HOME | ĐẤT VÀ NGƯỜI XỨ NGHỆ

GS. Phong Lê - Một nhà khoa học, một nhà giáo

Dù đã có hàng chục cuộc trò chuyện với GS. Phong Lê trong 10 năm qua, nhưng viết về ông quả thật rất khó. Khó thứ nhất là sự khác biệt về chuyên môn. GS. Phong Lê chuyên nghiên cứu về văn học còn với tôi thì chẳng có chút hiểu biết gì về lĩnh vực này. Khó thứ hai là tuổi tác và trải nghiệm. Tuổi đời và trải nghiệm của tôi thua ông gần nửa thế kỷ, lại trong hoàn cảnh lịch sử xã hội hoàn toàn khác nhau. Nên viết về cuộc đời của ông tôi cũng không đủ sức làm. Khó thứ ba là có nhiều người đã viết về ông. Đó là những người đồng nghiệp, bạn bè, học trò… và họ viết trên hầu hết các phương diện từ những đóng góp về chuyên môn của ông, về các kỷ niệm hay những câu chuyện mà họ được chứng kiến, được trải nghiệm cùng với GS. Phong Lê(1). Thành ra lần lữa mãi bao năm vẫn không nghĩ ra mình nên viết gì. Nhưng rồi trước khi rời đất Hà Thành để về quê, tôi được GS. Phong Lê và gia đình tin tưởng bàn giao toàn bộ khối tài liệu đồ sộ về lịch sử cuộc đời của ông để đưa về lưu giữ tại Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam. Nhân dịp GS. Phong Lê tròn 80 tuổi, xin được mạn phép giới thiệu thêm về bộ sưu tập tài liệu quý giá đang được lưu giữ tại Trung tâm Di sản các nhà khoa học, nhất là quá trình lưu giữ tài liệu suốt gần 60 năm qua của ông cũng như những trăn trở trước khi bàn giao nó lại cho nơi khác.

Nguyễn Cảnh Chân - Nguyễn Cảnh Dị

Nguyễn Cảnh Chân (1355-1409) và Nguyễn Cảnh Dị (?-1414), hai cha con đều là danh tướng chống quân Minh cuối đời nhà Hồ và đời Hậu Trần, người làng Ngọc Sơn, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Cuối thời nhà Trần, Nguyễn Cảnh Chân làm An phủ sứ Hóa Châu (Thừa Thiên Huế), năm 1400, Hồ Quý Ly cướp ngôi nhà Trần lập ra nhà Hồ.

Nhạc sĩ An Thuyên- Người con của dòng sông Mai

Nhạc sỹ An Thuyên tên đầy đủ là Nguyễn An Thuyên. Ông sinh ra bên dòng sông Mai thơ mộng thuộc xã Mai Hùng, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An; nay là phường Mai Hùng, thị xã Hoàng Mai. Xã Mai Hùng phía Nam dòng Mai Giang, có bến đò Dị Nậu, Kim Lung nơi có nhiều kỷ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ hai anh em Ngọc Dương và An Thuyên. Khi cuộc chiến tranh bằng không quân của giặc Mỹ xẩy ra ác liệt, gia đình An Thuyên đã di dân lên xã Quỳnh Thắng. Như có duyên kỳ ngộ, tại quê hương mới Quỳnh Thắng, cậu bé An Thuyên cũng được uống nước, tắm mát, vẫy vùng trên dòng sông Mai về phía thượng nguồn và có bến Nghè, có đò ngang hàng ngày chở khách sang hai bờ Bắc Nam và sau đó là chiếc cầu tre vắt vẻo qua sông.

Yên Thành vùng đất cổ

Yên Thành là một khu vực lãnh thổ, có địa hình, rừng núi, đồng ruộng. Vùng núi Yên Thành nối liền với các dãy núi từ phía Tây Bắc Nghệ An đổ xuống, có nhiều lèn đá vôi, nhiều hang động và nhiều thung lũng kín, là địa bàn cư trú thuận lợi của người Việt cổ. Theo kết quả nghiên cứu của các nhà khảo cổ học cho biết, Yên Thành là nơi người việt cổ xuất hiện lâu đời. Các công cụ bằng đá đã tìm thấy ở khu vực Bảo Nham, Vườn Bổn - Vĩnh Tuy, Đồng Thành, Hậu Thành (chủ yếu là rìu và cuốc) có niên đại khoảng 2.700 năm TCN thuộc nền văn hoá Bàu Tró (Quảng Bình) - Nền văn hoá hậu kỳ đồ đá mới Việt Nam.

Trần Đình Quán - Người yêu nước và nghệ sỹ nhiếp ảnh đầu tiên của xứ Nghệ

Danh nhân Tiến sỹ Trần Đình Phong (1843 - 1909) có tới mười mấy người con, tuyệt đại bộ phận là những người hoạt động chính trị xã hội nổi tiếng và thành đạt. Nhưng, ít ai biết rằng người con trai thứ sáu của cụ là Trần Đình Quán lại làm nghề nhiếp ảnh. Tuy nhiên, vượt lên trên khuôn khổ một người thợ ảnh, Trần Đình Quán đã trở thành một nghệ sỹ nhiếp ảnh đầu tiên, tài danh của xứ Nghệ, những tác phẩm của ông có giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật hết sức to lớn và sâu sắc.

Tiến sĩ Trần Đình Phong với nền giáo dục, khoa bảng ở Quảng Nam

Quảng Nam dưới thời triều Nguyễn nổi lên là vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi sản sinh ra các bậc chí sĩ yêu nước kiệt xuất như Phan Châu Trinh, Trần Cao Vân, Trần Quý Cáp, Huỳnh Thúc Khoáng,… là xứ có truyền thống cần cù, hiếu học được người đời xướng tên “Ngũ phụng tề phi”(1). Để có được những thành quả, danh trạng như vậy cơ yếu vẫn là sự nỗ lực, cố gắng vươn lên của các bậc hiền tài, nhưng cũng phải kể đến những bậc hiền triết, những người đã có công đưa đò, dạy dỗ, vun trồng, dẫn lối họ đến bến bờ của thành công. Người mà chúng tôi muốn nói đến ở đây là Tiến sĩ Trần Đình Phong. Trần Đình Phong tuy không sinh ra tại Quảng Nam nhưng sự nghiệp, công danh, cống hiến của ông gắn liền với vùng đất xứ Quảng. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi muốn tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của Tiến sĩ Trần Đình Phong, đặc biệt là những đóng góp to lớn cho giáo dục, khoa bảng tại Quảng Nam trong thời gian ông được cử làm Đốc học tại đây.

Thẳm Nàng Màn một danh thắng hấp dẫn cho du khách về với Con Cuông

Thẳm Nàng Màn thuộc bản Nà Pha, xã Yên Khê, huyện Con Cuông được hình thành cách ngày nay hàng trăm triệu năm do quá trình phong hóa Karst(1), là một trong những hang động đá vôi đặc trưng của miền Bắc Việt Nam. Quá trình phong hóa tạo thành hang động với các nhũ đá, măng đá và sông nối ngầm. Thẳm Nàng Màn có diện tích khoảng 1.853m2, đây là hang động có cấu trúc đặc biệt do quá trình karst khoét cong mái vòm như một nhà hát khổng lồ, có hệ thống hang ngầm, xuyên thủng, nhiều nhũ đá đẹp(2).

Thử nghiệm tour du lịch cộng đồng tại bản Khe rạn, xã Bồng Khê, huyện Con Cuông

đói giảm nghèo ở miền Tây Nghệ An”, trong hai ngày 15 - 16/9/2018, Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An phối hợp với Phucgroup tổ chức thử nghiệm tour du lịch cộng đồng tại bản Khe rạn, xã Bồng Khê, huyện Con Cuông.

Giá trị lịch sử di sản Hán Nôm họ Nguyễn Đăng, xã Hưng Yên Bắc, huyện Hưng Nguyên

Nhà thờ họ Nguyễn Đăng (nay là Nguyễn Tú), xã Hưng Yên Bắc, huyện Hưng Nguyên đã được UBND tỉnh Nghệ An công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh (1). Nơi đây thờ 3 cha con ngài Nguyễn Đăng Thụy, đều được phong tước Quận công, đều được phong thần sau khi qua đời và được nhân dân lập đền thờ ở ba địa điểm trong xã. Do trước đây chưa sưu tầm được gia phả nên một số công trình nghiên cứu về Quận công Nguyễn Đăng Các đã có sự nhầm lẫn. Quận công Nguyễn Đăng Các là con, lại viết là cha của Nguyễn Đăng Thụy (2). Bài viết này căn cứ gia phả chữ Hán mới sưu tầm được từ dòng họ Nguyễn Tú, hy vọng khắc phục được sự nhầm lẫn đó.

Trung đoàn 4, Sư đoàn 337 trong chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 2 năm 1979

Ngày 26 tháng 4 năm 1973, Đảng ủy và Bộ Tư lệnh mặt trận Trị - Thiên quyết định thành lập Trung đoàn bộ binh 4, trực thuộc Bộ Tư lệnh mặt trận Trị - Thiên. Địa bàn đóng quân của Trung đoàn là hai huyện: Phong Điền và Quảng Điền (Thừa Thiên).

Tục cúng rẫy của người Khơ Mú

Cũng như các cộng đồng thiểu số khác ở miền núi Nghệ An, nguồn lương thực của người Khơ Mú chủ yếu là lúa rẫy.

Tiến sĩ Đinh Văn Chất trong phong trào chống Pháp xâm lược cuối thế kỷ XIX

Sinh ra trong gia đình có truyền thống yêu nước, có nhiều đời đỗ đạt cao. Họ Đinh Văn của Đinh Văn Chất đã nhiều đời sinh sống trên đất Nghi Lộc (Nghệ An). Dưới thời Nguyễn nhiều thế hệ con cháu đỗ cử nhân, tiến sĩ. Thế hệ đi trước làm gương cho thế hệ đi sau. Đến thời của Đinh Văn Chất thực dân Pháp xâm lược nước ta, ông vẫn chọn con đường thi cử để ra làm quan, nhưng khi Pháp đã xâm lược gần hết nước ta, thì ông lại không chịu hợp tác với triều đình làm bù nhìn cho chúng mà đứng lên chống Pháp, hưởng ứng chiếu Cần Vương cứu nước.

 1   2   3   4   5   6 

 
THƯ VIỆN KHXH&NV
Giới thiệu sách: Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Nghĩa Lộc (1953-2017)
Giới thiệu sách: Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Nghĩa Lộc (1953-2017)
 
VIDEO CLIPS
Loading the player...
 
TƯ VẤN - HỎI ĐÁP
Cho tôi hỏi :ở xã thương xá huyện chân phúc cũ nay là xã nghi hợp huyện nghi lôc tỉnh nghê an có dòng họ nguyễn văn không. chúng tôi là thế hệ thứ tám họ nguyễn văn sống ở bìnnh chánh bình sơn quảng n ...
Xem tiếp
Tôi muốn tìm hiểu lịch sử thành lập nông trường Cờ đỏ ...
Xem tiếp
< Xem toàn bộ >
 
 
THÔNG KÊ TRUY CẬP
Hôm nay: 1,433 | Tất cả: 1,553,009
 
Trang chủ | Giới thiệu | Tin tức | Diễn đàn | Nghiên cứu KHXH&NV | Đất và người xứ Nghệ | KHXHNV & Đời sống | Chuyên san KHXH & NV |
 
Cơ quan chủ quản: Sở KH&CN Nghệ An
Địa chỉ: 75 - Nguyễn Thị Minh Khai - Tp Vinh - Nghệ An
Cơ quan trị sự: Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An
Địa chỉ: 126 Lý Tự Trọng - Hà Huy Tập - TP Vinh - Nghệ An 
Điện thoại: 038.3587.231 - Hotline: Điện thoại: 0982.431.180 và 0983.48.43.46
Email: khxhnvna@gmail.com - Website: http://khxhnvnghean.gov.vn
Chịu trách nhiệm nội dung: Th.S Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm KHXH&NV Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 63/GP-TTĐT, ngày 16 tháng 5 năm 2016 do Sở TT&TT cấp