ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ | KHÁM PHÁ XỨ NGHỆ AN

Tri thức bản địa về nghề thủ công truyền thống dân tộc Thổ miền Tây Nghệ An

Dân tộc Thổ là một trong số các dân tộc thiểu số có số lượng dân cư tương đối đông ở miền núi phía Tây Nghệ An. So với các dân tộc khác như Thái, Mông, Khơ Mú, Ơ Đu thì dân tộc Thổ có nhiều nét đặc biệt hơn: Đây là một cộng đồng được tập hợp từ nhiều nhóm khác nhau và sinh sống trên một vùng lãnh thổ địa lý cách xa nhau, nhưng có chung một số nét đặc trưng chung về ngôn ngữ, văn hóa và ý thức tự giác tộc người. Xuất hiện trong “Danh mục các thành phần dân tộc Việt Nam” năm 1979, “Dân tộc Thổ” được công nhận là tộc danh chung của các nhóm địa phương như Đan Lai, Ly Hà, Tày Poọng, Kẹo, Mọn, Cuối, Họ, Con Kha, Xá Lá Vàng. Điều đó cho thấy rằng, cái gọi là “Dân tộc Thổ” thực chất là “một sản phẩm của quá trình sản xuất tri thức về tộc người”. Tri thức nghề thủ công truyền thống của người Thổ mang nhiều nét đặc trưng riêng về văn hoá của người Thổ trong quá trình phát triển.

Du lịch Cửa Lò hướng đến “An toàn - thân thiện - mến khách”

Bước vào năm 2021, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 đang được kiểm soát tốt, kinh tế có dấu hiệu phục hồi và tăng trưởng trở lại, với chủ đề “Cửa Lò: An toàn - thân thiện - mến khách”, thị xã Cửa Lò đã và đang chỉ đạo triển khai các hoạch định cụ thể, các nhiệm vụ trọng tâm và các điểm mới để thu hút và phục vụ du khách một cách tốt nhất. Các hoạt động trọng tâm du lịch Cửa Lò năm 2021, bao gồm: Chương trình khai mạc Lễ hội du lịch Cửa Lò năm 2021 vào tối 30/4/2021 với màn bắn pháo hoa nghệ thuật dài 15 phút; Hội chợ Du lịch thương mại với quy mô hoành tráng, giới thiệu các sản phẩm đặc trưng; Chương trình lễ hội âm nhạc đường phố vào các ngày 30/4, 19/5, 1/6, 15/6, 30/6 và 9/7; Festival Bóng chuyền bãi biển khu vực Nghệ An, Giải đua xe đạp Cup Truyền hình TP. Hồ Chí Minh chặng TX. Cửa Lò, Giải Golf NTV - Cửa Lò, Giải thể hình Nghệ An mở rộng, Giải Cầu mây toàn quốc; Chương trình nghệ thuật tình ca Song Ngư...

Một số trò chơi dân gian của đồng bào dân tộc Thái tại lễ hội Bươn Xao Tiên Kỳ

Vào dịp tháng 8 ÂL hàng năm, có dịp đến với lễ hội Bươn Xao của đồng bào người Thái xã Tiên Kỳ, huyện Tân Kỳ, Nghệ An, chúng ta sẽ được hòa mình vào những trò chơi dân gian mang đậm nét văn hóa của đồng bào nơi đây.

Kho tàng di sản văn hóa vật thể trên địa bàn miền Tây Nghệ An

Di sản văn hóa vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, bao gồm các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam, thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia. Căn cứ và các tiêu chí phân loại của các loại hình văn hóa vật thể thì trên địa bàn miền Tây Nghệ An có hầu hết, tạm chia các loại hình đó như sau:

Các giá trị lễ hội Bươn Xao trong đời sống cộng đồng của đồng bào Thái xã Tiên Kỳ, Tân Kỳ

Bất cứ một hiện tượng, một nghi lễ tín ngưỡng nào tồn tại và được người dân duy trì thực hành đều không phải là sự ngẫu nhiên, mà nó luôn hàm chứa ý nghĩa và giá trị đích thực của chúng. Lễ hội Bươn Xao của người Thái Tiên Kỳ cũng không phải là một nghi lễ ngoại lệ. Theo đó, lễ hội Bươn Xao có một số giá trị:

Bộ sách cổ về y học và những hiện vật quý của vợ chồng con gái quan Thị Lang Bộ Lại triều Nguyễn

Hiện nay, tại nhà ông Thái Quốc Huy, khối 3, Thị trấn Đô Lương lưu giữ khá nhiều vật cổ, quý do được ông cha lưu truyền lại. Hơn 100 năm trước, họ Thái từng là một gia tộc trí thức quyền quý thời phong kiến. Ông nội của ông Thái Quốc Huy là Thái Bá Quê, SN 1885 thi đậu Tú tài, hàm Giáo sư, giữ chức Viện hàn lâm Đại - chiếu, từng được nhận phần thưởng của Viện hàn lâm Cung - phụng thời vua Bảo Đại do cố vấn Bộ trưởng nội các ký vào ngày 29/9/1934. Bà nội là Nguyễn Thị Tự, con gái của quan Thị Lang Bộ Lại (đứng sau chức quan Thượng Thư) triều đình nhà Nguyễn. Nhờ thế mà đến nay, nhiều đồ vật cổ, quý vẫn còn được gia đình ông Thái Quốc Huy bảo tồn và lưu giữ.

Một số lễ hội của đồng bào người Thái diễn ra trong dịp tháng Tám hàng năm

1. Lễ Bươn Xao và lễ Cắm Phả Lễ Bươn Xao và lễ Cắm Phả là một trong những chuỗi sự kiện được đề cập qua câu chuyện Nàng Ve Căm (truyền thuyết của người Thái). Ngay tại xã Tiên Kỳ, nơi được cho là khởi nguồn của lễ Bươn Xao hay là nơi duy trì và thực hành các nghi lễ bài bản, đầy đủ nhất cũng có nhiều dòng họ tổ chức vào ngày 17/8 nhưng tập trung nhất là vào ngày 20/8, và cũng là địa phương duy nhất tổ chức Lễ Bươn Xao. Những nơi khác chủ yếu tổ chức vào ngày 17/8 hay còn gọi là lễ Cắm Phả (kiêng Trời) như xóm Văn Sơn, bản Kẻ Chiềng, xã Đồng Văn, huyện Tân Kỳ; xóm 9, xã Thọ Sơn, huyện Anh Sơn; bản Kẻ Tre, bản Khe Đóng, bản San, bản Kẻ Trai xã Thạch Ngàn, bản Chai xã Chi Khê, xã Môn Sơn, huyện Con Cuông; bản Đồng Lụm, xã Châu Quang huyện Quỳ Hợp...

Một số dân tộc tiêu biểu ở Nghệ An

Nghệ An là một tỉnh có nhiều dân tộc sinh sống. Chiếm đại đa số dân cư ở Nghệ An là dân tộc Kinh, phân bố rộng khắp cả tỉnh nhưng tập trung đông nhất là ở vùng đồng bằng và ven biển. Đồng bào các dân tộc thiểu số sống tập trung ở các huyện miền núi và trung du như Kỳ Sơn, Tương Dương, Con Cuông, Quế phong, Quỳ hợp... chiếm một phần tư dân số toàn tỉnh trong đó dân tộc Thái chiếm đa số.

Tiềm năng du lịch sinh thái cộng đồng kết hợp với mô hình bảo tồn và phát triển con cá Mát tại xã Tam Hợp, Tương Dương

Du lịch sinh thái cộng đồng đang được coi là loại hình du lịch mang lại nhiều lợi ích, giúp phát triển kinh tế bền vững cho người dân bản địa. Du lịch sinh thái cộng đồng kết hợp với mô hình bảo tồn và phát triển con cá Mát tại xã Tam Hợp, huyện Tương Dương không những giúp người dân bảo vệ tài nguyên, đa dạng sinh học, môi trường sinh thái, mà còn góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa dân tộc độc đáo của người dân Tam Hợp. Vì vậy, việc xây dựng và phát triển các mô hình bảo tồn con cá Mắt, gắn với việc cung cấp các dịch vụ du lịch cộng đồng là phù hợp với xu thế thời đại, đáp ứng nhu cầu khám phá của du khách muốn tìm hiểu văn hoá dân tộc đặc sắc của người dân Tam Hợp nói riêng, cộng đồng dân tộc Tương Dương nói chung.

Văn hóa ẩm thực và những món đặc sản của xứ Nghệ

Xét về không gian văn hóa thì xứ Nghệ thuộc văn hóa Đông Sơn. Trong quá trình phát triển lâu dài, dưới sự tác động của thiên nhiên khắc nghiệt, vùng đất và con người nơi đây đã hình thành văn hóa ẩm thực mang bản sắc của vùng văn hóa xứ Nghệ và phong cách con người xứ Nghệ. Nếu như món ăn xứ Huế không ngọt đậm và mặn nhiều nhưng rất đa dạng trong cách chế biến. Các món ăn Huế ít chất béo, vị mặn vừa đủ, vị ngọt thì ngọt thanh, món mặn thì không nêm đường. Vị cay trở thành chủ đạo trong nhiều món ăn Huế…. Đó là những nét đặc trưng của món ăn Huế, là văn hóa ẩm thực Huế. Cách chế biến, phong cách thưởng thức đã trở thành nghệ thuật của người Huế và phản ánh nét bản sắc riêng của văn hóa xứ Huế và con người Huế.

Đình Hoành Sơn - Một Di tích quốc gia đặc biệt

Đình Hoành Sơn thuộc xã Khánh Sơn, huyện Nam Đàn, Nghệ An. Đình được xây dựng và hoàn thành năm Nhâm Ngọ niên hiệu Cảnh Hưng thứ 23 năm 1763, thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang con trai thứ 8 của vua Lý Thái Tổ, là người có nhiều đóng góp trong công cuộc xây dựng quốc gia Đại Việt. Đình Hoành Sơn tọa lạc trên diện tích khoảng 2.500m2 nằm bên hữu ngạn dòng Lam, thuộc xóm 4, xã Khánh Sơn, huyện Nam Đàn. Trước đây, đình có tên gọi là đình Nam Hoa, rồi đình Làng Ngang, thuộc tổng Nam Kim. Căn cứ theo các tư liệu ít ỏi còn ghi chép lại thì đình Hoành Sơn được xây dựng vào tháng Chạp năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 23 (2/1763) và đến cuối năm sau (Quý Tỵ 1764) thì hoàn thành. Người khởi xướng và chủ sự xây dựng công trình này là Đặng Thạc, cử nhân dưới triều vua Lê Hiển Tông (1740 - 1786) thuộc dòng dõi thế tộc và có uy quyền nhất vùng.

Xứ Nghệ xưa và nay

Thời kỳ Bắc thuộc: Hành chính Việt Nam thời Bắc thuộc lần 1‎, Hành chính Việt Nam thời Bắc thuộc lần 2‎, và Hành chính Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3.‎ Nhà Hán: là huyện Hàm Hoan thuộc quận Cửu Chân Nhà Đông Ngô: tách ra khỏi quận Cửu Chân, đặt làm quận Cửu Đức Nhà Tấn, nhà Lưu Tống vẫn theo như nhà Ngô Nhà Lương (năm 502-557): Chia đặt làm Đức Châu, Lỵ Châu và Minh Châu Nhà Tùy: Năm Khai Hoàng thứ 18 (598) đổi Đức Châu làm Hoan Châu, Lỵ Châu làm Trí Châu. Năm Đại Nghiệp thứ 3 (607) hợp cả Minh Châu, Trí Châu và Hoan Châu, đổi lệ thuộc quận Nhật Nam.

 1   2   3   4   5 

THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
Giới thiệu sách: Lịch sử địa danh và tiểu sử danh nhân các trường học ở Hưng Nguyên được mang tên
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,909 | Tất cả: 3,198,190
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp