NGHIÊN CỨU KHXH&NV | NGHIÊN CỨU VĂN HÓA - XÃ HỘI

Chiến thắng Điện Biên Phủ - Giá trị lịch sử và hiện thực

Ngày 7-5-1954 cách đây 65 năm, ba chữ Điện Biên Phủ đã làm cho tiếng tăm dân tộc Việt Nam ta lừng lẫy khắp năm châu. Chiến thắng đã góp một tín hiệu tích cực về sự thay đổi của thời đại trên đất nước Việt Nam. Chiến thắng cũng đã đóng góp tích cực vào sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ, tham gia có hiệu quả vào việc hình thành một thế giới bình đẳng giữa các dân tộc trong thời đại mới trên thế giới.

Địa danh A Lô và chiến thuật tấn công hạ đồn Đại Mang năm 1285 - Mở màn cho chiến dịch giải phóng Thăng Long của Hưng đạo vương Trần Quốc Tuấn

I. Xác định vị trí đồn Đại Mang và địa danh A Lỗ xưa Sách "ĐVSKT" (Tập 2 - bản in Nội Các Quan Bản (1697) - trang 60) có ghi: ..."ngày 20 hai vua tiến đánh Đại Mang Bộ. Tổng quản giặc Nguyên là Trương Hiển đầu hàng. Hôm đó, ta đánh bại giặc ở Tây Kết, giết và làm bị thương rất nhiều, chém đầu Nguyên soái Toa Đô. Nửa đêm Ô Mã Nhi trốn qua cửa sông Thanh Hóa, hai vua đuổi theo nhưng không kịp, bắt được hơn 5 vạn dư đảng giặc đem về. Ô Mã Nhi chỉ còn một chiếc thuyền vượt biển trốn thoát". Ở phần chú thích (của sách này) có ghi: "Đại Mang Bộ là tên bến trên sông Hồng nhưng chưa rõ ở đâu"...

"Dưới bóng hoàng lan" từ góc nhìn thi pháp học

Trong những truyện ngắn của Thạch Lam, có vẻ như “Dưới bóng hoàng lan” là một tác phẩm khá “lạc điệu”. Nó không viết về những nỗi khổ ải của kiếp nhân sinh trên một phố huyện tiêu điều, trong một xóm nhỏ vùng ngoại ô tăm tối, không về một nỗi niềm của cái tôi đầy mặc cảm trước thế giới, mà viết về cuộc trở lại của một tâm hồn thanh sạch, trong một kết thúc khá tươi sáng và gợi mở… Chạm vào thiên truyện là chạm vào thế giới trong lành của một kí ức chưa xa nhưng lại gợi những niềm cổ tích, khi nhân vật vừa được nếm trải, lại vừa bị đẩy xa khỏi thế giới của mình.Tất cả như xa như gần bởi những khoảng cách không gian với những cuộc đi về không theo một quy luật nào cả. Và mọi thứ vì thế, vừa lãng đãng lại vừa hiện hữu trong những cảm nhận tinh tế và khắc khoải. Bao trùm lên thế giới ấy là một tình cảm thanh cao và nhẹ nhõm nhưng không phải không chứa những nỗi niềm u uẩn.

Lễ hội đầu năm nhìn từ góc độ giới

Mùa xuân đến, chúng ta bước vào một năm mới bằng hàng loạt các lễ hội truyền thống nổ ra rầm rộ ở nhiều địa phương. Lễ hội làm cho không khí thật sự mùa xuân, mùa của sự bắt đầu. Nhà nhà, người người kéo nhau đi lễ hội, đi cầu phúc, cầu an, cầu tài, cầu lộc, cầu duyên, và đi chơi xuân. Đó đều là những nhu cầu cần được nhìn nhận khách quan. Và ai cũng có quyền được trải nghiệm qua lễ hội theo cách riêng của mình. Nhưng như một chút bệnh nghề nghiệp, một số người lại lựa chọn một góc nhìn để hiểu thêm về lễ hội. Và, khi chấp nhận điều đó, việc xem xét lễ hội dưới góc độ giới sẽ là một sự lựa chọn khá vị. Bản thân lễ hội thì không có giới tính, nhưng chủ thể (có góc độ nào đó là cả khách thể) đã vô hình trung tạo ra tính giới cho lễ hội. Có những lễ hội thiên về sức mạnh, về hướng ngoại (nam tính) nhưng cũng có những lễ hội thiên về sự mềm dẻo, khéo léo và hướng nội (nữ tính).

Từ truyền thuyết Chung Quỳ trừ tà, vu thuật "Tiến dạ hồ" đến âu đối đỏ và cành đào đón Tết

Phong tục “câu đối đỏ” và cành đào đón tết đã có từ xa xưa, từ thời Ngũ Đại. Ngày nay, việc đón tết mừng xuân bằng “câu đối đỏ” chừng như có vẻ đã thưa dần nhưng cành đào thì vẫn không thể thiếu. Có bao giờ bạn tự hỏi: Vì sao lại cành đào? Vì sao lại “câu đối đỏ”? Mà không là một loài hoa khác, một màu sắc khác?

Hoan Nam sứ giả Nguyễn Đề xướng họa cùng sứ thần Triều Tiên

1. Trong lịch sử bang giao của Việt Nam đối với các lân bang, từ xưa, các sứ thần nước ta đã có truyền thống giao hảo với các sứ thần Triều Tiên mặc dù giữa hai nước do khoảng cách địa lý khá xa, giao thông đi lại khó khăn nên chưa từng có điều kiện đặt quan hệ ngoại giao chính thức với nhau. Vì vậy, giao tình giữa các sứ thần Việt Nam với các sứ thần Triều Tiên chỉ xảy ra trên đất Trung Hoa, nhân các cuộc đi sứ đến thiên triều. Theo khảo sát của các nhà nghiên cứu, “…cuộc gặp gỡ đích thực đầu tiên giữa sứ thần hai dân tộc, cũng là lần đầu tiên người Việt Nam biết đến văn học Korea là vào khoảng giữa thế kỉ XV. Đó là cuộc gặp gỡ giữa sứ thần Joseon Từ Cư Chính và sứ thần An Nam Lương Như Hộc. Hai ông đã có xướng hoạ, tặng thơ cho nhau.”(1). Tính từ cuộc giao lưu mở đầu này cho đến cuộc giao lưu cuối cùng của Nguyễn Tư Giản (1823 - 1890) với các sứ thần Triều Tiên là Triệu Bỉnh Cảo, Kim Hữu Uyên, Nam Đình Thuận vào năm 1868, thì trong thời trung đại, các sứ thần hai nước Việt – Triều đã có 13 cuộc giao lưu với nhau và có để lại bằng chứng thơ văn trong thư tịch(2) (3). Trong đó, riêng thế kỷ XV, có 3 cuộc.

Tìm hiểu các nguyên lý bài trí thờ tự - tại di tích trên địa bàn tỉnh Nghệ An

Nghệ An là một vùng đất có bề dày lịch sử, giàu truyền thống đấu tranh cách mạng, nơi ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc. Chính vì vậy các di tích - danh thắng ở Nghệ An giàu về số lượng, đa dạng về thể loại, phong phú về nội dung, đậm đà bản sắc xứ Nghệ. Theo Quyết định số 201/QĐ-UBND ngày 17/01/2018 của UBND tỉnh Nghệ An về việc phê duyệt danh mục kiểm kê di tích, danh thắng trên địa bàn Nghệ An có 2.602 di tích - danh thắng, trong đó 4 di tích quốc gia đặc biệt, 139 di tích cấp quốc gia, 272 di tích cấp tỉnh. Các di tích danh thắng là những chứng cứ vật chất và tinh thần thể hiện cội nguồn dân tộc và truyền thống đấu tranh dựng nước, giữ nước Việt Nam nói chung và tỉnh Nghệ An nói riêng. Đồng thời đây cũng là bức thông điệp phản ánh sinh động bản sắc văn hoá xứ Nghệ.

Góp phần cải chính về năm mất của Nguyễn Công Trứ

Về năm mất của Nguyễn Công Trứ (1858) được công bố trong tài liệu đầu tiên công trình biên khảo Sự nghiệp và thi văn Uy Viễn tướng công Nguyễn Công Trứ (1928) của GS. Lê Thước đã có sự nhầm lẫn đáng tiếc. Từ bấy đến nay, đã có một số nhà nghiên cứu đưa ra thông tin khác (mất năm 1859) hoặc bàn luận để cải chính nhưng không được số đông hưởng ứng. Bài viết này nhằm cung cấp cho độc giả những cứ liệu xác đáng để cải chính năm mất của Nguyễn Công Trứ là 1859 chứ không phải là 1858 như phần lớn tài liệu từ trước tới nay vẫn ghi.

Hoàn cảnh ra đời câu thơ của Trần Nhân Tông

Vua Trần Nhân Tông, tên thật là Trần Khâm (1258 - 1308) vị hoàng đế thứ ba của vương triều Trần. Ngài là con trưởng của vua Trần Thánh Tông và Hoàng Thái Hậu Nguyên Thánh. Ông lên và ở ngôi hoàng đế từ năm 1278 đến năm 1293; sau đó nhường ngôi cho con để làm Thái thượng hoàng từ năm 1293 cho đến khi qua đời. Trần Nhân Tông được nhiều sử gia đánh giá là một vị vua anh minh, đảm lược, nhân từ, quyết đoán đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển bền vững của đất nước vào nửa cuối thế kỷ 13. Công tích lớn nhất là vua đã cùng triều thần, đứng đầu là Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo lãnh đạo quân dân Đại Việt làm nên kỳ tích đánh bại quân Nguyên – Mông vào các năm 1285 và 1288 mà có lúc lên đến 50 van tên. Đây là đội quân xâm lược hung hãn, hùng mạnh nhất thế giới lúc bấy giờ. Ngoài danh vị là một Hoàng đế , Trần Nhân Tông còn là sư tổ sáng lập dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử của Phật giáo Việt Nam đồng thời cũng là một nhà thơ lớn của dân tộc.

Về chuyến thăm Nghệ An năm 1932 của vua Bảo Đại

Sau sự kiện Xô viết Nghệ Tĩnh 1930 - 1931, Nghệ Tĩnh trở thành địa phương được nhà nước bảo hộ Pháp và chính quyền Nam triều dành cho sự chú ý đặc biệt. Ngoài việc tổ chức các “lễ Quy thuận” trong năm 1931, ngay sau khi về nước và làm lễ Hồi loan vào ngày 11 tháng 11 năm 1932, mấy ngày sau Hoàng đế Bảo Đại đã tổ chức chuyến tuần du ra Bắc miền Trung lần thứ nhất. Trong chuyến đi này, nhà vua đã thăm Thanh Hóa, sau đó đến Nghệ An, Hà Tĩnh và vào Quảng Bình. Tại Nghệ An, sau khi thăm một số nơi ở Vinh nhà vua đã đến Nghi Lộc, Diễn Châu, Đô Lương, Anh Sơn, Thanh Chương, Nam Đàn và Hưng Nguyên. Đây là chuyến đi nhằm mục đích thị uy và phủ dụ dân chúng là chính. Những năm sau (1937 và 1938) nhà vua còn trở lại thăm Nghệ An hai lần nữa để tham dự một số sự kiện quan trọng diễn ra ở đây.

Đi tìm một bản sử thi "Khun Chương" đầy đủ

Sử thi “Thạo Hùng - Thạo Chương/Chương” của người Lào - Thái được Maha Sila Viravong tìm thấy trong Thư viện Quốc gia Thái năm 1941. Sau ông chuyển thành chữ Lào năm 1942, đem xuất bản năm 1943. Bộ Văn hoá Thái Lan tái bản năm 1988. Bản này dài trên 5000 khổ thơ, có nguồn gốc sưu tầm ở bản Ban - Xiêng Khoảng (Lào). Ngoài ra, người ta cũng còn tìm thấy 1 bản “Thạo Hùng - Thạo Chương” viết trên giấy thô ở Thư viện Quốc gia Thái Lan. Và 1 bản viết bằng chữ Dhamma ở Thư viện Bộ Lễ nghi, Viên Chăn (Lào)(1).

Vấn đề Hồ Xuân Hương - Thử tiếp cận những bài thơ có gốc nguồn văn bản

Hồ Xuân Hương là nhà thơ rất quen thuộc với chúng ta nhưng vẫn còn nhiều điều đang xa lạ đối với đa số bạn đọc. Từ trước tới nay, chúng ta đọc thơ Hồ Xuân Hương phần nhiều ở mảng thơ “trào phúng dân gian đặc dị” do người đời sau sưu tầm, chép lại, rồi in thành sách, không có cứ liệu văn bản cụ thể, không có nguồn gốc, để có thể khẳng định chắc chắn những thơ đó là của Hồ Xuân Hương. Cụ thể: Theo các tài liệu của nhà nghiên cứu như Trần Thanh Mại, Hoàng Xuân Hãn, Nguyễn Lộc, Đào Thái Tôn… thì Hồ Xuân Hương mất vào năm 1822 nhưng mãi đến năm 1893, tức là 71 năm sau, mới có một tập thơ được nói là thơ của Hồ Xuân Hương ra đời. Tập thơ này do ông Antony Landes, giám đốc trường Thông ngôn Sài Gòn thuê người sưu tầm trong dân gian rồi chép lại, tất cả có 62 bài. Tiếp sau đó, các nhà soạn sách cũng từ nguồn dân gian sưu tầm và bổ sung thêm các bài khác nữa, cũng lại in ấn thành sách và gọi chung một tên là Thơ Hồ Xuân Hương. Chúng ta có thể kể: Thơ Hồ Xuân Hương bằng chữ Nôm khắc ván vào các năm 1909, 1914, 1921, 1922; Thơ Hồ Xuân Hương in bằng chữ Quốc ngữ của Xuân Lan 1913; Thơ Hồ Xuân Hương in trong Văn đàn bảo giám của Trần Trung Viên 1926, 1932.

 «   Trước «    4   5   6   7   8   9 

THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 858 | Tất cả: 3,328,332
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Đặc san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp