HOME | ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ

Văn thành - Những dấu ấn còn lại về một vùng đất cổ

Văn Thành (có một thời kỳ được gọi là Châu Thành), ngày nay là một xã thuộc huyện Yên Thành, Nghệ An nằm kề với huyện lỵ Yên Thành về phía bắc. Nếu ai về thăm Văn Thành hiện tại sẽ thấy nơi đây những đồng lúa mùa nối mùa tươi tốt, với hệ thống tưới, tiêu khá hoàn chỉnh. Làng xóm thanh bình với nhiều nhà cửa mới được xây dựng hoặc tu bổ lại đẹp đẽ, nhiều thôn làng đã có điện và nước máy phục vụ nhu cầu sinh hoạt của người dân. Nhiều công trình văn hóa đã và đang được xây dựng trên vùng đất này. Đường làng, ngõ xóm đang dần được mở rộng và tu sửa khá rộng rãi và bằng phẳng, đêm về có đèn cao áp chiếu sáng. Văn Thành có thị tứ và các phiên chợ quê khá sầm uất, có trạm xá, trường học được xây dựng khang trang. Có thể thấy ở vùng đất này thành tựu của công cuộc xây dựng nông thôn mới hiện lên trên nhiều nụ cười mãn nguyện của người dân ở nhiều lứa tuổi. Với hình ảnh một vùng quê như thế, nếu chỉ đi qua đây một lần chưa kịp tìm hiểu, chắc không mấy ai nghĩ đây vốn là một vùng đất cổ, có nhiều truyền thống, đến nay vẫn còn không ít dấu ấn để lại. Cách đây không lâu một số thôn làng ở đây vẫn còn được gọi theo tên cũ như làng Dền, xóm Đình, xóm Rào vì bốn phía đều có rào bao bọc. Các thế hệ trẻ của Văn Thành hôm nay nếu ít quan tâm đến chiều sâu lịch sử của quê mình cũng không mấy ai biết được trong lòng mảnh đất cha ông để lại và mình hiện đang sống hôm nay, đang chứa đựng nhiều câu chuyện của lịch sử cha ông. Làm một phép thử, chẳng hạn khi hỏi về một số địa danh như Kẻ Dền, Kẻ Dinh, bến Thẩm Thuyền, vệ Nhà Rồng, cồn Nhà Nị, đường Tàu voi, đường Vua, hoặc hỏi đường đi Kẻ Sắt, Kẻ Sọt, Kẻ Gám, Kẻ Găng… thì nhiều người thuộc thế hệ hôm nay dù ở ngay trên đất Văn Thành cũng không biết đó là các địa danh từng gắn với đất Văn Thành và những vùng lân cận trong một thời gian dài.

Người một đời tâm huyết với xứ Nghệ

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Nhã Bản sinh ra và lớn lên ở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, một vùng địa linh nhân kiệt. Ông học tại trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, bảo vệ luận án Tiến sĩ tại Đại học Tổng hợp Moskva mang tên Lômônôxôp (MGU). Đời làm nghề giáo, ông gắn với trường Đại học Vinh (ĐHV), gắn với mảnh đất xứ Nghệ. Ông từng làm quản lý các cấp: tổ, khoa, chuyên ngành rồi viện (Viện trưởng Viện nghiên cứu Văn hóa và Ngôn ngữ - ĐHV). Là người có công đầu mở đào tạo cao học ngành ngôn ngữ từ sau những năm 90, góp phần đưa ngành Ngôn ngữ học của khoa Ngữ văn, ĐHV lên tầm một trong những trung tâm đào tạo uy tín của cả nước.

PGS. Ninh Viết Giao - Người nặng lòng với văn hóa dân gian xứ Nghệ

PGS Ninh Viết Giao sinh ngày 15/05/1933, tại xã Hoằng Xuyên, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Năm 1956, tốt nghiệp Đại học Sư phạm Văn khoa Hà Nội, thầy được Bộ Giáo dục quyết định cử vào liên khu IV dạy trường cấp III Huỳnh Thúc Kháng, tỉnh Nghệ An. Ngày lên đường về Vinh nhận công tác, thầy đến chào thầy Trương Tửu dạy văn học Việt Nam hỏi ý kiến, thầy bảo: “Anh có năng khiếu và chịu khó, nếu ở Hà Nội thì đi vào lĩnh vực nghiên cứu văn học hiện đại, nếu về địa phương thì đi vào văn học dân gian, Nghệ Tĩnh là một vùng văn hóa đặc sắc cậu chú ý cái mảng văn hóa dân gian. Điều cốt yếu là đam mê, có đam mê mới thành công được cậu ạ” (1).

NGUYỄN CẢNH HOAN(1)

Ông họ Nguyễn, húy Hoan, tự Cảnh Mô được phong quốc tính: họ Trịnh. Trịnh Nông Sơn (xưa Nông Bang), người Ngọc Nùng. Mẹ họ Đào, mang ông tới 12 tháng mới sinh. Sinh thời, diện mạo kì tú, lúc nhỏ ham học cả văn lẫn võ. Tuổi tuy còn trẻ nhưng sớm có trí giúp người. Năm Thống Nguyên nguyên niên (1522), Mạc Đăng Dung thoán vị, bốn bề trộm cướp nổi dậy. Bấy giờ có bọn thằng Bật tụ tập người quanh vùng: Đông Liệt, Đồng Luân,tổng Đại Đồng quấy nhiễu dân lành. Ông cùng phụ thân là Huy mời các đầu mục của tổng góp nhân tài, vật lực lập trại Nùng Bang, định kế dẹp loạn. Số người đi theo có đến 100.

Về Hưng Tân nghe hát Ví, Giặm

Xứ Nghệ từ lâu không chỉ nổi tiếng về truyền thống hiếu học, khoa bảng mà còn được biết đến là một vùng đất có nét văn hóa riêng, sâu lắng, đắm say lòng người. Dân ca Nghệ Tĩnh được mệnh danh là đặc sản văn hóa xứ Nghệ, bởi âm sắc, giai điệu, ca từ đặc trưng của nó; đấy là sự thăng hoa của tâm hồn trí tuệ, tài năng người xứ Nghệ.

Nguyễn Trung Phong - Người khơi dòng sữa ngọt dân ca Ví, Giặm

Nguyễn Trung Phong sinh năm 1929 ở làng Văn Tập, xã Diễn Bình, lớn lên ở làng Trung Phường, xã Diễn Minh, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Ngày đó, nơi đây thuộc vùng chiêm trũng nhưng lại có bề dày truyền thống văn hóa, văn nghệ; làng nào cũng có người sáng tác văn chương, có đội tuồng hay đội chèo thường xuyên luyện tập biểu diễn phục vụ những ngày lễ, tết, hội làng. Nguyễn Trung Phong, hình thành nhân cách, tài năng và tính cách Nghệ từ đó.

Khám phá hang động Thằm Viên nơi biên giới miền Tây Nghệ An

Dù còn hoang sơ, nhưng không khí mát lạnh và vẻ đẹp từ hệ thống thạch nhũ trong lòng hang Thằm Viên (xã Tri Lễ, huyện Quế Phong) chắc chắn sẽ chinh phục bất kỳ du khách nào một lần đến đây.

Khám phá ngôi đình cổ 300 năm tuổi ở xứ Nghệ được dựng chỉ trong 1 đêm

Đình Hậu thuộc xã Bắc Thành, huyện Yên Thành là một trong những ngôi đình tiêu biểu tồn tại lâu đời trên quê hương xứ Nghệ. Đình Hậu là trung tâm sinh hoạt văn hoá làng xã, nơi thờ phụng Uy Minh Vương Lý Nhật Quang, Cao Sơn - Cao Các và Bản cảnh Thành Hoàng Thung Lĩnh Triệu Cơ Nguyễn Tướng Công - người có công khai hoang lập làng, đánh giặc giữ nước được nhân dân làng Hậu tôn làm Thành Hoàng và được các triều vua thời phong kiến sắc phong.

Nhà thơ dân gian Trần Hữu Nghiêm

Mỗi vùng miền của đất nước Việt Nam thảy đều có làn điệu dân ca, hát ru con đặc sắc riêng. Từ các dân tộc miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, đến đồng bằng Bắc bộ, Nam bộ, bắc Trung bộ, nam Trung bộ...Ở mỗi địa phương lại hình thành những lời bài hát riêng cho những làn điệu hát dân ca, hát ru đó. Ở Xứ Nghệ làn điệu hát ru con là hát ví, hát giặm. Ở xã Tam Lễ xưa, nay là xã Quỳnh Châu phía Tây huyện Quỳnh Lưu những bài hát ru con bằng làn điệu ví, dặm là các bài thơ, bài vè của một tác giả: Trần Hữu Nghiêm. Các bài thơ hát ru con đó đã lan tỏa ra nhiều vùng khác trong huyện.

Phúc Lâm bá Nguyễn Văn Viện - Người được lập đền thờ khi còn sống

Lập đền thờ phụng những người có công với dân với nước là một việc làm thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta từ bao đời nay. Dân gian có câu “có công dân lập đền thờ, có tội dân đái ngập mồ thối xương” điều đó thể hiện rõ quan điểm “công tội phân minh” của nhân dân ta, có công thì dân kính trọng, có tội thì dân khinh bỉ. Hi hữu có những trường hợp được nhân dân lập đền thờ khi đang còn sống như Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Thức Tự… Đền thờ khi người đó còn sống được gọi là “sinh từ”. Việc một người được dân chúng lập “sinh từ” là việc “hiếm có xưa nay”. Rất nhiều người được lập đền thờ sau khi đã chết nhưng số người được lập đền thờ sống thì chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Phúc Lâm bá Nguyễn Văn Viện là một trong những người có được vinh dự như vậy. Ông được dân làng khắc bia ghi công, lập đền thờ khi còn sống. Sau khi chết được suy tôn là phúc thần và triều đình ban tặng sắc phong giao cho dân xã phụng sự.

Những hình ảnh quý hiếm về cảng Bến Thủy sầm uất gần một thế kỷ trước

Thập niên 1920 - 1930, Vinh - Bến Thủy nhộn nhip với hàng dài thuyền ra vào trên bến cảng, những nhà máy diêm, nhà máy điện luôn chạy hết công suất.

Hai “câu đối” trong đền Chín Gian ở Quế Phong

1. Có cả ngàn vạn người tham dự lễ hội đền Chín Gian ở Quế Phong hàng năm vào dịp đầu xuân. Trong số đó nhiều người đã đặc biệt chú ý đến hai “câu đối” bằng tiếng Thái treo ở trong đền này: “Đày ky bò lưm thủ/ Đày dủ bò lưm cống”. Tác giả bài “Từ một câu đối ở Đền Chín Gian” đăng trên Bản tin Dân tộc tỉnh Nghệ An, số Xuân Kỷ Hợi, tr. 23-24, dịch là: “Được ăn không quên đũa/ Được ở không quên công”. Đó là một bản dịch chính xác.

 «   Trước «    3   4   5   6   7   8   9   10   11    » Tiếp    » 

 
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách:
Giải pháp nâng cao hiệu quả và nhân rộng mô hình Hợp tác xã kiểu mới trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Giới thiệu sách: Giải pháp nâng cao hiệu quả và nhân rộng mô hình Hợp tác xã kiểu mới trên địa bàn tỉnh Nghệ An
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 567 | Tất cả: 2,831,841
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp