NGHIÊN CỨU KHXH&NV | NGHIÊN CỨU VĂN HÓA - XÃ HỘI

Hướng đến một chương trình trải nghiệm thị trường cho người dân tộc thiểu số ở Nghệ An

Trong nhiều năm nay, các nhà hoạch định chính sách lẫn các nhà nghiên cứu về các dân tộc thiểu số ở miền núi đều quan tâm đến một vấn đề quan trọng: Đồng bào dân tộc thiểu số đang cần những gì để phát triển bền vững và nhanh chóng hơn? Thực tế thì đồng bào cần rất nhiều thứ như cơ sở hạ tầng, vốn, khoa học kỹ thuật, trình độ quản lý..., và nhiều nhà nghiên cứu, từ các góc nhìn khác nhau để đặt ra những vấn đề khác nhau cho quá trình phát triển. Để có thêm câu trả lời cho vấn đề trên, bài viết này xoay quanh bàn luận về vai trò của trải nghiệm thị trường trong quá trình phát triển kinh tế và bảo tồn bản sắc văn hóa tộc người ở miền núi hiện nay.

Văn hóa nhà văn & sự phát triển của văn học

Văn học là một hình thái ý thức đặc thù, thuộc thượng tầng kiến trúc, được coi là phần tinh túy nhất của văn hóa. Ở Việt Nam, đã có một thời gian, văn học được tiếp cận, phân tích từ góc độ xã hội học (đôi khi đơn giản, bình quân chủ nghĩa máy móc), điều đó không tránh khỏi cực đoan. Nhưng sau đó chúng ta lại sang một cực đoan khác khi không ít người gần đây vội vã tiếp thu lý thuyết ngoại nhập một cách thiếu chọn lọc, thiên về tiếp cận văn học từ chủ nghĩa Cấu trúc, chủ nghĩa Hình thức, Phân tâm học, Ký hiệu học,... Từ thập niên 90 của thế kỷ trước đã dấy lên trên toàn thế giới phong trào đề cao văn hóa (Nghị quyết của Liên Hợp Quốc coi thập kỷ 1988-1997 là “thập kỷ phát triển văn hóa thế giới”). Văn hóa, vì thế là khởi điểm và là đích đến của các xã hội phát triển bền vững.

Quá trình xây dựng và phát triển của Bệnh viện Vinh thời thuộc Pháp

Dưới thời thuộc Pháp, mặc dù tuyệt đại bộ phận nhân dân ta vẫn sử dụng Đông y để khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe, nhưng Tây y đã từng bước xâm nhập, các cơ sở Tây y cũng được hình thành và phát triển cả về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực. Vinh - Bến Thủy là một trung tâm kỹ nghệ và thương mại của Trung kỳ. Tại đây các cơ sở Tây y cũng sớm được xây dựng và phát triển, trong đó có Bệnh viện Vinh.

Phong tục, tập quán liên quan đến nhà ở người Thái

Đối với người Thái, dựng nhà là một trong những công việc hệ trọng của đời người, bên cạnh việc chuẩn bị nguyên vật liệu để dựng nhà từ những năm trước, thì người Thái cũng rất chú trọng đến yếu tố tâm linh nhằm mong muốn sự bình yên, no đủ và mạnh khỏe cho những người trong gia đình. Vì thế, xung quanh việc làm nhà, người Thái có rất nhiều tập quán, phong tục.

Ngày Xuân, lạm bàn về đời sống tâm linh hiện nay

Trong dòng chảy của văn hóa tinh thần, văn hóa tâm linh tồn tại như một nhánh của dòng sông cuộc đời. Tâm linh trước hết là niềm tin vào thế giới siêu nhiên, thế giới chưa hiểu hết. Dù khoa học luôn đạt được những bước tiến mới song con người hầu chưa thể tiệm cận với sự bí ẩn của vũ trụ. Và con người cũng luôn tự hỏi ta là ai, ta đi về đâu? Mặt khác, cuộc sống của con người vẫn còn bị chi phối rất nhiều bởi các yếu tố ngẫu nhiên. Đấy là những vấn đề khiến tâm linh vẫn là một nhu cầu trong đời sống tinh thần của con người. Nhân ngày đầu xuân, xin lạm bàn đôi điều về văn hóa tâm linh của người Việt.

Nhà ở truyền thống của người Thổ ở Nghệ An

Cũng giống như các dân tộc thiểu số khác, nhà ở truyền thống của người Thổ chủ yếu là nhà sàn, tuy nhiên một số nơi làm nhà trệt lợp tranh giống người Kinh. Nhưng do đặc thù sống xen kẽ nên nhà sàn truyền thống của người Thổ mang dáng dấp của ngôi nhà sàn người Thái. Người Thổ gắn bó mật thiết với ngôi nhà chính vì thế, nhìn ngôi nhà có thể đoán biết được mối liên hệ giữa ngôi nhà với chủ nhân, ngôi nhà với điều kiện kinh tế. Mặc dù ảnh hưởng cấu trúc nhà sàn của người Thái nhưng ngôi nhà sàn truyền thống của người Thổ cũng chính là sản phẩm văn hóa đặc trưng của dân tộc họ. Nhà sàn của người Thổ hầu như chỉ có một kiểu là nhà sàn cột chôn (hoặc cột kê) với lối cấu trúc đơn giản. Nhà sàn thường cách mặt đất từ 1,5m - 2m, tầng trên để ở và sinh hoạt, còn tầng dưới dùng để dụng cụ, công cụ sản xuất và chăn nuôi gia súc, gia cầm. Cũng giống như người Thái, đối với người Thổ, làm nhà là một trong những công việc hệ trọng của một đời người, do đó, việc làm nhà được họ chuẩn bị trong nhiều năm. Nguyên liệu bao gồm: gỗ tốt, lâu năm, cây thẳng như lim, táu, lát hoa,…; tre, mét, giang, lá cọ, cỏ tranh,… Tất cả những nguyên liệu trên được gia chủ mang từ rừng về cùng với sự giúp đỡ của anh em, hàng xóm, những người thân.

Thu thập các lời kể dân gian về y phục cưới thời xưa

Trong bài viết trước, người viết có đề cập cô dâu Việt xưa thường mặc áo xanh, dựa theo các sử tịch và hiện vật cổ. Còn ở bài viết này, xin trích dẫn tư liệu truyền miệng từ dân gian. Người viết đã đi thu thập lời kể của các cụ già khoảng trên dưới 90 tuổi ở các địa phương khác nhau của xứ Nghệ, để làm sáng tỏ thêm về trang phục cô dâu Việt Nam xưa nói chung, trang phục cô dâu Nghệ An - Hà Tĩnh nói riêng. Cụ Đậu Thị Mai, 96 tuổi, hiện sống tại khối An Vinh, phường Hưng Phúc, thành phố Vinh, quê tại Diễn Thành, Diễn Châu, cho biết: cô dâu xưa mặc áo cưới 2, 3 lớp, bên trong là màu đô (cụ còn giải thích màu đô là màu hồng sậm) bên ngoài là màu xanh, màu tím. Riêng cụ, trong ngày cưới cụ mặc áo màu xanh lục, và mặc suốt trong lễ cưới. Cụ nói thêm, cụ cưới cách đây 70 năm, tức là năm 1950.

Năm con trâu, bàn thêm về cách dịch thôn ngưu trong bài thơ “Thuật hoài” của Phạm Ngũ Lão

Bài thơ Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão từ lâu đã được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn 10, Nxb. Giáo dục và được nhiều nhà giáo, học giả phân tích. Nguyên văn chữ Hán: 述懷 橫槊江山恰幾秋, 三軍貔虎氣吞牛。 男兒未了功名債 羞聽人間說武侯。

Nguồn gốc tục lệ cúng ông Táo và ý nghĩa ngày ông Công ông Táo

Cúng ông Công ông Táo là một tục lệ lâu đời của người Việt Nam. Hằng năm, cứ đến ngày 23 tháng Chạp, người người nhà nhà lại chuẩn bị những mâm cỗ tươm tất cùng các loại vàng mã, giấy tiền và đặc biệt là cá chép vàng để tiễn ông Công ông Táo về trời.

Sứ mệnh của khoa học xã hội và nhân văn trong thời đại mới

Khoa học xã hội và nhân văn là một lĩnh vực quan trọng trong nền khoa học của hầu hết mọi quốc gia. Trong lịch sử phát triển, các ngành khoa học xã hội và nhân văn đã có nhiều đóng góp to lớn cho sự phát triển của nhân loại nói chung cũng như sự phát triển kinh tế xã hội của các cộng đồng, quốc gia nói riêng. Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn giúp cho người ta có những góc nhìn đa dạng về thực tại cuộc sống, có những lý giải, diễn giải các quá trình vận động và phát triển, cũng như đi sâu tìm hiểu nguyên nhân, hệ quả, các mối quan hệ và dự đoán những diễn biến tiếp theo của các sự kiện, hiện tượng trong đời sống con người. Khoa học xã hội và nhân văn, một mặt là sản phẩm của quá trình sáng tạo của con người nên nó có tính lịch sử và mang tính chất của từng thời đại khác nhau và nó vận động theo sự vận động và phát triển của xã hội. Nhưng khoa học xã hội nhân văn cũng là một lĩnh vực khoa học nên nó có tính dự báo và góp phần vào việc cải tạo, biến đổi xã hội ở những mức độ khác nhau. Vậy nên, nói về các ngành khoa học xã hội nhân văn đối với sự phát triển kinh tế xã hội của một quốc gia, cộng đồng hay địa phương cũng luôn là một vấn đề rộng lớn và khó khăn. Trong bài viết này, chúng tôi muốn đưa ra thảo luận ba vấn đề chính: Các nhân tố quan trọng trong thời đại hiện nay đã tác động đến các ngành khoa học xã hội nhân văn như thế nào? Thứ hai là vai trò của các ngành khoa học xã hội nhân văn trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của các cộng đồng, quốc gia. Và thứ ba, trên cơ sở đó thảo luận về vai trò của khoa học xã hội nhân văn đối với một địa phương là tỉnh Nghệ An.

Văn hóa Việt Nam và những giá trị văn hóa Việt Nam

Lịch sử dân tộc Việt Nam là một quá trình diễn biến những sự kiện rất phong phú và đa dạng, thể hiện sự hùng tráng và cũng có sự bi thảm. Trong đó, văn hoá là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ quá trình ấy, làm nên sức sống mãnh liệt, giúp cộng đồng dân tộc Việt Nam vượt qua biết bao sóng gió và thác ghềnh để không ngừng phát triển, lớn mạnh, viết nên những trang sử hào hùng. Trải qua các giai đoạn lịch sử, đứng trước sự thách thức và ứng phó, văn hoá Việt Nam ngày càng phát triển. Trên bình diện chỉnh thể, nó cũng mang nét riêng của mỗi thời kỳ khác nhau. Bởi vậy, muốn hiểu được văn hoá Việt Nam, các nhà nghiên cứu phải phân chia sự phát triển của nó qua các giai đoạn. Trên thực tế, nhiều nhà nghiên cứu phân chia tiến trình văn hóa Việt Nam thành 6 giai đoạn là: 1) Văn hóa tiền sử; 2) Văn hóa Văn Lang - Âu Lạc; 3) Văn hóa thời chống Bắc thuộc; 4) Văn hóa Đại Việt; 5) Văn hóa Đại Nam; 6) Văn hóa hiện đại. Sáu giai đoạn này tạo thành ba lớp: lớp văn hóa bản địa, lớp văn hóa giao lưu với Trung Hoa và khu vực, lớp văn hóa giao lưu với phương Tây .

Thực trạng công tác bảo tồn và phát huy giá trị tinh hoa văn hóa xứ Nghệ thời gian qua

Trong hệ thống di sản văn hóa vật thể thì hệ thống di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc nghệ thuật là quan trọng nhất, vì nó chứa đựng trong đó không chỉ giá trị văn hóa hữu thể (vật có hình khối) như đền, chùa, đình, miếu, và nhiều hiện vật, cổ vật trong di tích… Mà trong các di tích lịch sử văn hóa vật thể vẫn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa phi vật thể, đó là phong tục tập quán, là không gian và các trình thức lễ hội … Trước hết, ở công tác nhận diện và phân cấp quản lý các di tích lịch sử văn hóa: Nhận thức rõ vai trò vị trí quan trọng của việc bảo tồn hệ thống di tích, di sản văn hóa của tỉnh nhà, những năm qua ngành văn hóa đã tiến hành tổng kiểm kê khoa học trên địa bàn toàn tỉnh, từ kết quả kiểm kê, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã tham mưu cho UBND tỉnh ra Quyết định số: 1017/QĐ-UBND-VX ngày 01 tháng 4 năm2011 “Về việc phân cấp quản lý các di tích, danh thắng trên địa bàn tỉnh Nghệ An”.

 1   2   3   4   5   6   7   8   9 

THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,166 | Tất cả: 3,328,640
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Đặc san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp