp Nghệ An hiện nay có thuận lợi hơn nhiều, từ bài học đã qua trong đó có bài học từ Phần Lan và có cả một cuộc cách mạng công nghệ lần thứ tư (4.0) hỗ trợ, được sự quan tâm của lãnh đạo, có chiến lược đúng đắn, nhân dân đồng thuận, ta có thể đón đầu tiến bước lên phía trước.

Cảm ơn Ông đã cho chúng tôi bài học, xin lỗi, báo để Ông được biết thêm, chúng tôi cũng đã báo tin trao đổi khuyến khích các hội viên Hội Khoa học Kỹ thuật lâm nghiệp đọc và nghiên cứu bài viết của ông. Trân trọng cảm ơn Ông!

Diễn đàn khác:
Dân số già hóa nhanh: Việt Nam đã sẵn sàng ? (14/11/2018)
Tín ngưỡng thờ Gia thần ở Nghệ An - những điều trăn trở (9/11/2018)
Định giá lại “nông nghiệp, nhà nước, văn minh”? (16/10/2018)
Hướng đi nào cho nông thôn mới? (9/10/2018)
Đôi điều suy ngẫm về đạo đức công vụ trong tình hình hiện nay (11/9/2018)
Vẻ đẹp cá tính người phụ nữ trong bài thơ "Bánh trôi nước" (10/9/2018)
Dùng một lần (7/9/2018)
Đánh vần thì đánh, đừng đánh thầy Đại (7/9/2018)
Khi nông dân chán... đại học (6/9/2018)
Đối thoại với nhà nghiên cứu Trương Công Anh về kinh doanh rừng tổng hợp (31/8/2018)
Với cuộc cải cách bộ môn Ngữ văn ở bậc phổ thông hiện nay - Đôi điều tôi muôn nói (31/8/2018)
Về sách giáo khoa bậc phổ thông - Như tôi hiểu và mong muốn (8/8/2018)
Mấy suy nghĩ trong việc đánh giá đúng cán bộ (7/8/2018)
Quản trị nhân lực công (7/8/2018)
Tham nhũng vẫn rất nghiêm trọng! (2/8/2018)
THƯ VIỆN KHXH&NV
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,605 | Tất cả: 1,508,665
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp