HOME | ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ

Nhà giáo, học giả Bùi Dương Lịch

Bùi Dương Lịch tự là Tồn Thành, hiệu Thạch Phủ & Tồn Trai, người thôn Yên Hội, xã Yên Toàn, tổng Việt Yên, huyện La Sơn, phủ Đức Thọ, trấn Nghệ An (nay thuộc xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh). Ông sinh năm 1757 trong một gia đình khoa bảng. Thân phụ là Bùi Quốc Toại, đậu Hương cống (học vị này từ 1825 đổi gọi là Cử nhân) từng làm Tri phủ phủ Thiệu Thiên (Thanh Hóa) thời Lê mạt(1). Nổi tiếng thông minh, Bùi Dương Lịch chỉ ở nhà học với cha, năm 17 tuổi đã đậu Hương cống. Sau đó được sự khuyến khích của cha, ông trẩy Kinh học thêm ở Quốc Tử Giám & dần dần nổi tiếng là bậc hay chữ ở Thăng Long.

Làng Quỳnh - Làng văn hóa, cách mạng

Làng Quỳnh (xã Quỳnh Đôi) thuộc vùng trung tâm nông giang huyện Quỳnh Lưu. Cách đây hơn 600 năm, khi vùng đất này được bồi tụ thành những gò đồi; ông Hồ Kha đã tìm đến đây và nhận thấy một vùng đất đẹp có điều kiện sinh cơ, lập nghiệp, phát triển lâu bền. Ông đã gặp được hai ông Nguyễn Thạc, Hoàng Khánh cùng ý tưởng, nguyện vọng. Và năm 1378, ông Hồ Kha đã cho con là Hồ Hồng cùng hai ông họ Nguyễn, Hoàng về đây lập làng trên cồn đồi, giao điểm giữa hai vùng với cái tên mới là Đồng Tương và Đồng Nghệ. Nên làng có tên khai sinh đầu tiên là Thổ Đôi trang. Theo các nhà phong thủy thì Làng Quỳnh nhìn về 4 hướng đều thấy nào là: bảng, bút, rồng, ngựa, tàn, tán, lọng nên đây là mảnh đất địa linh, phát về học hành, khoa bảng và làm quan.

Tổng Bí thư Lê Hồng Phong và sứ mệnh phục hồi Đảng

Trong lịch sử hình thành và phát triển Đảng ta, nếu Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc làm sứ mệnh sáng lập Đảng thì Lãnh tụ Lê Hồng Phong là người nhận sứ mệnh phục hồi Đảng trong giai đoạn thoái trào.

Nhà báo Quang Đạm

Quang Đạm là một nhà báo nổi tiếng, một học giả có nhiều công lao với cách mạng nhưng còn rất ít được nhân dân quê hương biết đến. Bài viết này bước đầu cung cấp một số tư liệu.

Hệ thống biểu tượng trong dân ca ví, giặm xứ Nghệ (Kỳ 1)

Tóm tắt: Phần quan trọng nhất, có giá trị văn hoá - thẩm mỹ lớn nhất trong dân ca ví - giặm là ca từ. Và trong ca từ thì hệ thống biểu trưng là mạng lưới “bóng bán dẫn” tích tụ năng lượng, khả năng sinh nghĩa của thành phần văn học. Tiểu luận này tìm hiểu hệ thống biểu tượng trong dân ca ví giặm với ba loại chính của nó là: biểu tượng văn hoá; biểu tượng nghệ thuật và biểu tượng ngôn từ nghệ thuật. Trong văn hoá dân gian xứ Nghệ nói chung, dân ca ví - giặm nói riêng, ba loại biểu tượng này có tính chất kết hợp, tương tác và chuyển hoá cho nhau để tạo nên những giá trị biểu trưng phong phú, sâu sắc.

XUỐN CHẮN – VƯỜN ĐỊA ĐÀNG TRONG TÂM THỨC DÂN GIAN THÁI

1. Mở đầu. Trong tâm thức dân gian, người Thái quan niệm/hình dung/tưởng tượng có một Mương Phạ (Mường Trời) ở đâu đó rất xa và rất cao. Nơi ấy có Then Luông/Pỏ Bôn (Then Lớn/Bố Trời) trị vì; có tổ tiên; có hồn vía của mình cư ngụ; Then “đúc” ra người rồi “cho” xuống trần gian; người chết đi thì hồn vía lại trở về đây sống cuộc đời bình yên, vĩnh hằng; v.v. Đặc biệt ở đây có một khu vườn gọi là “Xuốn Chắn”.

CỤ NGUYỄN XUÂN ÔN – MỘT DANH NHÂN XỨ NGHỆ

Phong trào Cần vương vào cuối thế kỉ XIX có nhiều sĩ phu yêu nước tham gia, nhưng nổi bật hơn cả là cụ Nguyễn Xuân Ôn. Cụ có hiệu là Ngọc Đường, còn có hai hiệu nữa là Hiên Đình, Lương Giang. Sau khi đậu tiến sĩ, nhân dân thường gọi là cụ Nghè Ôn, cụ Nghè Cồn Sắt. Cụ sinh ngày 23 tháng 3 năm Ất Dậu, đời vua Minh Mệnh thứ sáu, theo Dương lịch là ngày 10 tháng 5 năm 1825, tại làng Cồn Sắt, tên chữ là làng Quần Phương, xã Lương Điền, tổng Thái Xá, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, nay là Xóm 9, xã Diễn Thái, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.

CHUYỆN ĐI HÁT PHƯỜNG VẢI

Hát ví là một loại dân ca rất phổ biến ở vùng Nghệ Tĩnh. Xưa kia những người lao động cùng một nghề trong một làng thường tổ chức liên kết với nhau thành những phường để hỗ trợ, dộng viên nhau . Những người đi củi thành phường củi, đi cấy thành phường cấy, làm vàng mã thành phường vàng, kéo sợi dệt vải thành phường vải…Khi gặp gỡ cùng lao động, cùng nghỉ ngơi họ thường ca hát. Đó là cơ sở hình thành các loại dân ca gắn với các phường nghề. Những điệu dân ca ấy ở Nghệ Tĩnh gọi là hát ví. Đây là đặc sản của Văn nghệ dân gian Nghệ Tĩnh, vì đi ra các địa phương khác không có thể loại này.

ĐỀN CHÍN GIAN NHÌN TỪ TRUYỀN THUYẾT

Đền Chín Gian có từ bao giờ đó là điều cần phải tìm hiểu lâu dài. Song theo các già bản cho biết, đền được xây dựng vào thời gian Cầm Cần con của Cầm Lan thay cha làm Khẩu mường, kiêm Châu Hủa. Đó là những năm mường lớn Quỳ Châu thịnh vượng hơn cả: “Mỗi bước trâu đi là một chậu nòng nọc, mỗi khoảnh ruộng là một kho thóc vàng. Ở trong nhà, mỗi cái kén to bằng quả quéo, mỗi bắp tơ to băng quả bí, bên trái nhà treo chiêng, bên phải nhà để sanh đồng. Dưới sàn nhà, trâu đứng chật sàn, lợn gà nhung nhúc.

XUÂN VỀ VỚI CHỢ DÙNG

Về với những phiên chợ quê là về với những nét đẹp rất xưa trong truyền thống văn hóa dân tộc. Vào dịp cuối năm, được đi một phiên chợ quê mới cảm nhận hết được không khí xuân đang về. Và chợ Dùng của huyện Thanh Chương là một trong những chợ như thế!

RƯỢU MƠ, CỜ TUẤN

Họ Nguyễn Lâm ở làng Kim Long, xã Thanh Tùng, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An là một dòng họ lớn, có truyền thống kế thế khoa bảng, nhiều đời cha con, bác cháu, anh em cùng đậu đạt. Theo thống kê sơ bộ, thời phong kiến, họ Nguyễn Lâm có 1 tiến sĩ, 04 phó bảng, 5 cử nhân, 14 tú tài và có người đậu đầu xứ, đầu huyện. Trong số những người con ưu tú của dòng họ, quan Giáo thụ Nguyễn Lâm Tuấn là người để lại nhiều giai thoại nổi tiếng. Đặc biệt là biệt tài đánh cờ được chúa Trịnh khen“rượu Mơ, cờ Tuấn”.

NGƯỜI ĐI TÌM NHỮNG VIÊN NGỌC QUÝ GIÁ TRỊ

Tôi tâm đắc với câu nói chí lý của nhà thơ Chế Lan Viên: “Đúng là văn hóa dân gian có nhiều viên ngọc quý. Ta không được bỏ sót hạt nào, dù có cả đất, cát, sạn, nhưng biết lọc ra ta sẽ có được những viên ngọc quý giá trị”.

 1   2   3   4   5   6 

 
THƯ VIỆN KHXH&NV
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
Tạp chí Truyền hình KH-CN số tháng 8/2018
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 704 | Tất cả: 1,468,328
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp