HOME | ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ

Mối quan hệ giữa Phan Bội Châu và Nguyễn Ái Quốc

Phan Bội Châu húy là Phan Văn San, sinh năm 1867, tại thôn Sa Nam, làng Đông Liệt, tổng Đồng Xuân (nay là xã Nam Thái). Khi Phan lên 3 tuổi thì ông bố dời nhà về ở dưới chân núi Cơ Sơn, thuộc làng Đan Nhiễm, tổng Xuân Liễu. Nguyễn Ái Quốc, hồi nhỏ là cậu Nguyễn Sinh Cung, tên khai sinh là Nguyễn Tất Thành, ra đời năm 1890, tại quê mẹ làng Hoàng Trù, quê nội làng Kim Liên, cùng chung tổng là Lâm Thịnh. Cả Lâm Thịnh và Xuân Liễu đều thuộc huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Theo đường chim bay thì hai nơi đó không xa nhau là mấy. Sau khoa thi Hương năm Đinh Dậu (1897), Phan Bội Châu không đỗ, bèn vào Huế để liên kết bạn bè và đã gặp gia đình ông Nguyễn Sinh Sắc tại đấy. Bấy giờ cậu bé Nguyễn Sinh Cung mới tám tuổi, đi theo bố mẹ khi ông Sắc vào trong đó để học ở Quốc tử giám. Tuy khác nhau nhiều về niên xỉ nhưng sự gặp gỡ tại đất kinh kỳ ấy đã bắt đầu hình thành mối quan hệ Phan Bội Châu-Nguyễn Ái Quốc.

Nhạc sĩ Vy Phong với dân ca Nghệ Tĩnh (giai đoạn 1975 - 2000)

Vi Phong là một nghệ sĩ đa tài, thành công nhiều mặt, hoạt động ở nhiều lĩnh vực, từ sáng tác âm nhạc, làm thơ, đến nghiên cứu, sưu tầm văn hóa dân gian… Riêng với hoạt động bảo tồn dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh giai đoạn 1975 - 2000, ông có nhiều đóng góp rất đáng ghi nhận về nghiên cứu và chuyển thể sân khấu kịch hát dân ca Nghệ Tĩnh; sáng tác âm nhạc dân ca Nghệ Tĩnh lời mới, sáng tác nhạc trẻ âm hưởng dân ca… Hơn thế, với tư cách nhà quản lý văn hóa, ông tham mưu, hoạch định và thực hiện được chủ trương bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa, tổ chức nghiên cứu, sưu tầm, phát huy các giá trị dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh trong tình hình mới, đưa ví, giặm thành một kịch chủng trong hệ thống các loại kịch hát dân ca Việt Nam, làm cho ví, giặm gần gũi với sinh hoạt văn nghệ của đời sống mới.

Đại thi hào Nguyễn Du là hậu duệ Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí

Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí (1397 - 1465) quê quán ở làng Thượng Xá (nay là xã Nghi Hợp, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Quê gốc ở làng Cương Gián nay là xã Cương Gián, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh). Danh tướng kiệt xuất trong cuộc kháng chiến 10 năm chống quân Minh; Đại thần suốt bốn triều hậu Lê (từ Lê Thái Tổ đến Lê Thánh Tông); Người chủ trì phò lập Lê Thánh Tông lên ngôi, mở ra một triều đại hưng thịnh nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Theo lời trong Sắc phong của Lê Thánh Tông đối với Nguyễn Xí: “Bình Ngô khai quốc/ Tịnh nạn trung hưng”, người đời vinh danh ông là: "Danh thần hai lần khai quốc".

Nhân vật khoa bảng qua tư liệu địa phương chí Hán Nôm của tỉnh Nghệ An

Tóm tắt: Xưa nay, khi nghiên cứu về hành trạng các nhân vật khoa cử ở Việt Nam, các nhà khoa học thường sử dụng nguồn tài liệu đăng khoa lục, văn bia đề danh tiến sĩ tại trung ương hoặc địa phương, nguồn sử liệu, hoặc gia phả. Bài viết này cho rằng còn một nguồn tài liệu rất quan trọng giúp ta hiểu thêm về hành trạng các nhà khoa bảng, đó là nguồn tài liệu địa phương chí. Kho sách Hán Nôm thuộc Viện Nghiên cứu Hán Nôm hiện còn lưu giữ 11 tác phẩm địa chí về tỉnh Nghệ An. Trên cơ sở nguồn tài liệu này bài viết thống kê và phân tích những ghi chép về tiểu sử 62 nhân vật đại khoa Nghệ An qua thông tin địa chí. Đây là nguồn tài liệu quý, bổ sung nhiều thông tin quan trọng cho những ghi chép vốn còn đơn giản về các nhà khoa bảng Nghệ An vốn được ghi chép trong các tài liệu khác.

Hiệu buôn Yên Xuân và những người con tiêu biểu của xã Linh Sơn

Yên Xuân là tên gọi của hai làng Yên Lĩnh và Dương Xuân nhập lại. Hai làng này bây giờ thuộc xã Lĩnh Sơn, huyện Anh Sơn. Đây là vùng đất xưa kia thuộc xã Đa Cai, tên Nôm là Kẻ Gai, sau đổi là xã Nam Cai rồi Nam Sơn cho đến năm 1948. Ở đây có đặc sản chè Gay nổi tiếng của tỉnh Nghệ An. Đây là vùng đất cổ còn lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử trong quá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc. Đầu thế kỷ XX, Nam Cai đổi là Nam Sơn được lấy từ một câu trong sách Luận ngữ “Nam Sơn chi trúc nhã chi trực” (Cây trúc ở rừng Nam Sơn không uốn vẫn thẳng). Ý muốn nói lên tính cương trực, thẳng thắn của con người. Trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, Nam Sơn luôn là điểm xuất phát của những đội quân chống xâm lược. Theo tích của làng Dương Xuân thì ngôi miếu thờ Cao Sơn đại vương thần thì thần đã giúp Lê Lợi trong cuộc kháng chiến chống giặc Minh. Sang thế kỷ XVII, khi Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc đánh đuổi quân xâm lược Mãn Thanh, dừng lại ở Nghệ An tuyển thêm 5 vạn quân thì con em Nam Sơn đã hăng hái đứng dưới ngọn cờ của người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ - Quang Trung.

Núi Lam Thành - xứ Nghệ, một huyền tích của lịch sử nước nhà!

Chiều Chủ nhật một ngày mùa thu, thả mình tản bộ trên núi Lam Thành, nắng vàng lơi lả, vài dải mây trắng bồng bềnh làm cho không gian như thêm phần ảo diệu. Phóng tầm mắt nhìn ra bốn phương non nước hữu tình, để kiếm tìm chút tâm thái nhẹ nhàng mà chợt thấy bồi hồi với phong cảnh nơi đây hùng vĩ, nên thơ, lại gắn liền với biết bao huyền tích của lịch sử nước nhà! Thật đúng như trong “Lam Thành sơn hoài cổ phú” của Cụ Đốc học Đặng Nguyên Cẩn(1):“Hưng quận chi nam - Hữu sơn ngật lập - Quyết danh Lam Thành…”; có thể hiểu nghĩa là: Phía nam phủ Hưng, núi Lam Thành đứng đó, chứng kiến bao cuộc thăng trầm trong lịch sử! Cũng trong bài phú này, theo bản phỏng dịch của Tiến sĩ Nguyễn Văn Trình (1872 - 1949), Tri phủ Hưng Nguyên thời đó, có câu: “Núi Lam Thành cao ngất bên kia - Trông phong cảnh đi về không muốn chán...”. Chỉ bấy nhiêu thôi, cũng đủ để thôi thúc chúng ta tìm đến nơi đây để hiểu thêm về quê hương xứ sở và lịch sử oai hùng của dân tộc!

Nhà giáo, học giả Bùi Dương Lịch

Bùi Dương Lịch tự là Tồn Thành, hiệu Thạch Phủ & Tồn Trai, người thôn Yên Hội, xã Yên Toàn, tổng Việt Yên, huyện La Sơn, phủ Đức Thọ, trấn Nghệ An (nay thuộc xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh). Ông sinh năm 1757 trong một gia đình khoa bảng. Thân phụ là Bùi Quốc Toại, đậu Hương cống (học vị này từ 1825 đổi gọi là Cử nhân) từng làm Tri phủ phủ Thiệu Thiên (Thanh Hóa) thời Lê mạt(1). Nổi tiếng thông minh, Bùi Dương Lịch chỉ ở nhà học với cha, năm 17 tuổi đã đậu Hương cống. Sau đó được sự khuyến khích của cha, ông trẩy Kinh học thêm ở Quốc Tử Giám & dần dần nổi tiếng là bậc hay chữ ở Thăng Long.

Làng Quỳnh - Làng văn hóa, cách mạng

Làng Quỳnh (xã Quỳnh Đôi) thuộc vùng trung tâm nông giang huyện Quỳnh Lưu. Cách đây hơn 600 năm, khi vùng đất này được bồi tụ thành những gò đồi; ông Hồ Kha đã tìm đến đây và nhận thấy một vùng đất đẹp có điều kiện sinh cơ, lập nghiệp, phát triển lâu bền. Ông đã gặp được hai ông Nguyễn Thạc, Hoàng Khánh cùng ý tưởng, nguyện vọng. Và năm 1378, ông Hồ Kha đã cho con là Hồ Hồng cùng hai ông họ Nguyễn, Hoàng về đây lập làng trên cồn đồi, giao điểm giữa hai vùng với cái tên mới là Đồng Tương và Đồng Nghệ. Nên làng có tên khai sinh đầu tiên là Thổ Đôi trang. Theo các nhà phong thủy thì Làng Quỳnh nhìn về 4 hướng đều thấy nào là: bảng, bút, rồng, ngựa, tàn, tán, lọng nên đây là mảnh đất địa linh, phát về học hành, khoa bảng và làm quan.

Tổng Bí thư Lê Hồng Phong và sứ mệnh phục hồi Đảng

Trong lịch sử hình thành và phát triển Đảng ta, nếu Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc làm sứ mệnh sáng lập Đảng thì Lãnh tụ Lê Hồng Phong là người nhận sứ mệnh phục hồi Đảng trong giai đoạn thoái trào.

Nhà báo Quang Đạm

Quang Đạm là một nhà báo nổi tiếng, một học giả có nhiều công lao với cách mạng nhưng còn rất ít được nhân dân quê hương biết đến. Bài viết này bước đầu cung cấp một số tư liệu.

Hệ thống biểu tượng trong dân ca ví, giặm xứ Nghệ (Kỳ 1)

Tóm tắt: Phần quan trọng nhất, có giá trị văn hoá - thẩm mỹ lớn nhất trong dân ca ví - giặm là ca từ. Và trong ca từ thì hệ thống biểu trưng là mạng lưới “bóng bán dẫn” tích tụ năng lượng, khả năng sinh nghĩa của thành phần văn học. Tiểu luận này tìm hiểu hệ thống biểu tượng trong dân ca ví giặm với ba loại chính của nó là: biểu tượng văn hoá; biểu tượng nghệ thuật và biểu tượng ngôn từ nghệ thuật. Trong văn hoá dân gian xứ Nghệ nói chung, dân ca ví - giặm nói riêng, ba loại biểu tượng này có tính chất kết hợp, tương tác và chuyển hoá cho nhau để tạo nên những giá trị biểu trưng phong phú, sâu sắc.

XUỐN CHẮN – VƯỜN ĐỊA ĐÀNG TRONG TÂM THỨC DÂN GIAN THÁI

1. Mở đầu. Trong tâm thức dân gian, người Thái quan niệm/hình dung/tưởng tượng có một Mương Phạ (Mường Trời) ở đâu đó rất xa và rất cao. Nơi ấy có Then Luông/Pỏ Bôn (Then Lớn/Bố Trời) trị vì; có tổ tiên; có hồn vía của mình cư ngụ; Then “đúc” ra người rồi “cho” xuống trần gian; người chết đi thì hồn vía lại trở về đây sống cuộc đời bình yên, vĩnh hằng; v.v. Đặc biệt ở đây có một khu vườn gọi là “Xuốn Chắn”.

 1   2   3   4   5 

 
THƯ VIỆN KHXH&NV
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 7/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 7/2018
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,841 | Tất cả: 1,349,722
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn